Lipi
Sign in
Classic reading room ↗

अध्याय 6

42 verses

42 verses · free forever

Show
Listen to this section

Listen at your pace. New audio may take a moment to prepare. Narration settings

  1. Verse 1

    कवींद्र उवाच- अथो विवश्षुस्तत्कुक्षिं स्वयं योगेश्वरो हरि:। शाहपत्न्यै प्रसन्नात्मा स्वमात्मानमदर्शयत्॥ १

    kavīṃdra uvāca- atho vivaśṣustatkukṣiṃ svayaṃ yogeśvaro hari:| śāhapatnyai prasannātmā svamātmānamadarśayat|| 1

  2. Verse 2

    अपने दर्शन दिए| सैकदा सुतनुः स्वप्ने दिविषद्न्दवन्दितम्। शंखचक्रगदपद्मपाणिं श्यामं चतुर्भुजम्॥ २

    apane darśana die| saikadā sutanuḥ svapne diviṣadndavanditam| śaṃkhacakragadapadmapāṇiṃ śyāmaṃ caturbhujam|| 2

  3. Verse 3

    श्रीवत्सवक्षसं कण्ठविनिवेशितकौस्तुभम्। वैजयन्तीकृतावासं पीतकौशेयवाससम्॥ ३

    śrīvatsavakṣasaṃ kaṇṭhaviniveśitakaustubham| vaijayantīkṛtāvāsaṃ pītakauśeyavāsasam|| 3

  4. Verse 4

    विलसद्रत्नमुकुटं स्फुरन्मकरकुण्ठलम्। मन्दस्मितोल्लसद्रण्डं प्रसन्नमुखमण्डलम्।।४ पुण्डरीकायतदृशं सुनसं शुभलक्षणम्। प्रतिप्रतिकलावण्यलीलानिलयमद्धुतम्॥।५ समाश्चिष्टं कमलया शोभितं वनमालया। सर्वदेवमयं देवं सर्वाभरणभूषितम्॥६

    vilasadratnamukuṭaṃ sphuranmakarakuṇṭhalam| mandasmitollasadraṇḍaṃ prasannamukhamaṇḍalam||4 puṇḍarīkāyatadṛśaṃ sunasaṃ śubhalakṣaṇam| pratipratikalāvaṇyalīlānilayamaddhutam|||5 samāściṣṭaṃ kamalayā śobhitaṃ vanamālayā| sarvadevamayaṃ devaṃ sarvābharaṇabhūṣitam||6

  5. Verse 5

    वज़रेखाध्वजच्छत्रचिद्वितांध्रिसरोरुहम्। बाललीलाधरं देवी स्वांकस्थितमलोकत।॥।७ ततो5चिरेण सा गर्भ पत्नी शाहमहीपते:। प्रभविष्णुं महाविष्णुमंशमूर्तिमदी धरत्।। ८ महता महसा तेन निजगर्भगतेन सा। व्यभाद्विभाकरेणेव शरदंभोदमण्डली।। ९ तं वै तेजोमयं गर्भ तदा बिश्राणया तया। यादवेन्द्रस्य सुतया भूषितं बत भूतलम्॥१०

    vazarekhādhvajacchatracidvitāṃdhrisaroruham| bālalīlādharaṃ devī svāṃkasthitamalokata||||7 tato5cireṇa sā garbha patnī śāhamahīpate:| prabhaviṣṇuṃ mahāviṣṇumaṃśamūrtimadī dharat|| 8 mahatā mahasā tena nijagarbhagatena sā| vyabhādvibhākareṇeva śaradaṃbhodamaṇḍalī|| 9 taṃ vai tejomayaṃ garbha tadā biśrāṇayā tayā| yādavendrasya sutayā bhūṣitaṃ bata bhūtalam||10

  6. Verse 6

    अथोद्यद्दोहदरसा गर्भभारभरालसा। अमंस्त पृथुलश्रोणीभारमाभरणानि सा॥। ११ आभूषण भी भारी लगने लगें। तदाननं पाण्डिमानं दधानमतुलं तदा। उपाहसत् प्रसादेन शारदं शशिमण्डलम्॥ १२

    athodyaddohadarasā garbhabhārabharālasā| amaṃsta pṛthulaśroṇībhāramābharaṇāni sā||| 11 ābhūṣaṇa bhī bhārī lagane lageṃ| tadānanaṃ pāṇḍimānaṃ dadhānamatulaṃ tadā| upāhasat prasādena śāradaṃ śaśimaṇḍalam|| 12

  7. Verse 7

    न तत् चित्रं श्रिता यत्सा सुतनुस्तनुगौरवम्। देवो जगदुरु्यस्या: साक्षात्कुक्षिमवीविशत्॥ १३

    na tat citraṃ śritā yatsā sutanustanugauravam| devo jagaduruyasyā: sākṣātkukṣimavīviśat|| 13

  8. Verse 8

    परिपाण्डुमुखीं सत्वतवतीमथ सखीजन:। तामज्ञासीत्पार्थसेवी देवीमन्यादृशीमिव॥। १४ अथाभ्यासनमद्रीणां द्विपानां द्वीपिनां तथा। स्वर्णसिंहासने स्थैर्य सितच्छत्रतलेडपि च।। १५ केतनोन्नमनं चोच्चैश्वारुचामरवीजनम्। श्रुतिर्दुन्दुभिशब्दानां कृति: संगरकर्मणाम्॥। १६ धारणं काण्डकोदण्डशक्तिनिस्त्रिशवर्मणाम्। प्रसाधन पर्वतानां साधनं विजयश्रियाम्॥ १७

    paripāṇḍumukhīṃ satvatavatīmatha sakhījana:| tāmajñāsītpārthasevī devīmanyādṛśīmiva||| 14 athābhyāsanamadrīṇāṃ dvipānāṃ dvīpināṃ tathā| svarṇasiṃhāsane sthairya sitacchatrataleḍapi ca|| 15 ketanonnamanaṃ coccaiśvārucāmaravījanam| śrutirdundubhiśabdānāṃ kṛti: saṃgarakarmaṇām||| 16 dhāraṇaṃ kāṇḍakodaṇḍaśaktinistriśavarmaṇām| prasādhana parvatānāṃ sādhanaṃ vijayaśriyām|| 17

  9. Verse 9

    महादानेष्वभिरतिर्धर्मस्य स्थापने मति:। समभूवन्नमून्यस्यां दोहदानि दिने दिने।। १८ १५-१८. हाथी पर, बाघों पर और किलों पर आरोहण कीजिए, सफेद छत्रों के नीचे स्थित स्वर्ण के सिंहासन पर स्थिरता लगी। ततः कुमारभृत्यासु कुशलाभिरहर्निशम्। कुलशील समृद्धाभिवद्धाभि: समुपासिते॥। १९ चित्तानुसारिभिरन्नित्यमत्यर्थ हितकारिभि:। जनै: सहचरीणां च लब्धवर्णैनिषेविते।। २० गर्भिणीपरिचर्यायां प्रौढे: पीयूषपाणिभि :। सुधालेपोल्लसद्धित्तिनिर्मित स्वस्तिकाभ्दुते। स्फुरद्वितानपर्यन्तलुलन्मौक्तिक जालके॥ २२

    mahādāneṣvabhiratirdharmasya sthāpane mati:| samabhūvannamūnyasyāṃ dohadāni dine dine|| 18 15-18. hāthī para, bāghoṃ para aura kiloṃ para ārohaṇa kījie, sapheda chatroṃ ke nīce sthita svarṇa ke siṃhāsana para sthiratā lagī| tataḥ kumārabhṛtyāsu kuśalābhiraharniśam| kulaśīla samṛddhābhivaddhābhi: samupāsite||| 19 cittānusāribhirannityamatyartha hitakāribhi:| janai: sahacarīṇāṃ ca labdhavarṇainiṣevite|| 20 garbhiṇīparicaryāyāṃ prauḍhe: pīyūṣapāṇibhi :| sudhālepollasaddhittinirmita svastikābhdute| sphuradvitānaparyantalulanmauktika jālake|| 22

  10. Verse 10

    प्रत्यग्रपललवोपेते विकीर्णश्रेतसर्षपे। सद्यः सलिलसम्पूर्णसुवर्णकलशान्विते।। २३ द्वारदेशोभयप्रान्तलिखितोचितदैवते। परितः स्थापितानेकदीघ्तमंगलदीपके॥ २४

    pratyagrapalalavopete vikīrṇaśretasarṣape| sadyaḥ salilasampūrṇasuvarṇakalaśānvite|| 23 dvāradeśobhayaprāntalikhitocitadaivate| paritaḥ sthāpitānekadīghtamaṃgaladīpake|| 24

  11. Verse 11

    विहितौपयिकद्रव्यसंग्रहे सूतिकागहे। दिव्य-तेजोमयी देवी दिव्यरूपा व्ययाजत।॥२५

    vihitaupayikadravyasaṃgrahe sūtikāgahe| divya-tejomayī devī divyarūpā vyayājata|||25

  12. Verse 12

    भूबाणप्राणचन्द्राद्रै: सम्मिले शालिवाहने। शके संवत्सरे शुक्ले प्रवृत्तेचोत्तरायणे।। २६ शिशिरतों वर्तमाने प्रशस्ते मासि फाल्गुने। कृष्णपक्षे तृतीयायां निशि लग्ने सुशोभने।। २७ व्यज्जिताशेषजगतीस्थिरसाम्राज्यवैभवम्।। २८ अपारलावण्यमयं स्वर्णवर्णमनामयम्। कमनीयतमग्रीवमुन्नतस्कन्धमण्डलम्॥ २९

    bhūbāṇaprāṇacandrādrai: sammile śālivāhane| śake saṃvatsare śukle pravṛttecottarāyaṇe|| 26 śiśiratoṃ vartamāne praśaste māsi phālgune| kṛṣṇapakṣe tṛtīyāyāṃ niśi lagne suśobhane|| 27 vyajjitāśeṣajagatīsthirasāmrājyavaibhavam|| 28 apāralāvaṇyamayaṃ svarṇavarṇamanāmayam| kamanīyatamagrīvamunnataskandhamaṇḍalam|| 29

  13. Verse 13

    अलिकान्तमिलत्कान्तकुन्तलाग्रविराजितम्। सरोजसुन्दरदृशं नवरकिंशुकनासिकम्॥ ३०

    alikāntamilatkāntakuntalāgravirājitam| sarojasundaradṛśaṃ navarakiṃśukanāsikam|| 30

  14. Verse 14

    सहजस्मेरवदनं धनगम्भीरनिस्वनम्। महोरस्कं महाबाहुं सुषुवे साद्भुतं सुतम्॥॥ ३१

    sahajasmeravadanaṃ dhanagambhīranisvanam| mahoraskaṃ mahābāhuṃ suṣuve sādbhutaṃ sutam|||| 31

  15. Verse 15

    उसकी कमल जैसी सुंदर आंखें, नाक नये पलाश के फूलों की तरह, मुख स्वभावत: हंसमुख, आवाज बादल की तरह गंभीर, छाती विशाल एवं मोटी भुजाएं थीं। तदा मुदा मानुषाणां सुराणां च सहस्रश:। सम॑ दुन्दुभयस्तस्य नादेन नदतो5भवन्।॥॥ ३२

    usakī kamala jaisī suṃdara āṃkheṃ, nāka naye palāśa ke phūloṃ kī taraha, mukha svabhāvata: haṃsamukha, āvāja bādala kī taraha gaṃbhīra, chātī viśāla evaṃ moṭī bhujāeṃ thīṃ| tadā mudā mānuṣāṇāṃ surāṇāṃ ca sahasraśa:| sama̭ dundubhayastasya nādena nadato5bhavan||||| 32

  16. Verse 16

    वादित्राण्यप्यवाद्यन्त विविधानि गृहे गृहे। प्रसीदन्ति सम हरित: समस्ता: सरितस्तथा॥ ३३

    vāditrāṇyapyavādyanta vividhāni gṛhe gṛhe| prasīdanti sama harita: samastā: saritastathā|| 33

  17. Verse 17

    शनै: शनैस्तथा वाता वाता: सुरभिशीतला:। ह॒तं हविरुपादत्त प्रसन्नश्च हुताशन:॥ ३४

    śanai: śanaistathā vātā vātā: surabhiśītalā:| ha̱taṃ havirupādatta prasannaśca hutāśana:|| 34

  18. Verse 18

    श्रुतिस्मृतिर्धृतिर्मेधा: कान्ति: शान्तिक्षमादया। नीति: प्रीतिः कृति: कीर्ति: सिद्धि: श्रीक्ष सरस्वती॥ ३५

    śrutismṛtirdhṛtirmedhā: kānti: śāntikṣamādayā| nīti: prītiḥ kṛti: kīrti: siddhi: śrīkṣa sarasvatī|| 35

  19. Verse 19

    तुष्टि: पुष्टिश्व शक्तिश्च हीश्व विद्या च सन्नति:। तं देवं देवता एता: समेता: पर्यवारयन्॥३६

    tuṣṭi: puṣṭiśva śaktiśca hīśva vidyā ca sannati:| taṃ devaṃ devatā etā: sametā: paryavārayan||36

  20. Verse 20

    ३५-३६. श्रुति , स्मृति, धृति , कांति, शांति, क्षमा, दया, नीति, प्रेम, कार्य, सिद्धि, लक्ष्मी, सरस्वती, संतुष्टि, पुष्टि, शक्ति, लज्जा, विद्या, और सद्वंदन, ये सभी देवता उस देव के चारों ओर इकट्ठे हो गए) योद्धुमद्धापठानेन दर्याखानेन मानिता। शाहराजे महाराजे प्रयाते विषयान्तरम्॥ ३७

    35-36. śruti , smṛti, dhṛti , kāṃti, śāṃti, kṣamā, dayā, nīti, prema, kārya, siddhi, lakṣmī, sarasvatī, saṃtuṣṭi, puṣṭi, śakti, lajjā, vidyā, aura sadvaṃdana, ye sabhī devatā usa deva ke cāroṃ ora ikaṭṭhe ho gae) yoddhumaddhāpaṭhānena daryākhānena mānitā| śāharāje mahārāje prayāte viṣayāntaram|| 37

  21. Verse 21

    अनुग्रहाय देवानां दैत्यानां निग्रहाय च। प्रभु: स जगतां प्रादुरभूद् भुशबलान्वये।। ३८ अतो5जस्यापि जातस्य जातकर्म तदज्जसा। व्यधीयत विधिज्ञेन यथाविधि पुरोधसा।। ३९ यः स्वयं सर्वलोकस्य स्थित्यर्थमभवद्दिभु:। सूक्ते: सृक्तविदस्तस्याप्याचरन् स्वस्तिवाचनम्॥।४० तदा तत्रावतीर्णस्य विष्णोर्मानुषवर्ष्मण:। तेजोभरेण महता निशापि दिवसायिता।।४१ आदित्या वसवो विश्वे रुद्राश्न समरुद्रणा:। यक्षा: साध्याश्व गन्धर्वास्तथा विद्याधरा अपि॥४२

    anugrahāya devānāṃ daityānāṃ nigrahāya ca| prabhu: sa jagatāṃ prādurabhūd bhuśabalānvaye|| 38 ato5jasyāpi jātasya jātakarma tadajjasā| vyadhīyata vidhijñena yathāvidhi purodhasā|| 39 yaḥ svayaṃ sarvalokasya sthityarthamabhavaddibhu:| sūkte: sṛktavidastasyāpyācaran svastivācanam|||40 tadā tatrāvatīrṇasya viṣṇormānuṣavarṣmaṇa:| tejobhareṇa mahatā niśāpi divasāyitā||41 ādityā vasavo viśve rudrāśna samarudraṇā:| yakṣā: sādhyāśva gandharvāstathā vidyādharā api||42

  22. Verse 22

    नन्दिनी प्रमुखा गावो नागाश्चैरावतादय :। सुरर्षयो नारदाद्या: संभूयाप्सरसस्तथा।। ४३ इन्द्रोडग्निर्धभराजश्व महेश श्र दिगी श्वर:। पृषदश्चो धनेशश्र महेशश्र दिगीश्वरा:।।४४ अष्टाविमेडश्विनौ देवौ सूर्याचन्द्रमसौ तथा। अन्येडपि च सनक्षत्रा ग्रहा: सुभगविग्रहा:॥।४५ घटीमुहूर्ताहोरात्रपक्षमासर्तुवत्सरा:। युगानि दिव्यादिव्यानि तथा मन्वन्तराणि च।।४६ संनिधाय स्वयं तत्र स्वस्तिवाचनमाचरन्।। ४७ ४२-४७. आदित्य, वसु, विश्व, रुद्र, मरुद्रण, यक्ष, साध्या, गंधर्व, विद्याधर, नंदिनी प्रमुख गाएं, ऐरावतादि हाथी, नारदादि देवर्षि और सभी अप्सराएं, इंद्र, अग्नि, धर्मराज, नै््रत, वरूण, वायु, अश्व, कुबेर, शंकर, ये आठ दिक्पाल, अश्विनीकुमार, सूर्य चन्द्र देव, तेजोमय ग्रह और नक्षत्र, घटी, मुहूर्त, अहोरात्र, पक्ष, मास, ऋतु, वर्ष, मनुष्य युग, देवयुग, गणेशं जन्मदां षष्ठीं देवीं जीवन्तिकामपि। स्कन्दं नारायणं वंशं बलदेवं च लाडगलम्।।४८ शरासनं शरान् खड़्गं विविधान्यायुधानि च। तत्तन्मन्त्रे: समभ्यर्च्य सूतिकागृहमन्तरा।। ४९ प्रयतः पज्चमे षष्ठेउप्यष्टमे नवमे5हनि। रक्षन्तु बालमित्युक्त्वा प्रणम्य च पुरोहित:।॥५०

    nandinī pramukhā gāvo nāgāścairāvatādaya :| surarṣayo nāradādyā: saṃbhūyāpsarasastathā|| 43 indroḍagnirdhabharājaśva maheśa śra digī śvara:| pṛṣadaśco dhaneśaśra maheśaśra digīśvarā:||44 aṣṭāvimeḍaśvinau devau sūryācandramasau tathā| anyeḍapi ca sanakṣatrā grahā: subhagavigrahā:|||45 ghaṭīmuhūrtāhorātrapakṣamāsartuvatsarā:| yugāni divyādivyāni tathā manvantarāṇi ca||46 saṃnidhāya svayaṃ tatra svastivācanamācaran|| 47 42-47. āditya, vasu, viśva, rudra, marudraṇa, yakṣa, sādhyā, gaṃdharva, vidyādhara, naṃdinī pramukha gāeṃ, airāvatādi hāthī, nāradādi devarṣi aura sabhī apsarāeṃ, iṃdra, agni, dharmarāja, nairata, varūṇa, vāyu, aśva, kubera, śaṃkara, ye āṭha dikpāla, aśvinīkumāra, sūrya candra deva, tejomaya graha aura nakṣatra, ghaṭī, muhūrta, ahorātra, pakṣa, māsa, ṛtu, varṣa, manuṣya yuga, devayuga, gaṇeśaṃ janmadāṃ ṣaṣṭhīṃ devīṃ jīvantikāmapi| skandaṃ nārāyaṇaṃ vaṃśaṃ baladevaṃ ca lāḍagalam||48 śarāsanaṃ śarān khar̤gaṃ vividhānyāyudhāni ca| tattanmantre: samabhyarcya sūtikāgṛhamantarā|| 49 prayataḥ pajcame ṣaṣṭheupyaṣṭame navame5hani| rakṣantu bālamityuktvā praṇamya ca purohita:|||50

  23. Verse 23

    क्षेत्रपालाय भूतेभ्यो राक्षसेभ्यो गृहाद्वहि:। बलीनदाद्योगिनीभ्यो दिक्पालेभ्यो5प्यनेकधा।॥। ५१ ४८-५१. गणेश, जन्मदात्री षष्ठी देवी, जीवन्तिका, स्कन्द , नारायण, बांसुरी, बलराम, हल, धनुष, बाण, तलवार और अनेक प्रकार के शस्त्रात्र इन सब की उन पुरोहितों ने पवित्र होकर पांचवें, आठवें बत्रिजगज्जागरुकस्य जाते षष्टठी प्रजागरे। जने जनिविशेषेण दशमेह्ठि महात्मन:॥।५२ ताम्रापर्ण्यथ कावेरी तुड़गभद्रा मलापहा। कृष्णा ककुद्मती वेणा नीरा भीमरथी तथा।।५३ गोदावरी च गायत्री प्रवरा वज्जुला पुन:। पूर्णा पयोष्णी तापी च नर्मदा च महानदी।। ५४ क्षिप्रा चर्मण्वती मद्रा यमुना वेत्रवत्त्यपि। भागीरथी चन्द्रभागा गोमती गण्डकी तथा।।५५ इरावती विपाशा च शतद्गुश्न सरस्वती। वितस्ता सरयूश्रापि तमसाच वधूसरा॥। ५६ सिन्धघर्घरशोणाैर्नदैर्निश्रेयस: प्रदै:। पुष्कराद्ये: सरोभिश्च सागरैश्व समन्विता:॥ ५७

    kṣetrapālāya bhūtebhyo rākṣasebhyo gṛhādvahi:| balīnadādyoginībhyo dikpālebhyo5pyanekadhā|||| 51 48-51. gaṇeśa, janmadātrī ṣaṣṭhī devī, jīvantikā, skanda , nārāyaṇa, bāṃsurī, balarāma, hala, dhanuṣa, bāṇa, talavāra aura aneka prakāra ke śastrātra ina saba kī una purohitoṃ ne pavitra hokara pāṃcaveṃ, āṭhaveṃ batrijagajjāgarukasya jāte ṣaṣṭaṭhī prajāgare| jane janiviśeṣeṇa daśamehṭhi mahātmana:|||52 tāmrāparṇyatha kāverī tur̤agabhadrā malāpahā| kṛṣṇā kakudmatī veṇā nīrā bhīmarathī tathā||53 godāvarī ca gāyatrī pravarā vajjulā puna:| pūrṇā payoṣṇī tāpī ca narmadā ca mahānadī|| 54 kṣiprā carmaṇvatī madrā yamunā vetravattyapi| bhāgīrathī candrabhāgā gomatī gaṇḍakī tathā||55 irāvatī vipāśā ca śatadguśna sarasvatī| vitastā sarayūśrāpi tamasāca vadhūsarā||| 56 sindhaghargharaśoṇāairnadairniśreyasa: pradai:| puṣkarādye: sarobhiśca sāgaraiśva samanvitā:|| 57

  24. Verse 24

    अलक्षितेन रुपेण नद्य: पुण्यतमा इमा:। तदा तस्या भिषेकाय सोत्सवा: समुपागमन्॥५८

    alakṣitena rupeṇa nadya: puṇyatamā imā:| tadā tasyā bhiṣekāya sotsavā: samupāgaman||58

  25. Verse 25

    कारण उसके दसवें दिन ताम्रपर्णी, कावेरी, तुंगभद्रा, मलप्रभा, कृष्णा, कोयना, वेणा, नीरा, भीमा, गोदावरी, गायत्री, प्रवरा, वंजुला, पूर्णा, पयोष्णी, तापी, नर्मदा, महानदी, क्षिप्रा, चंबल, मद्रा, यमुना, वेत्रवती, भागीरथी, चंद्रभागा, गोमती, गंडकी, इरावती, विपाशा, शतद्रु सरस्वती, वितस्ता , सरयू, तमसा, वधूसरा, ये देवसेना शची स्वाहा समृद्धि: सर्वमड्ग्गव्ठा। अदितिर्विनता संज्ञा सावित्री चाप्यरुन्धती॥५९

    kāraṇa usake dasaveṃ dina tāmraparṇī, kāverī, tuṃgabhadrā, malaprabhā, kṛṣṇā, koyanā, veṇā, nīrā, bhīmā, godāvarī, gāyatrī, pravarā, vaṃjulā, pūrṇā, payoṣṇī, tāpī, narmadā, mahānadī, kṣiprā, caṃbala, madrā, yamunā, vetravatī, bhāgīrathī, caṃdrabhāgā, gomatī, gaṃḍakī, irāvatī, vipāśā, śatadru sarasvatī, vitastā , sarayū, tamasā, vadhūsarā, ye devasenā śacī svāhā samṛddhi: sarvamaḍggavṭhā| aditirvinatā saṃjñā sāvitrī cāpyarundhatī||59

  26. Verse 26

    तां युक्तां तत्र बालेन तेनाप्रतिममूर्तिना। प्रसूतिकामस्नपयन् मिलिता: कुलयोषित:॥६०

    tāṃ yuktāṃ tatra bālena tenāpratimamūrtinā| prasūtikāmasnapayan militā: kulayoṣita:||60

  27. Verse 27

    ५९-६०. वहां पर देवसेना, शची, स्वाहा, समृद्धि, पार्वती, अदिति, विनता, संज्ञा, सावित्री, अरूंधति इन कुलख्तरियों ने जननी रजनीरागरज्जितांशुकधारिणीम्। अलड्न्कारवतीमड्मकविनिवेशितबालकाम्॥ ६१

    59-60. vahāṃ para devasenā, śacī, svāhā, samṛddhi, pārvatī, aditi, vinatā, saṃjñā, sāvitrī, arūṃdhati ina kulakhtariyoṃ ne jananī rajanīrāgarajjitāṃśukadhāriṇīm| alaḍnkāravatīmaḍmakaviniveśitabālakām|| 61

  28. Verse 28

    दिनश्रियमिवोदारां नवोदितदिवाकराम्। नीराजनाभि: सुभगा: सुभ्रुव:ः समभावयन्॥६२

    dinaśriyamivodārāṃ navoditadivākarām| nīrājanābhi: subhagā: subhruva:ḥ samabhāvayan||62

  29. Verse 29

    दिनश्री के समान सुंदर शोभायमान उस बालक की मां की सुवासिनियों ने आरती की। यत: शिववगिरेमूध्नि जात: स पुरुषोत्तम:। तत:ः प्रसिद्धा लोके5स्य शिव इत्याभिधाउभवत्॥६३

    dinaśrī ke samāna suṃdara śobhāyamāna usa bālaka kī māṃ kī suvāsiniyoṃ ne āratī kī| yata: śivavagiremūdhni jāta: sa puruṣottama:| tata:ḥ prasiddhā loke5sya śiva ityābhidhāubhavat||63

  30. Verse 30

    करिष्यत्येष बलवानिह कर्मातिमानुषम्। म्लेच्छान्निहत्य महतीं कीर्ति विस्तारयिष्यति॥। ६४ जित्वावाच्यांश् पाश्चात्यान् प्राच्यांश्व भुजतेजसा। तथोदीत्यांश्व विजयी स्वराज्यं संविधास्यति॥६५

    kariṣyatyeṣa balavāniha karmātimānuṣam| mlecchānnihatya mahatīṃ kīrti vistārayiṣyati||| 64 jitvāvācyāṃś pāścātyān prācyāṃśva bhujatejasā| tathodītyāṃśva vijayī svarājyaṃ saṃvidhāsyati||65

  31. Verse 31

    साहसी सागरमपि वश्यतामानयिष्यति। बली बलैर्दिगन्तेभ्यो वलीनानाययिष्यति॥।६६ प्रभावी गिरिदुर्गाणि वनदुर्गाणिचाप्ययम्। तथा सलिलदुर्गाणि स्थलदुर्गाणि गोप्स्याति।।६७ बत दिल्लीपतेमध्निप्रतापेन तपन्नयम्। निजं चरणमाधाय जगदाज्ञापयिष्यति।।६८ सुदुर्गमेषु मार्गेषु गहनेषु गिरिष्वपि। सरित्सुच समुद्रेषु यस्याप्रतिहता गति:॥६९

    sāhasī sāgaramapi vaśyatāmānayiṣyati| balī balairdigantebhyo valīnānāyayiṣyati|||66 prabhāvī giridurgāṇi vanadurgāṇicāpyayam| tathā saliladurgāṇi sthaladurgāṇi gopsyāti||67 bata dillīpatemadhnipratāpena tapannayam| nijaṃ caraṇamādhāya jagadājñāpayiṣyati||68 sudurgameṣu mārgeṣu gahaneṣu giriṣvapi| saritsuca samudreṣu yasyāpratihatā gati:||69

  32. Verse 32

    स एष पाण्ड्यद्रविड लाटकर्णाटकेरव्ठान्। करहाटवैराटान्ध्रमालवाभीरगुर्जरान्॥॥७०

    sa eṣa pāṇḍyadraviḍa lāṭakarṇāṭakeravṭhān| karahāṭavairāṭāndhramālavābhīragurjarān||||70

  33. Verse 33

    आर्यावर्ताश् दुम्लैंच्छकृतावर्त्माननेकश:। कुरुजांगलसौवीरधन्वसौराष्ट्रकोसलान्॥।७१ वाह्लीकमद्रगान्धारत्रिगर्तानर्तसैन्धवान्। कलिड्ग्गकामरुपाड्ग्गवड़्गकाम्बोजकेकयान्॥ ७२

    āryāvartāś dumlaiṃcchakṛtāvartmānanekaśa:| kurujāṃgalasauvīradhanvasaurāṣṭrakosalān|||71 vāhlīkamadragāndhāratrigartānartasaindhavān| kaliḍggakāmarupāḍggavar̤gakāmbojakekayān|| 72

  34. Verse 34

    पारसीकान् शिबीन् शाल्वान्पुलिन्दारदृबर्बरान्। काश्मीरमत्स्यमगधविदेहोत्कलटड्ककणान॥ ७३

    pārasīkān śibīn śālvānpulindāradṛbarbarān| kāśmīramatsyamagadhavidehotkalaṭaḍkakaṇāna|| 73

  35. Verse 35

    किरातकाशिपाज्चालचेदीनापि च कुन्तलान्। उण्ड्रान्पुण्ड्रान् ललित्थांश्र महितेन स्वतेजसा। चिरजीवी विनिर्जित्य महाराजो भविष्यति॥।७५ आर्यावर्त, कुरूजांगल, सौवीर , धन्व , सौराष्ट्र कोसल बाल्हीक, मद्र, गान्धार, त्रिगर्त, द्वारका, सिंध, कलिंग, कामरूप अंग बंगाल, कांबोज, केकय, पारसी, शिबि, शाल्व, पुलिंद, बर्बर, कश्मीर, मत्स्य, मगध, विदेह, उत्कल, टंकण, किरात, काशी, पांचाल, चेदि, कुन्तल, खश, यथा पृथुरभूत्पूर्व यथा राजा पुरुरवा:। अम्बरीषो5पि च यथा शिबिश्लौशीनरो यथा।।७६ यथा जनिष्ट मान्धाता यथा च निषधाधिप:। यथा बभूव भरतो यथा भूपो भगीरथ:॥७७

    kirātakāśipājcālacedīnāpi ca kuntalān| uṇḍrānpuṇḍrān lalitthāṃśra mahitena svatejasā| cirajīvī vinirjitya mahārājo bhaviṣyati|||75 āryāvarta, kurūjāṃgala, sauvīra , dhanva , saurāṣṭra kosala bālhīka, madra, gāndhāra, trigarta, dvārakā, siṃdha, kaliṃga, kāmarūpa aṃga baṃgāla, kāṃboja, kekaya, pārasī, śibi, śālva, puliṃda, barbara, kaśmīra, matsya, magadha, videha, utkala, ṭaṃkaṇa, kirāta, kāśī, pāṃcāla, cedi, kuntala, khaśa, yathā pṛthurabhūtpūrva yathā rājā pururavā:| ambarīṣo5pi ca yathā śibiślauśīnaro yathā||76 yathā janiṣṭa māndhātā yathā ca niṣadhādhipa:| yathā babhūva bharato yathā bhūpo bhagīratha:||77

  36. Verse 36

    हरिश्वन्द्र: स च यथा रामो दाशरथिर्यथा। यथा च मिथिलाधीशो ययातिर्नहुषो यथा।।७८ यथा धर्मधनोराजा धर्मराजो युधिष्ठिर:। भविष्यति तथैवायं शाहराजसुत: शिव:॥७९

    hariśvandra: sa ca yathā rāmo dāśarathiryathā| yathā ca mithilādhīśo yayātirnahuṣo yathā||78 yathā dharmadhanorājā dharmarājo yudhiṣṭhira:| bhaviṣyati tathaivāyaṃ śāharājasuta: śiva:||79

  37. Verse 37

    मध्येसभं देवविद: सर्वसिद्धान्तपारगा:। एवमस्य कुमारस्य जन्मवेलामवविदन्॥८०

    madhyesabhaṃ devavida: sarvasiddhāntapāragā:| evamasya kumārasya janmavelāmavavidan||80

  38. Verse 38

    ७६-८०. पृथु, पुरूरवा, अंबरीष, उशीनर का पुत्र शिबि, मांधाता, नल, भरत, भगीरथ, हरिश्व॑ंद्र, दशरथ का पुत्र राम, प्रचीयमानावयवव्यक्तविग्रहभूषणम्। स्थितिप्रवीणलावण्यलब्धसौभाग्यवैभवम्॥ ८ १

    76-80. pṛthu, purūravā, aṃbarīṣa, uśīnara kā putra śibi, māṃdhātā, nala, bharata, bhagīratha, hariśva̭ṃdra, daśaratha kā putra rāma, pracīyamānāvayavavyaktavigrahabhūṣaṇam| sthitipravīṇalāvaṇyalabdhasaubhāgyavaibhavam|| 8 1

  39. Verse 39

    विचित्रमणियुक्ताभिमक्ताभिम॑ज्जुव्ठात्मना। दधानं विस्फुरन्मुक्तामणिसूत्रान्तलम्बितम्॥८ ३

    vicitramaṇiyuktābhimaktābhima̭jjuvṭhātmanā| dadhānaṃ visphuranmuktāmaṇisūtrāntalambitam||8 3

  40. Verse 40

    अनर्ध्यहीरकिम्मीरपद्यरागमरीचिभि:। संभृतश्रीभरोदग्रे बिश्राणं भुजभूषणे।। ८४ गुरुत्मद्रत्नसंपृक्तसाग्रवयाध्नखश्रिया। विन्यस्तयाभ्राजमानं कृष्णकाचमणिस्रजा॥। ८५ सद्र॒त्ननिकरोदज्चत् काज्चनप्रतिमात्मिकाम्। देवीं जीवन्तिकामनाम्नीमाबिश्राणं भुजान्तरे।।८६ प्रवाव्वनीवसम्मिश्रसुवर्णमणिनिर्मिते। वलये ललिताकारे कलयन्तं करद्वये।। ८७ बतानन्दमयं दिव्यसूत्रसम्बद्धमध्यमम्। विस्फुरदुल्फवलयं विलसन्मणिनूपुरम्।॥।८८ विदग्धामि: स्वयं स्निन्धलोचकाज्चितलोचनम्। भालान्तराव्ठविन्यस्त चित्रकज्जलचित्रकम्॥।८९ कमनीयतमस्वर्णकज्चुकावृतविग्रहम्। धात्र्य: स्मेरमुखं प्रीतास्तम्बालं पर्यपालयन॥।९० अन्तर्बहिश्वरोप्येष बहिर्विहितनिष्क्रम:। व्यधादसूर्य पश्याया: शिशु: सूर्यस्य दर्शनम्॥९१

    anardhyahīrakimmīrapadyarāgamarīcibhi:| saṃbhṛtaśrībharodagre biśrāṇaṃ bhujabhūṣaṇe|| 84 gurutmadratnasaṃpṛktasāgravayādhnakhaśriyā| vinyastayābhrājamānaṃ kṛṣṇakācamaṇisrajā||| 85 sadra̱tnanikarodajcat kājcanapratimātmikām| devīṃ jīvantikāmanāmnīmābiśrāṇaṃ bhujāntare||86 pravāvvanīvasammiśrasuvarṇamaṇinirmite| valaye lalitākāre kalayantaṃ karadvaye|| 87 batānandamayaṃ divyasūtrasambaddhamadhyamam| visphuradulphavalayaṃ vilasanmaṇinūpuram||||88 vidagdhāmi: svayaṃ snindhalocakājcitalocanam| bhālāntarāvṭhavinyasta citrakajjalacitrakam|||89 kamanīyatamasvarṇakajcukāvṛtavigraham| dhātrya: smeramukhaṃ prītāstambālaṃ paryapālayana|||90 antarbahiśvaropyeṣa bahirvihitaniṣkrama:| vyadhādasūrya paśyāyā: śiśu: sūryasya darśanam||91

  41. Verse 41

    जाकर सूर्य के दर्शन करवाये। उपवेशनमप्यन्नप्राशनं च यथविधि। अस्य राजकुमारस्य क्रमेण समजायत।॥।९२ दर्याखानं शरैरभित्वा नीत्वा निरवलेपताम्। विजयी शहराजो5पि शिवंगिरिमथाब्रजत्॥९३

    jākara sūrya ke darśana karavāye| upaveśanamapyannaprāśanaṃ ca yathavidhi| asya rājakumārasya krameṇa samajāyata||||92 daryākhānaṃ śarairabhitvā nītvā niravalepatām| vijayī śaharājo5pi śivaṃgirimathābrajat||93

  42. Verse 42

    शिवनेरी आ गये। स तत्र सोदरं शम्भोरम्भोजस्यमलोचनम्। व्यलोकत मुदोषेत: सदोदितपराक्रम :।॥। ९४ गा: काज्चनानिकरिणस्तुरगांश्व राजा। रत्नानि च प्रमुदितो व्यतरत्तदानीम्।। सद्यो यथात्र निरमुच्यत भूरि कालम्। सर्वो$थिनामपि जनोउन्यजनार्थनाभ्य:॥ ९५

    śivanerī ā gaye| sa tatra sodaraṃ śambhorambhojasyamalocanam| vyalokata mudoṣeta: sadoditaparākrama :|||| 94 gā: kājcanānikariṇasturagāṃśva rājā| ratnāni ca pramudito vyatarattadānīm|| sadyo yathātra niramucyata bhūri kālam| sarvo$thināmapi janounyajanārthanābhya:|| 95