Adhyaya 32

Verse 1

युधिष्ठिरकटुभाषणरुष्टेन सुयोधनेन गदयासह हदादुत्थानम्।। 1 ।। युधिष्ठिरदुर्योधनयोः संवादः।। 2 ।। धृतराष्ट्र उवाच। एवं सन्तर्ज्यमानस्तु मम पुत्रो महीपतिः। प्रकृत्या मन्युमान्वीरः कथमासीत्परन्तपः।।

yudhiṣṭhirakaṭubhāṣaṇaruṣṭena suyodhanena gadayāsaha hadādutthānam|| 1 || yudhiṣṭhiraduryodhanayoḥ saṃvādaḥ|| 2 || dhṛtarāṣṭra uvāca| evaṃ santarjyamānastu mama putro mahīpatiḥ| prakṛtyā manyumānvīraḥ kathamāsītparantapaḥ||

Verse 2

न हि सन्तर्जना तेन श्रुतपूर्वा कथञ्चन। राजभावेन मान्यश्च सर्वलोकस्य सोऽभवत्।।

na hi santarjanā tena śrutapūrvā kathañcana| rājabhāvena mānyaśca sarvalokasya so'bhavat||

Verse 3

[यस्यातपत्रच्छायापि स्वका भानोस्तथा प्रभा। खेदायैवाभिमानित्वात्सहेत्सैवं कथं गरिः।।] ।। इति श्रीमन्महाभारते शल्यपर्वणि द्वात्रिंशोऽध्यायः।। 32 ।।

[yasyātapatracchāyāpi svakā bhānostathā prabhā| khedāyaivābhimānitvātsahetsaivaṃ kathaṃ gariḥ||] || iti śrīmanmahābhārate śalyaparvaṇi dvātriṃśo'dhyāyaḥ|| 32 ||

Verse 4

इयं च पृथिवी सर्वा सम्लेच्छाटविका भृशम्। प्रसादाद्भ्रियते यस्य प्रत्यक्षं तव सञ्जय।।

iyaṃ ca pṛthivī sarvā samlecchāṭavikā bhṛśam| prasādādbhriyate yasya pratyakṣaṃ tava sañjaya||

Verse 5

स तथा तर्ज्यमानस्तु पाण्डुपुत्रैर्विशेषतः। विहीनश्च स्वकैर्भृत्यैर्निर्जिते चावृतो भृशम्।।

sa tathā tarjyamānastu pāṇḍuputrairviśeṣataḥ| vihīnaśca svakairbhṛtyairnirjite cāvṛto bhṛśam||

Verse 6

स श्रुत्वा कटुका वाचो जययुक्ताः पुनःपुनः। किमब्रवीत्पाण्डवेयांस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय।।

sa śrutvā kaṭukā vāco jayayuktāḥ punaḥpunaḥ| kimabravītpāṇḍaveyāṃstanmamācakṣva sañjaya||

Verse 7

सञ्जय उवाच। तर्ज्यमानस्तदा राजन्नुदकस्थस्तवात्मजः। युधिष्ठिरेण राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितेन ह।।

sañjaya uvāca| tarjyamānastadā rājannudakasthastavātmajaḥ| yudhiṣṭhireṇa rājendra bhrātṛbhiḥ sahitena ha||

Verse 8

श्रुत्वा स कटुका वाचो विषमस्थो नराधिपः। दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य सलिलस्थः पुनःपुनः।।

śrutvā sa kaṭukā vāco viṣamastho narādhipaḥ| dīrghamuṣṇaṃ ca niḥśvasya salilasthaḥ punaḥpunaḥ||

Verse 9

सलिलान्तर्गतो राजा धुन्वन्हस्तौ पुनःपुनः। मनश्चकार युद्धाय राजानं चाभ्यभाषत।।

salilāntargato rājā dhunvanhastau punaḥpunaḥ| manaścakāra yuddhāya rājānaṃ cābhyabhāṣata||

Verse 10

यूयं ससुहृदः पार्थाः सर्वे सरथवाहनाः। अहमेकः परिद्यूनो विरथो हतवाहनः।। आतपत्रेण दुर्योधनः सूर्याद्रक्षित इत्येष प्रवादोऽपि यस्य न स इति भावः।।

yūyaṃ sasuhṛdaḥ pārthāḥ sarve sarathavāhanāḥ| ahamekaḥ paridyūno viratho hatavāhanaḥ|| ātapatreṇa duryodhanaḥ sūryādrakṣita ityeṣa pravādo'pi yasya na sa iti bhāvaḥ||

Verse 11

आत्तशस्त्रै रथोपेतैर्बहुभिः परिवास्तिः। कथमेकः पदातिः सन्नशस्त्रो योद्धुमुत्सह।।

āttaśastrai rathopetairbahubhiḥ parivāstiḥ| kathamekaḥ padātiḥ sannaśastro yoddhumutsaha||

Verse 12

एकैकशश्च मां यूयं योधयध्वं युधिष्ठिर। न ह्येको बहुभिर्वीरैर्न्याय्यो योधयितुं युधि।।

ekaikaśaśca māṃ yūyaṃ yodhayadhvaṃ yudhiṣṭhira| na hyeko bahubhirvīrairnyāyyo yodhayituṃ yudhi||

Verse 13

विशेषतो विकवचः श्रान्तश्चापत्समाश्रितः। भृशं विक्षतगात्रश्च श्रान्तवाहनसैनिकः।।

viśeṣato vikavacaḥ śrāntaścāpatsamāśritaḥ| bhṛśaṃ vikṣatagātraśca śrāntavāhanasainikaḥ||

Verse 14

न मे त्वत्तो भयं राजन्न च पार्थाद्वृकोदरात्। फल्गुनाद्वासुदेवाद्वा पाञ्चालेभ्योऽथवा पुनः।।

na me tvatto bhayaṃ rājanna ca pārthādvṛkodarāt| phalgunādvāsudevādvā pāñcālebhyo'thavā punaḥ||

Verse 15

यमाभ्यां युयुधानाद्वा ये चान्ये तव सैनिकाः। एकः सर्वानहं क्रुद्धो वारयिष्ये युधि स्थितः।।

yamābhyāṃ yuyudhānādvā ye cānye tava sainikāḥ| ekaḥ sarvānahaṃ kruddho vārayiṣye yudhi sthitaḥ||

Verse 16

धर्ममूला सतां कीर्तिर्मनुष्याणां जनाधिप। धर्मं चैवेह कीर्तिं च पालयन्प्रब्रवीम्यहम्।।

dharmamūlā satāṃ kīrtirmanuṣyāṇāṃ janādhipa| dharmaṃ caiveha kīrtiṃ ca pālayanprabravīmyaham||

Verse 17

अहमुत्थाय सर्वान्वै प्रतियोत्स्यामि संयुगे। अन्वभ्याशं गतान्सर्वान्निहनिष्यामि भारत।।

ahamutthāya sarvānvai pratiyotsyāmi saṃyuge| anvabhyāśaṃ gatānsarvānnihaniṣyāmi bhārata||

Verse 18

अद्य वः सरथान्साश्वानशस्त्रो विरथोऽपि सन्। नक्षत्राणीव सर्वाणि सविता रात्रिसंक्षये।।

adya vaḥ sarathānsāśvānaśastro viratho'pi san| nakṣatrāṇīva sarvāṇi savitā rātrisaṃkṣaye||

Verse 19

तेजसा नाशयिष्यामि स्थिरीभवत पाण्‍डवाः। अद्यानृण्यं गमिष्यामि क्षत्रियाणां यशस्विनां।।

tejasā nāśayiṣyāmi sthirībhavata pāṇ‍ḍavāḥ| adyānṛṇyaṃ gamiṣyāmi kṣatriyāṇāṃ yaśasvināṃ||

Verse 20

बाह्लीकद्रोणभीष्माणां कर्णस्य च महात्मनः। जयद्रथस्य शूरस्य भगदत्तस्य चोभयोः।।

bāhlīkadroṇabhīṣmāṇāṃ karṇasya ca mahātmanaḥ| jayadrathasya śūrasya bhagadattasya cobhayoḥ||

Verse 21

मद्रराजस्य शल्यस्य भूरिश्रवस एव च। पुत्राणां भरतश्रेष्ठ शकुनेः सौबलस्य च।।

madrarājasya śalyasya bhūriśravasa eva ca| putrāṇāṃ bharataśreṣṭha śakuneḥ saubalasya ca||

Verse 22

मेत्राणां सुहृदां चैव बान्धवानां तथैव च। प्रानृण्यमद्य गच्छामि हत्वा त्वां भ्रातृभिः सह।।

metrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva bāndhavānāṃ tathaiva ca| prānṛṇyamadya gacchāmi hatvā tvāṃ bhrātṛbhiḥ saha||

Verse 23

सञ्जय उवाच। एतावदुक्त्वा वचनं विरराम जनाधिपः। सलिलान्तर्गतः श्रीमान्पुत्रो दुर्योधनस्तव।।

sañjaya uvāca| etāvaduktvā vacanaṃ virarāma janādhipaḥ| salilāntargataḥ śrīmānputro duryodhanastava||

Verse 24

युधिष्ठिर उवाच। दिष्ट्या त्वमपि जानीषे क्षत्रधर्मं सुयोधन। दिष्ट्या ते वर्तते बुद्धिर्युद्धायैव महाभुज।।

yudhiṣṭhira uvāca| diṣṭyā tvamapi jānīṣe kṣatradharmaṃ suyodhana| diṣṭyā te vartate buddhiryuddhāyaiva mahābhuja||

Verse 25

दिष्ट्या शूरोऽसि गान्धारे दिष्ट्या जानासि सङ्गरम्। यस्त्वमेको हि नः सर्वान्सङ्गरे योद्भुमिच्छसि।।

diṣṭyā śūro'si gāndhāre diṣṭyā jānāsi saṅgaram| yastvameko hi naḥ sarvānsaṅgare yodbhumicchasi||

Verse 26

एक एकेन सङ्गम्य यत्ते सम्मतमायुधम्। तत्त्वमादाय युध्यस्व प्रेक्षकास्ते वयं स्थिताः।।

eka ekena saṅgamya yatte sammatamāyudham| tattvamādāya yudhyasva prekṣakāste vayaṃ sthitāḥ||

Verse 27

अयमिष्टं च ते कामं वीर भूयो ददाम्यहम्। हत्वैकं भव नो राजा हतो वा स्वर्गमाप्नुहि।। परिद्यूनः परिश्रान्तः।।

ayamiṣṭaṃ ca te kāmaṃ vīra bhūyo dadāmyaham| hatvaikaṃ bhava no rājā hato vā svargamāpnuhi|| paridyūnaḥ pariśrāntaḥ||

Verse 28

दुर्योधन उवाच। एकश्चेद्योद्भुमाक्रन्दे वरोऽद्य मम दीयताम्। आयुधानामियं चापि मता मे सतं गदा।।

duryodhana uvāca| ekaścedyodbhumākrande varo'dya mama dīyatām| āyudhānāmiyaṃ cāpi matā me sataṃ gadā||

Verse 29

भ्रातणां भवतामेकः शक्यं मां योऽभिमन्यते। पदातिर्गदया सङ्ख्ये स युध्यतु मया सह।।

bhrātaṇāṃ bhavatāmekaḥ śakyaṃ māṃ yo'bhimanyate| padātirgadayā saṅkhye sa yudhyatu mayā saha||

Verse 30

वृत्तानि रथयुद्धानि विचित्रामि पदेपदे। इदमेकं गदायुद्धं भवत्वद्याद्भुतं महत्।।

vṛttāni rathayuddhāni vicitrāmi padepade| idamekaṃ gadāyuddhaṃ bhavatvadyādbhutaṃ mahat||

Verse 31

अन्नानामपि पर्यायं कर्तुमिच्छन्ति मानवाः। युद्धानामपि पर्यायो भवत्वनुमते तव।।

annānāmapi paryāyaṃ kartumicchanti mānavāḥ| yuddhānāmapi paryāyo bhavatvanumate tava||

Verse 32

गदया त्वां महाबाहो विजेष्यामि सहानुजम्। पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव ये चान्ये तव सैनिकाः। न हि मे सम्भ्रामो जातु शक्रादपि युधिष्ठिर।। क्षत्रधर्मं अस्तीति शेषः। धर्मोऽस्त्री पुण्यआचारे इति मेदिनी।।

gadayā tvāṃ mahābāho vijeṣyāmi sahānujam| pāñcālānsṛñjayāṃścaiva ye cānye tava sainikāḥ| na hi me sambhrāmo jātu śakrādapi yudhiṣṭhira|| kṣatradharmaṃ astīti śeṣaḥ| dharmo'strī puṇyaācāre iti medinī||

Verse 33

युधिष्ठिर उवाच। उत्तिष्ठोत्तिष्ठ गान्धारे मां योधय सुयोधन। एक एकेन सङ्गम्य संयुगे गदया बली।।

yudhiṣṭhira uvāca| uttiṣṭhottiṣṭha gāndhāre māṃ yodhaya suyodhana| eka ekena saṅgamya saṃyuge gadayā balī||

Verse 34

पुरुषो भव गान्धारे युध्यस्व सुसमाहितः। अद्य ते जीवितं नास्ति यदीन्द्रोपि तवाश्रयः।। नः अस्माकं पञ्चानां मध्ये एकमपि हत्वा त्वं राजा भवेत्यन्वयः।।

puruṣo bhava gāndhāre yudhyasva susamāhitaḥ| adya te jīvitaṃ nāsti yadīndropi tavāśrayaḥ|| naḥ asmākaṃ pañcānāṃ madhye ekamapi hatvā tvaṃ rājā bhavetyanvayaḥ||

Verse 35

सञ्जय उवाच। एतत्स नरशार्दूलो नामृष्यत तवात्मजः। सलिलान्तर्गतः श्वभ्रे महानाग इव श्वसन्।।

sañjaya uvāca| etatsa naraśārdūlo nāmṛṣyata tavātmajaḥ| salilāntargataḥ śvabhre mahānāga iva śvasan||

Verse 36

तथाऽसौ वाक्प्रतोदेन तुद्यमानः पुनःपुनः। वचो न ममृषे राजन्नुत्तमाश्वः कशामिव।।

tathā'sau vākpratodena tudyamānaḥ punaḥpunaḥ| vaco na mamṛṣe rājannuttamāśvaḥ kaśāmiva||

Verse 37

सङ्क्षोभ्य सलिलं वेगाद्गदामादाय वीर्यवान्। अद्रिसारमयीं गुर्वीं काञ्चनाङ्गदभूषणाम्। अन्तर्जलात्समुत्तस्थौ नागेन्द्र इव निःश्वसन्।।

saṅkṣobhya salilaṃ vegādgadāmādāya vīryavān| adrisāramayīṃ gurvīṃ kāñcanāṅgadabhūṣaṇām| antarjalātsamuttasthau nāgendra iva niḥśvasan||

Verse 38

स भित्त्वा स्तम्भितं तोयं स्कन्धे कृत्वायसीं गदाम्। उदतिष्ठत पुत्रस्ते प्रतपन्रश्मिवानिव।।

sa bhittvā stambhitaṃ toyaṃ skandhe kṛtvāyasīṃ gadām| udatiṣṭhata putraste pratapanraśmivāniva||

Verse 39

ततः शैक्यायसीं गुर्वी जातरूपपरिष्कृताम्। गदां परामृशद्धीमान्धार्तराष्ट्रो महाबलः।।

tataḥ śaikyāyasīṃ gurvī jātarūpapariṣkṛtām| gadāṃ parāmṛśaddhīmāndhārtarāṣṭro mahābalaḥ||

Verse 40

गदाहस्तं तु तं दृष्ट्वा सशृङ्गमिव पर्वतम्। प्रजानामिव सङ्क्रुद्धं शूलपाणिमिव स्थितम्।।

gadāhastaṃ tu taṃ dṛṣṭvā saśṛṅgamiva parvatam| prajānāmiva saṅkruddhaṃ śūlapāṇimiva sthitam||

Verse 41

*सगदो भारतो भाति प्रतपन्भास्करो यथा*।।

*sagado bhārato bhāti pratapanbhāskaro yathā*||

Verse 42

तमुत्तीर्णं महाबाहुं गदाहस्तमरिन्दमम्। मेनिरे सर्वभूतानि दण्डपाणिमिवान्तकम्।।

tamuttīrṇaṃ mahābāhuṃ gadāhastamarindamam| menire sarvabhūtāni daṇḍapāṇimivāntakam||

Verse 43

वज्रहस्तं यथा शक्रं शूलहस्तं यथा हरम्। ददृशुः शर्वपाञ्चालाः पुत्रं तव जनाधिप।।

vajrahastaṃ yathā śakraṃ śūlahastaṃ yathā haram| dadṛśuḥ śarvapāñcālāḥ putraṃ tava janādhipa||

Verse 44

तमुत्तीर्णं तु सम्प्रेक्ष्य समहृष्यन्त सर्वशः। पाञ्चालाः पाण्डवेयाश्च तेऽन्योन्यस्य तलान्ददुः।।

tamuttīrṇaṃ tu samprekṣya samahṛṣyanta sarvaśaḥ| pāñcālāḥ pāṇḍaveyāśca te'nyonyasya talāndaduḥ||

Verse 45

अवहासं तु तं मत्वा पुत्रो दुर्योधनस्तव। उद्वृत्य नयने क्रुद्धो दिधक्षुरिव पाण्डवान्।।

avahāsaṃ tu taṃ matvā putro duryodhanastava| udvṛtya nayane kruddho didhakṣuriva pāṇḍavān||

Verse 46

त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा सन्दष्टदशनच्छदः। प्रत्युवाच ततस्तान्वै पाण्डवान्सह केशवान्।।

triśikhāṃ bhrukuṭīṃ kṛtvā sandaṣṭadaśanacchadaḥ| pratyuvāca tatastānvai pāṇḍavānsaha keśavān||

Verse 47

दुर्योधन उवाच। अस्यावहासस्य फलं प्रतिमोक्ष्यथ पाण्डवाः। गमिष्यथ हताः सद्यः सपाञ्चाला यमक्षयम्।।

duryodhana uvāca| asyāvahāsasya phalaṃ pratimokṣyatha pāṇḍavāḥ| gamiṣyatha hatāḥ sadyaḥ sapāñcālā yamakṣayam||

Verse 48

उत्थिन्तश्च जलात्तस्मात्पुत्रो दुर्योधनस्तव। अतिष्ठत गदापाणी रुधिरेण समुक्षितः।।

utthintaśca jalāttasmātputro duryodhanastava| atiṣṭhata gadāpāṇī rudhireṇa samukṣitaḥ||

Verse 49

तस्य शोणितदिग्धस्य सलिलेन समुक्षितम्। शरीरं स्म तदा भाति स्रवन्निव महीधारः।।

tasya śoṇitadigdhasya salilena samukṣitam| śarīraṃ sma tadā bhāti sravanniva mahīdhāraḥ||

Verse 50

तमुद्यतगदं वीरं मेनिरे तत्र पाण्डवाः। वैवस्वतमिव क्रुद्धं शूलपाणिमिव स्थितम्।।

tamudyatagadaṃ vīraṃ menire tatra pāṇḍavāḥ| vaivasvatamiva kruddhaṃ śūlapāṇimiva sthitam||

Verse 51

स मेघनिनदो हर्षान्नर्दन्निव च गोवृषः। आजुहाव ततः पार्थान्गदया युधि वीर्यवान्।।

sa meghaninado harṣānnardanniva ca govṛṣaḥ| ājuhāva tataḥ pārthāngadayā yudhi vīryavān||

Verse 52

दुर्योधन उवाच। एकैकेन च मां यूयमासीदत युधिष्ठिर। न ह्येको बहुभिर्न्याय्यो वीरो योधयितुं युधि।।

duryodhana uvāca| ekaikena ca māṃ yūyamāsīdata yudhiṣṭhira| na hyeko bahubhirnyāyyo vīro yodhayituṃ yudhi||

Verse 53

न्यस्तवर्मा विशेषेण श्रान्तश्चाप्सु परिप्लुतः। भृशं विक्षतगात्रश्च हतवाहनसैनिकः।।

nyastavarmā viśeṣeṇa śrāntaścāpsu pariplutaḥ| bhṛśaṃ vikṣatagātraśca hatavāhanasainikaḥ||

Verse 54

[अवश्यमेव योद्वव्यं सर्वैरेव मया सह। युक्तं त्वयुक्तमित्येतद्वेत्सि त्वं चैव सर्वदा]।।

[avaśyameva yodvavyaṃ sarvaireva mayā saha| yuktaṃ tvayuktamityetadvetsi tvaṃ caiva sarvadā]||

Verse 55

युधिष्ठिर उवाच। मा भूदियं तव प्रज्ञा कथमेकं सुयोधन। यदाऽभिमन्युं बहवो जघ्नुर्युधि महारथाः।।

yudhiṣṭhira uvāca| mā bhūdiyaṃ tava prajñā kathamekaṃ suyodhana| yadā'bhimanyuṃ bahavo jaghnuryudhi mahārathāḥ||

Verse 56

[क्षत्रधर्मं भृशं क्रूरं निरपेक्षं सुनिर्घृणम्। अन्यथा तु कथं हन्युरभिमन्युं तथागतम्।। अद्य ते जीवितं नास्ति यद्यपि त्वं मनोजवः इति क.ङ.पाठः।।

[kṣatradharmaṃ bhṛśaṃ krūraṃ nirapekṣaṃ sunirghṛṇam| anyathā tu kathaṃ hanyurabhimanyuṃ tathāgatam|| adya te jīvitaṃ nāsti yadyapi tvaṃ manojavaḥ iti ka.ṅa.pāṭhaḥ||

Verse 57

सर्वे भवन्तो धर्मज्ञाः सर्वे शूरास्तनुत्यजः। न्यायेन युध्यतां प्रोक्ता शक्रलोकगतिः परा।।

sarve bhavanto dharmajñāḥ sarve śūrāstanutyajaḥ| nyāyena yudhyatāṃ proktā śakralokagatiḥ parā||

Verse 58

यद्येकस्तु न हन्तव्यो बहुभिर्धर्म एव तु। तदाऽभिमन्युं बहवो निजघ्नुस्त्वन्मते कथम्।।

yadyekastu na hantavyo bahubhirdharma eva tu| tadā'bhimanyuṃ bahavo nijaghnustvanmate katham||

Verse 59

सर्वो विमृशते जन्तुः कृच्छ्रस्थो धर्मदर्शनम्। पदस्थः पिहितं द्वारं परलोकस्य पश्यति।।]

sarvo vimṛśate jantuḥ kṛcchrastho dharmadarśanam| padasthaḥ pihitaṃ dvāraṃ paralokasya paśyati||]

Verse 60

आमुञ्च कवचं वीर मूर्धजान्यमयस्व च। यच्चान्यदपि ते नास्ति तदप्यादत्स्व भारत।।

āmuñca kavacaṃ vīra mūrdhajānyamayasva ca| yaccānyadapi te nāsti tadapyādatsva bhārata||

Verse 61

इममेकं च ते कामं वीर भूयो ददाम्यहम्। पञ्चानां पाण्‍डवेयानां येन त्वं योद्धुमिच्छसि।।

imamekaṃ ca te kāmaṃ vīra bhūyo dadāmyaham| pañcānāṃ pāṇ‍ḍaveyānāṃ yena tvaṃ yoddhumicchasi||

Verse 62

तं हत्वा वै भवाराजा हतो वा स्वर्गमाप्नुहि। ऋते च जीविताद्वीर युद्धे किं कुर्म ते प्रियम्।।

taṃ hatvā vai bhavārājā hato vā svargamāpnuhi| ṛte ca jīvitādvīra yuddhe kiṃ kurma te priyam||

Verse 63

सञ्जय उवाच। ततस्तव सुतो राजन्वर्म जग्राह काञ्चनम्। विचित्रं च शिरस्त्राणं जाम्बूनदपरिष्कृतम्।।

sañjaya uvāca| tatastava suto rājanvarma jagrāha kāñcanam| vicitraṃ ca śirastrāṇaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam||

Verse 64

सोऽवबद्वशिरस्त्राणः शुभकाञ्चनवर्मभृत्। रराज राजन्पुत्रस्ते काञ्चनः शैलराडिव।।

so'vabadvaśirastrāṇaḥ śubhakāñcanavarmabhṛt| rarāja rājanputraste kāñcanaḥ śailarāḍiva||

Verse 65

सन्नद्धः सगतो राजन्सज्जः सङ्ग्राममूर्धनि। अब्रवीत्पाण्‍डवान्सर्वान्पुत्रो दुर्योधनस्तव।।

sannaddhaḥ sagato rājansajjaḥ saṅgrāmamūrdhani| abravītpāṇ‍ḍavānsarvānputro duryodhanastava||

Verse 66

भ्रातॄणां भवतामेको युध्यतां गदया मया। सहदेवेन वा योत्स्ये भीमेन नकुलेन वा।।

bhrātṝṇāṃ bhavatāmeko yudhyatāṃ gadayā mayā| sahadevena vā yotsye bhīmena nakulena vā||

Verse 67

अथवा फल्गुनेनाद्य त्वया वा भरतर्षभ। योत्स्येऽहं सङ्गरं प्राप्य विजेष्ये च रणाजिरे।।

athavā phalgunenādya tvayā vā bharatarṣabha| yotsye'haṃ saṅgaraṃ prāpya vijeṣye ca raṇājire||

Verse 68

अहमद्य गमिष्यामि वैरस्यान्तं सुदुर्गमम्। गदया पुरुषव्याघ्र हेमपट्टनिबद्धया।।

ahamadya gamiṣyāmi vairasyāntaṃ sudurgamam| gadayā puruṣavyāghra hemapaṭṭanibaddhayā||

Verse 69

गदायुद्धे न मे कश्चित्सदृशोऽस्तीति चिन्तये। गदया वो हनिष्यामि सर्वानेव समागतान्।।

gadāyuddhe na me kaścitsadṛśo'stīti cintaye| gadayā vo haniṣyāmi sarvāneva samāgatān||

Verse 70

न मे समर्थाः सर्वे वै योद्धुं न्यायेन केचन। न युक्तमात्मना वक्तुमेवं गर्वोद्धतं वचः। अथवा सफलं ह्येतत्करिष्ये भवतां पुरः।।

na me samarthāḥ sarve vai yoddhuṃ nyāyena kecana| na yuktamātmanā vaktumevaṃ garvoddhataṃ vacaḥ| athavā saphalaṃ hyetatkariṣye bhavatāṃ puraḥ||

Verse 71

अस्मिन्महूर्ते सत्यं वा मिथ्या वै तद्भविष्यति।] गृह्णातु च गदां यो वै योत्स्यतेऽद्य मया सह।।

asminmahūrte satyaṃ vā mithyā vai tadbhaviṣyati|] gṛhṇātu ca gadāṃ yo vai yotsyate'dya mayā saha||