Adhyaya 47

Verse 1

कुमारमातृगणस्य नामकीर्तनम्।। 1 ।। कुमारेण तारकासुरवधः क्रौञ्चपर्वतभेदनं च।। 2 ।। वैशम्पायन उवाच। शृणु मातृगणान्राजन्कुमारानुचरानिमान्। कीर्त्यमानान्मया वीर सपत्नगणसूदनान्।। एतत्ते कथितं राजन्कार्तिकेयाभिषेचनम्। शृणु चैव सरस्वत्यास्तीर्थवंशस्य पुण्यताम्।।

kumāramātṛgaṇasya nāmakīrtanam|| 1 || kumāreṇa tārakāsuravadhaḥ krauñcaparvatabhedanaṃ ca|| 2 || vaiśampāyana uvāca| śṛṇu mātṛgaṇānrājankumārānucarānimān| kīrtyamānānmayā vīra sapatnagaṇasūdanān|| etatte kathitaṃ rājankārtikeyābhiṣecanam| śṛṇu caiva sarasvatyāstīrthavaṃśasya puṇyatām||

Verse 2

यशस्विनीनां मातॄणां शृणु नामानि भारत याभिर्वायप्तास्त्रयोलोकाः कल्याणीभिश्च भागशः।। बभूव तीर्थप्रवरं हतेषु सुरशत्रुषु। कुमारेण महाराज त्रिविष्टपमिवापरम्।।

yaśasvinīnāṃ mātṝṇāṃ śṛṇu nāmāni bhārata yābhirvāyaptāstrayolokāḥ kalyāṇībhiśca bhāgaśaḥ|| babhūva tīrthapravaraṃ hateṣu suraśatruṣu| kumāreṇa mahārāja triviṣṭapamivāparam||

Verse 3

प्रभावती विशालाक्षी पालिता गोस्तानी तथा। श्रीमती बहुला चैव तथैव बहुपुत्रिका।। ऐश्वर्याणि च तत्रस्थो ददावीशः पृथक्पृथक्। ददौ नैर्ऋतमुख्येभ्यस्त्रैलोक्यं पावकात्मजः।।

prabhāvatī viśālākṣī pālitā gostānī tathā| śrīmatī bahulā caiva tathaiva bahuputrikā|| aiśvaryāṇi ca tatrastho dadāvīśaḥ pṛthakpṛthak| dadau nairṛtamukhyebhyastrailokyaṃ pāvakātmajaḥ||

Verse 4

अप्सुजाता च गोपाली बृहदम्बालिका तथा। जयावती मालतिका ध्रुवरत्ना भयङ्करी।। एवं स भगवांस्तस्मिंस्तीर्थे दैत्यकुलान्तकः। अभिषिक्तो महाराज देवसेनापतिः सुरैः।।

apsujātā ca gopālī bṛhadambālikā tathā| jayāvatī mālatikā dhruvaratnā bhayaṅkarī|| evaṃ sa bhagavāṃstasmiṃstīrthe daityakulāntakaḥ| abhiṣikto mahārāja devasenāpatiḥ suraiḥ||

Verse 5

वसुदामा च दामा च विशोका नन्दिनी तथा। एकचूडा महाचूडा चक्रनेमिश्च भारत।। औशनं नाम तत्तीर्थं यत्र पूर्वमपाम्पतिः। अभिषिक्तः सुरगणैर्वरुणो भरतर्षभ।।

vasudāmā ca dāmā ca viśokā nandinī tathā| ekacūḍā mahācūḍā cakranemiśca bhārata|| auśanaṃ nāma tattīrthaṃ yatra pūrvamapāmpatiḥ| abhiṣiktaḥ suragaṇairvaruṇo bharatarṣabha||

Verse 6

उत्तेजनी जयत्सेना कमलाक्ष्यथ शोभना। शत्रुञ्जया तथा चैव क्रोधना शलभी खरी।। अस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा स्कन्दं चाभ्यर्च्य लाङ्गली। ब्राह्मणेभ्योददौ रुक्मं वासांस्याभरणानि च।।

uttejanī jayatsenā kamalākṣyatha śobhanā| śatruñjayā tathā caiva krodhanā śalabhī kharī|| asmiṃstīrthavare snātvā skandaṃ cābhyarcya lāṅgalī| brāhmaṇebhyodadau rukmaṃ vāsāṃsyābharaṇāni ca||

Verse 7

माधवी शुभवक्त्रा च तीर्थसेनिश्च भारत। गीतप्रिया च कल्याणी रुद्ररोमाऽमिताशना।। उषित्वा रजनीं तत्र माधवः परवीरहा। पूज्यतीर्थवरं तच्च स्पृष्ट्वा तोयं च लाङ्गली।।

mādhavī śubhavaktrā ca tīrthaseniśca bhārata| gītapriyā ca kalyāṇī rudraromā'mitāśanā|| uṣitvā rajanīṃ tatra mādhavaḥ paravīrahā| pūjyatīrthavaraṃ tacca spṛṣṭvā toyaṃ ca lāṅgalī||

Verse 8

मेघस्वना भोगवती सुभ्रूश्च कनकावती। अलाताक्षी वीर्यवती विद्युज्जिह्वा च भारत।। हृष्टः प्रीतमनाश्चैव ह्यभवन्माधवोत्तमः। एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि।।

meghasvanā bhogavatī subhrūśca kanakāvatī| alātākṣī vīryavatī vidyujjihvā ca bhārata|| hṛṣṭaḥ prītamanāścaiva hyabhavanmādhavottamaḥ| etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi||

Verse 9

पुन्नावती सुनक्षत्रा कन्दरा बहुयोजना। सन्तानिका च कौरव्य कमला च महाबला।। यथाऽभिषिक्तो भगवान्स्कन्दो देवैः समागतैः। सेनानीश्च कृतो राजन्बाल एव महाबलः।।

punnāvatī sunakṣatrā kandarā bahuyojanā| santānikā ca kauravya kamalā ca mahābalā|| yathā'bhiṣikto bhagavānskando devaiḥ samāgataiḥ| senānīśca kṛto rājanbāla eva mahābalaḥ||

Verse 10

सुदामा बहुदामा च सुप्रभा च यशस्विनी। नृत्यप्रिया च राजेन्द्र शतोलूखलमेखला।।

sudāmā bahudāmā ca suprabhā ca yaśasvinī| nṛtyapriyā ca rājendra śatolūkhalamekhalā||

Verse 11

शतघण्टा शतानन्दा भगनन्दा च भाविनी। वपुष्मती चन्द्रशीता भद्रकाली च भारत।।

śataghaṇṭā śatānandā bhaganandā ca bhāvinī| vapuṣmatī candraśītā bhadrakālī ca bhārata||

Verse 12

ऋक्षाम्बिका निष्कुटिका वामा चत्वरवासिनी। सुमङ्गला स्वस्तिमती बुद्धिकामा जयप्रिया।।

ṛkṣāmbikā niṣkuṭikā vāmā catvaravāsinī| sumaṅgalā svastimatī buddhikāmā jayapriyā||

Verse 13

धनदा सुप्रसादा च भवदा च जलेश्वरी। एडी भेडी समेडी च वेतालजननी तथा।।

dhanadā suprasādā ca bhavadā ca jaleśvarī| eḍī bheḍī sameḍī ca vetālajananī tathā||

Verse 14

कण्डूतिः कालिका चैव देवमित्रा च भारत। वसुश्रीः कोटरा चैव चित्रसेना तथाऽचला।।

kaṇḍūtiḥ kālikā caiva devamitrā ca bhārata| vasuśrīḥ koṭarā caiva citrasenā tathā'calā||

Verse 15

कुक्कुटिका शङ्खलिका तथा शकुनिका नृप। कुण्डारिका कौकुलिका कुम्भिकाऽथ शतोदरी।।

kukkuṭikā śaṅkhalikā tathā śakunikā nṛpa| kuṇḍārikā kaukulikā kumbhikā'tha śatodarī||

Verse 16

उत्क्राथिनी जलेला च महावेगा च कङ्कणा। मनोजवा कण्टकिनी प्रघसा पूतना तथा।।

utkrāthinī jalelā ca mahāvegā ca kaṅkaṇā| manojavā kaṇṭakinī praghasā pūtanā tathā||

Verse 17

केशयन्त्री त्रुटिर्वामा क्रोशनाऽथ तडित्प्रभा। मन्दोदरी च मुण्डी च कोटरा मेघवाहिनी।।

keśayantrī truṭirvāmā krośanā'tha taḍitprabhā| mandodarī ca muṇḍī ca koṭarā meghavāhinī||

Verse 18

सुभगा लम्बिनी लम्बा ताम्रचूडा विकाशिनी। ऊर्ध्ववेणीधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला।।

subhagā lambinī lambā tāmracūḍā vikāśinī| ūrdhvaveṇīdharā caiva piṅgākṣī lohamekhalā||

Verse 19

पृथुवस्त्रा मधुलिका मधुकुम्भा तथैव च। पक्षालिका मत्कुलिका जरायुर्जर्जरानना।।

pṛthuvastrā madhulikā madhukumbhā tathaiva ca| pakṣālikā matkulikā jarāyurjarjarānanā||

Verse 20

ख्याता दहदहा चैव तथा धमधमा नृप। खण्डखण्डा च राजेन्द्र पूषणा मणिकुट्टिका।।

khyātā dahadahā caiva tathā dhamadhamā nṛpa| khaṇḍakhaṇḍā ca rājendra pūṣaṇā maṇikuṭṭikā||

Verse 21

अमोघा चैव कौरव्य तथा लम्बपयोधरा। वेणुवीणाधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला।।

amoghā caiva kauravya tathā lambapayodharā| veṇuvīṇādharā caiva piṅgākṣī lohamekhalā||

Verse 22

शशोकूलमुखी कृष्णा खरजङ्घा महाजवा। शिशुमारमुखी श्वेता लोहिताक्षी विभीषणा।।

śaśokūlamukhī kṛṣṇā kharajaṅghā mahājavā| śiśumāramukhī śvetā lohitākṣī vibhīṣaṇā||

Verse 23

जटालिका कामचरी दीर्घजिह्वा बलोत्कटा। कालेहिका वामनिका मुकुटा चैव भारत।।

jaṭālikā kāmacarī dīrghajihvā balotkaṭā| kālehikā vāmanikā mukuṭā caiva bhārata||

Verse 24

लोहिताक्षी महाकाया हरिपिण्डा च भूमिप। एकत्वचा सुकुसुमा कृष्णकर्णी च भारत।।

lohitākṣī mahākāyā haripiṇḍā ca bhūmipa| ekatvacā sukusumā kṛṣṇakarṇī ca bhārata||

Verse 25

क्षुरकर्णी चतुष्कर्णी कर्णप्रावरणा तथा। चतुष्पथनिकेता च गोकर्णी महिषानना।।

kṣurakarṇī catuṣkarṇī karṇaprāvaraṇā tathā| catuṣpathaniketā ca gokarṇī mahiṣānanā||

Verse 26

खरकर्णी महाकर्णी भेरीस्वनमहास्वना। शङ्खकुम्भश्रवाश्चैव भगदा च महाबला।।

kharakarṇī mahākarṇī bherīsvanamahāsvanā| śaṅkhakumbhaśravāścaiva bhagadā ca mahābalā||

Verse 27

गणा च सुगणा चैव तथा भीत्यथ कामदा। चतुष्पथरता चैव भूतितीर्थान्यगोचरी।।

gaṇā ca sugaṇā caiva tathā bhītyatha kāmadā| catuṣpatharatā caiva bhūtitīrthānyagocarī||

Verse 28

पशुदा वित्तदा चैव सुखदा च महायशाः। पयोदा गोमहिषदा सविशाला च भारत।।

paśudā vittadā caiva sukhadā ca mahāyaśāḥ| payodā gomahiṣadā saviśālā ca bhārata||

Verse 29

प्रतिष्ठा सुप्रतिष्ठा च रोचमाना सुरोचना। नौकर्णी मुखकर्णी च विशिरा मन्थिनी तथा।।

pratiṣṭhā supratiṣṭhā ca rocamānā surocanā| naukarṇī mukhakarṇī ca viśirā manthinī tathā||

Verse 30

एकचन्द्रा मेघकर्णा मेघमाला विरोचना। एताश्चान्याश्च बहवो मातरो भरतर्षभ।।

ekacandrā meghakarṇā meghamālā virocanā| etāścānyāśca bahavo mātaro bharatarṣabha||

Verse 31

कार्तिकेयानुयायिन्यो नानारूपाः सहस्रशः। दीर्घनख्यो दीर्घदन्त्यो दीर्घतुण्ड्श्च भारत।।

kārtikeyānuyāyinyo nānārūpāḥ sahasraśaḥ| dīrghanakhyo dīrghadantyo dīrghatuṇḍśca bhārata||

Verse 32

सबला मधुराश्चैव यौवनस्थाः स्वलङ्कृताः। माहात्म्येन च संयुक्ताः कामरूपधरास्तथा।।

sabalā madhurāścaiva yauvanasthāḥ svalaṅkṛtāḥ| māhātmyena ca saṃyuktāḥ kāmarūpadharāstathā||

Verse 33

निर्मासगात्र्यः श्वेताश्च तथा काञ्चनसन्निभाः। कृष्णमेघनिभाश्चान्या धूम्नाश्च भरतर्षभ।।

nirmāsagātryaḥ śvetāśca tathā kāñcanasannibhāḥ| kṛṣṇameghanibhāścānyā dhūmnāśca bharatarṣabha||

Verse 34

अरुणाभा महाभोगा दीर्घकेश्यः सिताम्बराः। ऊर्ध्ववेणीधराश्चैव पिङ्गाक्ष्यो लम्बमेखलाः।।

aruṇābhā mahābhogā dīrghakeśyaḥ sitāmbarāḥ| ūrdhvaveṇīdharāścaiva piṅgākṣyo lambamekhalāḥ||

Verse 35

लम्बोदर्यो लम्बकर्णास्तथा लम्बपयोधराः। ताम्राक्ष्यस्ताम्रवर्णाश्च हर्यक्ष्यश्च तथाऽपराः।।

lambodaryo lambakarṇāstathā lambapayodharāḥ| tāmrākṣyastāmravarṇāśca haryakṣyaśca tathā'parāḥ||

Verse 36

वरदाः कामचारिण्यो नित्यं प्रमुदितास्तथा। याम्या रौद्रास्तथा सौम्याः कौबेर्योऽथ महाबलाः।।

varadāḥ kāmacāriṇyo nityaṃ pramuditāstathā| yāmyā raudrāstathā saumyāḥ kauberyo'tha mahābalāḥ||

Verse 37

वारुण्योऽथ च माहेन्द्यस्तथाऽऽग्नेय्यः परन्तप। वायव्यश्चाथ कौमार्यो ब्राह्मश्च भरतर्षभ।।

vāruṇyo'tha ca māhendyastathā''gneyyaḥ parantapa| vāyavyaścātha kaumāryo brāhmaśca bharatarṣabha||

Verse 38

वैष्णव्यश्च तथा सौर्यो वाराह्यश्च महाबलाः। रूपेणाप्सरसां तुल्या मनोहार्यो मनोरमाः।।

vaiṣṇavyaśca tathā sauryo vārāhyaśca mahābalāḥ| rūpeṇāpsarasāṃ tulyā manohāryo manoramāḥ||

Verse 39

परपुष्टोपमा वाक्ये तथर्द्ध्या धनदोपमाः। शक्रवीर्योपमा युद्धे दीप्ता वह्निसमास्तथा।।

parapuṣṭopamā vākye tatharddhyā dhanadopamāḥ| śakravīryopamā yuddhe dīptā vahnisamāstathā||

Verse 40

शत्रुणां विग्रहे नित्यं भयदास्ता भवन्त्युत। कामरूपधराश्चैव जवे वायुसमास्तथा।।

śatruṇāṃ vigrahe nityaṃ bhayadāstā bhavantyuta| kāmarūpadharāścaiva jave vāyusamāstathā||

Verse 41

अचिन्त्यबलवीर्याश्च तथाऽचिन्त्यपराक्रमाः। वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिकेतनाः।।

acintyabalavīryāśca tathā'cintyaparākramāḥ| vṛkṣacatvaravāsinyaścatuṣpathaniketanāḥ||

Verse 42

गुहाश्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः। नानाभरणधारिण्यो नानामाल्याम्बरास्तथा।।

guhāśmaśānavāsinyaḥ śailaprasravaṇālayāḥ| nānābharaṇadhāriṇyo nānāmālyāmbarāstathā||

Verse 43

नानाविचित्रवेषाश्च नानाभाषास्तथैव च। एते चान्ये च मातॄणां गणाः शत्रुभयङ्कराः।।

nānāvicitraveṣāśca nānābhāṣāstathaiva ca| ete cānye ca mātṝṇāṃ gaṇāḥ śatrubhayaṅkarāḥ||

Verse 44

अनुजग्मुर्महात्मानं त्रिदशेन्द्रस्य सम्मते। ततः शक्त्यस्त्रमददद्भगवान्पाकशासनः।।

anujagmurmahātmānaṃ tridaśendrasya sammate| tataḥ śaktyastramadadadbhagavānpākaśāsanaḥ||

Verse 45

गुहाय राजशार्दूल विनाशाय सुरद्विषाम्। महास्वनां महाघण्टां द्योतमानां सितप्रभाम्।।

guhāya rājaśārdūla vināśāya suradviṣām| mahāsvanāṃ mahāghaṇṭāṃ dyotamānāṃ sitaprabhām||

Verse 46

अरुणादित्यवर्णां च पताकां भरतर्षभ। ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम्।।

aruṇādityavarṇāṃ ca patākāṃ bharatarṣabha| dadau paśupatistasmai sarvabhūtamahācamūm||

Verse 47

उग्रां नानाप्रहरणां तपोवीर्यबलान्विताम्। अजेयां स्वगणैर्युक्तां नाम्ना सेनां धनञ्जयाम्।।

ugrāṃ nānāpraharaṇāṃ tapovīryabalānvitām| ajeyāṃ svagaṇairyuktāṃ nāmnā senāṃ dhanañjayām||

Verse 48

रुद्रतुल्यबलैर्युक्तां योधानामयुतैस्त्रिभिः। न सा विजानाति रणात्कदाचिद्विनिवर्तितुम्।।

rudratulyabalairyuktāṃ yodhānāmayutaistribhiḥ| na sā vijānāti raṇātkadācidvinivartitum||

Verse 49

विष्णुर्ददौ वैजयन्तीं मालां बलविवर्धिनीम्। उमा ददौ विरजसी वाससी रविसप्रभे।।

viṣṇurdadau vaijayantīṃ mālāṃ balavivardhinīm| umā dadau virajasī vāsasī ravisaprabhe||

Verse 50

गङ्गा कमण्डलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम्। ददौ प्रीत्या कुमाराय दण्डं चैव बृहस्पतिः।।

gaṅgā kamaṇḍaluṃ divyamamṛtodbhavamuttamam| dadau prītyā kumārāya daṇḍaṃ caiva bṛhaspatiḥ||

Verse 51

गरुडो दयितं पुत्रं मयरं चित्रबर्हिणम्। अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम्।।

garuḍo dayitaṃ putraṃ mayaraṃ citrabarhiṇam| aruṇastāmracūḍaṃ ca pradadau caraṇāyudham||

Verse 52

छागं तु वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम्। कृष्णाजिनं ततो ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ प्रभुः। समरेषु जयं चैव प्रददौ लोकभावनः।।

chāgaṃ tu varuṇo rājā balavīryasamanvitam| kṛṣṇājinaṃ tato brahmā brahmaṇyāya dadau prabhuḥ| samareṣu jayaṃ caiva pradadau lokabhāvanaḥ||

Verse 53

सैनापत्यमनुप्राप्य स्कन्दो देवगणस्य ह। शुशुभे ज्वलितोर्चिष्मान्द्वितीय इव पावकः।।

saināpatyamanuprāpya skando devagaṇasya ha| śuśubhe jvalitorciṣmāndvitīya iva pāvakaḥ||

Verse 54

ततः पारिषदैश्चैव मातृभिश्च समन्वितः। ययौ देत्यविनाशाय ह्लादयन्सुरपुङ्गवान्।।

tataḥ pāriṣadaiścaiva mātṛbhiśca samanvitaḥ| yayau detyavināśāya hlādayansurapuṅgavān||

Verse 55

सा सेना नैर्ऋती भीमा सघण्टोच्छ्रितकेतना। सभेरीशङ्खमुरजा सायुधा सपताकिनी।।

sā senā nairṛtī bhīmā saghaṇṭocchritaketanā| sabherīśaṅkhamurajā sāyudhā sapatākinī||

Verse 56

शारदी द्यौरिवाभाति ज्योतिर्भिरिव शोभिता।।

śāradī dyaurivābhāti jyotirbhiriva śobhitā||

Verse 57

ततो देवनिकायास्ते नानाभूतगणास्तथा। वादयामासुरव्याग्रा भेरीः शङ्खांश्च पुष्कलान्।।

tato devanikāyāste nānābhūtagaṇāstathā| vādayāmāsuravyāgrā bherīḥ śaṅkhāṃśca puṣkalān||

Verse 58

पटहान्झर्झरांश्चैव क्रकचान्गोविषाणिकान्। आडम्बरान्गोमुखांश्च डिण्डिमांश्च महास्वनान्।।

paṭahānjharjharāṃścaiva krakacāngoviṣāṇikān| āḍambarāngomukhāṃśca ḍiṇḍimāṃśca mahāsvanān||

Verse 59

तुष्टुवुस्ते कुमारं तु सर्वे देवाः सवासवाः। जगुश्च देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः।।

tuṣṭuvuste kumāraṃ tu sarve devāḥ savāsavāḥ| jaguśca devagandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ||

Verse 60

ततः प्रीतो महासेनस्त्रिदशेभ्यो वरं ददौ। रिपून्दन्ताऽस्मि समरे ये वो वधचिकीर्षवः।।

tataḥ prīto mahāsenastridaśebhyo varaṃ dadau| ripūndantā'smi samare ye vo vadhacikīrṣavaḥ||

Verse 61

प्रतिगृह्य वरं देवास्तस्माद्विबुधसत्तमात्। प्रीतात्मानो महात्मानो मेनिरे निहतान्रिपून्।।

pratigṛhya varaṃ devāstasmādvibudhasattamāt| prītātmāno mahātmāno menire nihatānripūn||

Verse 62

सर्वेषां भूतसङ्घानां हर्षान्नादः समुत्थितः। अपूरयत लोकांस्त्रीन्वरे दत्ते महात्मना।।

sarveṣāṃ bhūtasaṅghānāṃ harṣānnādaḥ samutthitaḥ| apūrayata lokāṃstrīnvare datte mahātmanā||

Verse 63

स निर्ययौ महासेनो महत्या सेनया वृतः। वधाय युधि दैत्यानां रक्षार्थं च दिवोकसाम्।।

sa niryayau mahāseno mahatyā senayā vṛtaḥ| vadhāya yudhi daityānāṃ rakṣārthaṃ ca divokasām||

Verse 64

व्यवसायो जयो धर्मः सिद्धिर्लक्ष्मीर्धृतिः स्मृतिः। महासेनस्य सैन्यानामग्रे जग्मुर्नराधिप।।

vyavasāyo jayo dharmaḥ siddhirlakṣmīrdhṛtiḥ smṛtiḥ| mahāsenasya sainyānāmagre jagmurnarādhipa||

Verse 65

स तया भीमया देवः शुलमुद्गरहस्तया। ज्वलितालातधारिण्या चित्राभरणवर्मया।।

sa tayā bhīmayā devaḥ śulamudgarahastayā| jvalitālātadhāriṇyā citrābharaṇavarmayā||

Verse 66

गदामुसलनाराचशक्तितोमरहरतया। दृप्तसिंहनिनादिन्या विनद्य प्रययौ गुहः।।

gadāmusalanārācaśaktitomaraharatayā| dṛptasiṃhaninādinyā vinadya prayayau guhaḥ||

Verse 67

तं दष्ट्वा सर्वदैतेया राक्षसा दानवास्तथा। व्यद्रवन्त दिशः सर्वा भयोद्विग्नाः समन्ततः।।

taṃ daṣṭvā sarvadaiteyā rākṣasā dānavāstathā| vyadravanta diśaḥ sarvā bhayodvignāḥ samantataḥ||

Verse 68

अभ्यद्रवन्त देवास्तान्विविधायुधपाणयः। दृष्ट्वा च स ततः क्रुद्धः स्कन्दस्तेजोबलान्वितः।।

abhyadravanta devāstānvividhāyudhapāṇayaḥ| dṛṣṭvā ca sa tataḥ kruddhaḥ skandastejobalānvitaḥ||

Verse 69

शक्त्यस्त्रं भगवान्भीमं पुनःपुनरवाकिरत्। आदधच्चात्मनस्तेजो हविषेद्ध इवानलः।।

śaktyastraṃ bhagavānbhīmaṃ punaḥpunaravākirat| ādadhaccātmanastejo haviṣeddha ivānalaḥ||

Verse 70

अभ्यस्यमाने शक्त्यस्त्रे स्कन्देनामिततेजसा। उल्काज्वाला महाराज पपात वसुधातले।।

abhyasyamāne śaktyastre skandenāmitatejasā| ulkājvālā mahārāja papāta vasudhātale||

Verse 71

संहादयन्तश्च तथा निर्घाताश्चापतन्क्षिपौ। यथान्तकालसमये सुघोराः स्युस्तथा नृप।।

saṃhādayantaśca tathā nirghātāścāpatankṣipau| yathāntakālasamaye sughorāḥ syustathā nṛpa||

Verse 72

क्षिप्ता ह्येका यदा शक्तिः सुघोराऽनलसूनुना। ततः कोट्यो विनिष्पेतुः शक्तीनां भरतर्षभ।।

kṣiptā hyekā yadā śaktiḥ sughorā'nalasūnunā| tataḥ koṭyo viniṣpetuḥ śaktīnāṃ bharatarṣabha||

Verse 73

ततः प्रीतो महासेनो जघान भगवान्प्रभुः। दैत्येन्द्रं तारकं नाम महाबलपराक्रमम्।।

tataḥ prīto mahāseno jaghāna bhagavānprabhuḥ| daityendraṃ tārakaṃ nāma mahābalaparākramam||

Verse 74

वृतं दैत्यायुतैर्वीरैर्बलिभिर्दशभिर्नृप। महिषं चाष्टभिः पद्मैर्वृतं सङ्ख्ये निजघ्निवान्।।

vṛtaṃ daityāyutairvīrairbalibhirdaśabhirnṛpa| mahiṣaṃ cāṣṭabhiḥ padmairvṛtaṃ saṅkhye nijaghnivān||

Verse 75

त्रिपादं चायुतशतैर्जघान दशभिर्वृतम्। हदोदरं निखर्वैश्च वृतं दशभिरीश्वरः।।

tripādaṃ cāyutaśatairjaghāna daśabhirvṛtam| hadodaraṃ nikharvaiśca vṛtaṃ daśabhirīśvaraḥ||

Verse 76

जघानानुचरैः सार्धं विविधायुधपाणिभिः। तथाऽकुर्वन्त विपुलं नादं वध्यत्सु शत्रुषु।।

jaghānānucaraiḥ sārdhaṃ vividhāyudhapāṇibhiḥ| tathā'kurvanta vipulaṃ nādaṃ vadhyatsu śatruṣu||

Verse 77

कुमारानुचरा राजन्पूरयन्तो दिशो दश। ननृतुश्च ववल्गुश्च जहसुश्च मुदान्विताः।।

kumārānucarā rājanpūrayanto diśo daśa| nanṛtuśca vavalguśca jahasuśca mudānvitāḥ||

Verse 78

शक्त्यस्त्रस्य तु राजेन्द्र ततोऽर्चिर्भिः समन्ततः। त्रैलोक्यं त्रासितं सर्वं जृम्भमाणाभिरेव च।।

śaktyastrasya tu rājendra tato'rcirbhiḥ samantataḥ| trailokyaṃ trāsitaṃ sarvaṃ jṛmbhamāṇābhireva ca||

Verse 79

दग्धाः सहस्रशो दैत्या नादैः स्कन्दस्य चापरे। पताकयावधूताश्च हताः केचित्सुरद्विषः।।

dagdhāḥ sahasraśo daityā nādaiḥ skandasya cāpare| patākayāvadhūtāśca hatāḥ kecitsuradviṣaḥ||

Verse 80

केचिद्धण्टारवत्रस्ता निषेदुर्वसुधातले। केचित्प्रहरणैश्छिन्ना विनिष्पेतुर्गतायुषः।।

keciddhaṇṭāravatrastā niṣedurvasudhātale| kecitpraharaṇaiśchinnā viniṣpeturgatāyuṣaḥ||

Verse 81

एवं सुरद्विषोऽनेकान्बलवानाततायिनः। जघान समरे वीरः कार्तिकेयो महाबलः।।

evaṃ suradviṣo'nekānbalavānātatāyinaḥ| jaghāna samare vīraḥ kārtikeyo mahābalaḥ||

Verse 82

बाणो नामाथ दैतेयो बलेः पुत्रो महाबलः। क्रौञ्चं पर्वतमाश्रित्य देवसङ्घानबाधत।।

bāṇo nāmātha daiteyo baleḥ putro mahābalaḥ| krauñcaṃ parvatamāśritya devasaṅghānabādhata||

Verse 83

तमभ्ययान्महासेनः सुरशत्रुमुदारधीः। स कार्तिकेयस्य भयात्क्रौञ्चं शरणमीयिवान्।।

tamabhyayānmahāsenaḥ suraśatrumudāradhīḥ| sa kārtikeyasya bhayātkrauñcaṃ śaraṇamīyivān||

Verse 84

ततः क्रौञ्चं महामन्युः क्रौञ्चनादनिनादितम्। शक्त्या बिभेद भगवान्कार्तिकेयोऽग्निदत्तया।।

tataḥ krauñcaṃ mahāmanyuḥ krauñcanādanināditam| śaktyā bibheda bhagavānkārtikeyo'gnidattayā||

Verse 85

ससालस्कन्धशबलं त्रस्तवानरवारणम्। प्रोङ्कीनोद्धान्तविहगं विनिष्पतितपन्नगम्।।

sasālaskandhaśabalaṃ trastavānaravāraṇam| proṅkīnoddhāntavihagaṃ viniṣpatitapannagam||

Verse 86

गोलाङ्गूलर्क्षसङ्घैश्च द्रवद्भिरनुनादितम्। कुरङ्गमविनिर्घोषनिनादितवनान्तरम्।।

golāṅgūlarkṣasaṅghaiśca dravadbhiranunāditam| kuraṅgamavinirghoṣanināditavanāntaram||

Verse 87

विनिष्पतद्भिः शरभैः सिंहैश्च सहसा द्रुतैः। शोच्यामपि दशां प्राप्तो रराजेव सपर्वतः।।

viniṣpatadbhiḥ śarabhaiḥ siṃhaiśca sahasā drutaiḥ| śocyāmapi daśāṃ prāpto rarājeva saparvataḥ||

Verse 88

विद्याधराः समुत्पेतुस्तस्य शृङ्गनिवासिनः। किन्नराश्च समुद्विग्नाः शक्तिपातरवोद्धताः।।

vidyādharāḥ samutpetustasya śṛṅganivāsinaḥ| kinnarāśca samudvignāḥ śaktipātaravoddhatāḥ||

Verse 89

ततो दैत्या विनिष्पेतुः शतशोऽथ सहस्रशः। प्रदीप्तात्पर्वतश्रेष्ठाद्विचित्राभरणस्रजः।।

tato daityā viniṣpetuḥ śataśo'tha sahasraśaḥ| pradīptātparvataśreṣṭhādvicitrābharaṇasrajaḥ||

Verse 90

तान्निजघ्नुरतिक्रम्य कुमाराजुचरा मृधे। स चैव भगवान्क्रुद्धो दैत्येन्द्रस्य सुतं तदा।।

tānnijaghnuratikramya kumārājucarā mṛdhe| sa caiva bhagavānkruddho daityendrasya sutaṃ tadā||

Verse 91

सहानुजं जघानाशु वृत्रं देवपतिर्यथा। बिभेद क्रौञ्चं शक्त्या च पावकिः परवीरहा।।

sahānujaṃ jaghānāśu vṛtraṃ devapatiryathā| bibheda krauñcaṃ śaktyā ca pāvakiḥ paravīrahā||

Verse 92

बहुधा चैकधा चैव कृत्वाऽऽत्मानं महाबलः। शक्तिः क्षिप्ता रणे तस्य पाणिमेति पुनः पुनः।।

bahudhā caikadhā caiva kṛtvā''tmānaṃ mahābalaḥ| śaktiḥ kṣiptā raṇe tasya pāṇimeti punaḥ punaḥ||

Verse 93

एवम्प्रभावो भगवांस्ते भूयश्च पावकिः। शौर्याद्द्विगुणयोगेन तेजसा यशसा श्रिया।।

evamprabhāvo bhagavāṃste bhūyaśca pāvakiḥ| śauryāddviguṇayogena tejasā yaśasā śriyā||

Verse 94

क्रौञ्चस्ते विनिर्भिन्नो दैत्याश्च शतशो हताः।।

krauñcaste vinirbhinno daityāśca śataśo hatāḥ||

Verse 95

ततः स भगवान्देवो निहत्य विबुधद्विषः। सभाज्यमानो विबुधैः परं हर्षमवाप ह।।

tataḥ sa bhagavāndevo nihatya vibudhadviṣaḥ| sabhājyamāno vibudhaiḥ paraṃ harṣamavāpa ha||

Verse 96

ततो दुन्दुभयो राजन्नेदुः शङ्खाश्च भारत। मुमुचुर्देवयोषाश्च पुष्पवर्षमनुत्तमम्। योगिनामीश्वरं देवं शतशोऽथ सहस्रशः।।

tato dundubhayo rājanneduḥ śaṅkhāśca bhārata| mumucurdevayoṣāśca puṣpavarṣamanuttamam| yogināmīśvaraṃ devaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ||

Verse 97

दिव्यगन्धमुपादाय ववौ पुण्यश्च मारुतः। गन्धर्वास्तुष्टुवुश्चैनं यज्वानश्च महर्षयः।।

divyagandhamupādāya vavau puṇyaśca mārutaḥ| gandharvāstuṣṭuvuścainaṃ yajvānaśca maharṣayaḥ||

Verse 98

केचिदनं व्यवस्यान्ति पितामहसुतं प्रभुम्। सनत्कुमारं सर्वेषां ब्रह्मयोनिं तमग्रजम्।।

kecidanaṃ vyavasyānti pitāmahasutaṃ prabhum| sanatkumāraṃ sarveṣāṃ brahmayoniṃ tamagrajam||

Verse 99

केचिन्महेश्वरसुतं केचित्पुत्रं विभावसोः। उमायाः कृत्तिकानां च गङ्गायाश्च वदन्त्युत।।

kecinmaheśvarasutaṃ kecitputraṃ vibhāvasoḥ| umāyāḥ kṛttikānāṃ ca gaṅgāyāśca vadantyuta||

Verse 100

एकधा च द्विधा चैव चतुर्धा च महाबलम्। योगिनामीश्वरं देवं शतशोऽथ सहस्रशः।।

ekadhā ca dvidhā caiva caturdhā ca mahābalam| yogināmīśvaraṃ devaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ||