Adhyaya 98

Verse 1

पार्थाय धर्मानुवादकं कर्णंम्प्रति कृष्णेन तत्कृतदुष्कृतानुस्मारणपूर्वकं मर्मोद्धाटनम्।। 1 ।। कर्णेन स्वबाणाहतिनिर्विण्णेऽर्जुने तदन्तरे रथादवरुह्य तच्चक्रोद्धरणोद्यमः।। 2 ।। तदन्तरे कृष्णचोदनया पार्थेन कर्णशिरश्छेदः।। 3 ।। सञ्जय उवाच। अथाब्रवीद्वासुदेवो महात्मा राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम्। धर्मे हि बद्धा सततं हि पार्था-- स्तेभ्यस्ततो वृद्धिसौ ददाति।।

pārthāya dharmānuvādakaṃ karṇaṃmprati kṛṣṇena tatkṛtaduṣkṛtānusmāraṇapūrvakaṃ marmoddhāṭanam|| 1 || karṇena svabāṇāhatinirviṇṇe'rjune tadantare rathādavaruhya taccakroddharaṇodyamaḥ|| 2 || tadantare kṛṣṇacodanayā pārthena karṇaśiraśchedaḥ|| 3 || sañjaya uvāca| athābravīdvāsudevo mahātmā rādheya diṣṭyā smarasīha dharmam| dharme hi baddhā satataṃ hi pārthā-- stebhyastato vṛddhisau dadāti||

Verse 2

धर्मादपेताः परिपन्थिनस्ते तस्माद्गता वै कुरवो विनाशम्। प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना निन्दन्ति दैवं न तु दुष्कृतं स्वम्।।

dharmādapetāḥ paripanthinaste tasmādgatā vai kuravo vināśam| prāyeṇa nīcā vyasaneṣu magnā nindanti daivaṃ na tu duṣkṛtaṃ svam||

Verse 3

कृष्णां सभां कर्ण यदेकवस्त्रा-- मानीतवांस्त्वं च सुयोधनश्च। दुःशासनः शकुनिः सौबलश्च। धर्मस्तदा ते रुचितो न कस्मात्।।

kṛṣṇāṃ sabhāṃ karṇa yadekavastrā-- mānītavāṃstvaṃ ca suyodhanaśca| duḥśāsanaḥ śakuniḥ saubalaśca| dharmastadā te rucito na kasmāt||

Verse 4

यदा सभायां राजानमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम्। आनीय जितवन्तो वै क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

yadā sabhāyāṃ rājānamanakṣajñaṃ yudhiṣṭhiram| ānīya jitavanto vai kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 5

वनवासे व्यतीते च कर्ण वर्षे त्रयोदशे। न प्रयच्छसि यद्राज्यं क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

vanavāse vyatīte ca karṇa varṣe trayodaśe| na prayacchasi yadrājyaṃ kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 6

यद्भीमसेनं सर्पैश्च विषयुक्तैश्च भोजनैः। आचरत्त्वन्मते राजा क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

yadbhīmasenaṃ sarpaiśca viṣayuktaiśca bhojanaiḥ| ācarattvanmate rājā kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 7

यद्वारणावते पार्थान्सुप्ताञ्जतुगृहे तदा। हन्तुकामास्तदा यूयं क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

yadvāraṇāvate pārthānsuptāñjatugṛhe tadā| hantukāmāstadā yūyaṃ kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 8

यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम्। सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

yadā rajasvalāṃ kṛṣṇāṃ duḥśāsanavaśe sthitām| sabhāyāṃ prāhasaḥ karṇa kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 9

यदनार्यैः पुरा कृष्णां क्लिश्यमानामनागसम्। उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

yadanāryaiḥ purā kṛṣṇāṃ kliśyamānāmanāgasam| upaprekṣasi rādheya kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 10

विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः। पतिमन्यं वृणीष्वेति वदंस्त्वं गजगामिनीम्। उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇe śāśvataṃ narakaṃ gatāḥ| patimanyaṃ vṛṇīṣveti vadaṃstvaṃ gajagāminīm| upaprekṣasi rādheya kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 11

राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवान्। यदा शकुनिमाश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

rājyalubdhaḥ punaḥ karṇa samāhvayasi pāṇḍavān| yadā śakunimāśritya kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 12

यदाऽभिमन्युं बहवो युद्धे जघ्नुर्महारथाः। परिवार्य रणे बालं क्व ते धर्मस्तदा गतः।।

yadā'bhimanyuṃ bahavo yuddhe jaghnurmahārathāḥ| parivārya raṇe bālaṃ kva te dharmastadā gataḥ||

Verse 13

[यद्येष धर्मस्तत्र न विद्यते हि किं सर्वथा तालुविशोषणेन। अद्येह धर्म्याणि विधत्स्व सूत तथापि जीवन्न विमोक्ष्यसे हि।।

[yadyeṣa dharmastatra na vidyate hi kiṃ sarvathā tāluviśoṣaṇena| adyeha dharmyāṇi vidhatsva sūta tathāpi jīvanna vimokṣyase hi||

Verse 14

नलो ह्यक्षैर्निर्जितः पुष्करेण पुनर्यशो राज्यमवाप वीर्यात्। प्राप्तास्तथा पाण्डवा बाहुवीर्या-- त्सर्वैः समेताः परिवृत्तलोभाः।।

nalo hyakṣairnirjitaḥ puṣkareṇa punaryaśo rājyamavāpa vīryāt| prāptāstathā pāṇḍavā bāhuvīryā-- tsarvaiḥ sametāḥ parivṛttalobhāḥ||

Verse 15

निहत्य शत्रून्समरे प्रवृद्धा-- न्ससोमका राज्यमवाप्नुयुस्ते। तथा गता धार्तराष्ट्रा विनाशं धर्माभिगुप्तैः सततं नृसिंहैः]।।

nihatya śatrūnsamare pravṛddhā-- nsasomakā rājyamavāpnuyuste| tathā gatā dhārtarāṣṭrā vināśaṃ dharmābhiguptaiḥ satataṃ nṛsiṃhaiḥ]||

Verse 16

सञ्जय उवाच। एवमुक्तस्तदा कर्णो वासुदेवेन भारत। लज्जयावनतो भूत्वा नोत्तरं किञ्चिदुक्तवान्।।

sañjaya uvāca| evamuktastadā karṇo vāsudevena bhārata| lajjayāvanato bhūtvā nottaraṃ kiñciduktavān||

Verse 17

क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठो धनुरुद्यम्य भारत। योधयामास वै पार्थं महावेगपराक्रमः।।

krodhātprasphuramāṇauṣṭho dhanurudyamya bhārata| yodhayāmāsa vai pārthaṃ mahāvegaparākramaḥ||

Verse 18

ततोऽब्रवीद्वासुदेवः फल्गुनं पुरुषर्षभम्। दिव्यास्त्रेणैव निर्भिद्य पातयस्व महाबल।।

tato'bravīdvāsudevaḥ phalgunaṃ puruṣarṣabham| divyāstreṇaiva nirbhidya pātayasva mahābala||

Verse 19

एवमुक्तस्तु देवेन क्रोधमागात्तदाऽर्जुनः। मन्युमभ्याविशद्धोरं स्मृत्वा तत्तु धनञ्जयः।।

evamuktastu devena krodhamāgāttadā'rjunaḥ| manyumabhyāviśaddhoraṃ smṛtvā tattu dhanañjayaḥ||

Verse 20

तस्य क्रुद्धस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसोऽर्चिषः। प्रादुरासंस्तदा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत्।।

tasya kruddhasya sarvebhyaḥ srotobhyastejaso'rciṣaḥ| prādurāsaṃstadā rājaṃstadadbhutamivābhavat||

Verse 21

तत्समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनञ्जयम्। अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नमकरोद्रथसर्जने।।

tatsamīkṣya tataḥ karṇo brahmāstreṇa dhanañjayam| abhyavarṣatpunaryatnamakarodrathasarjane||

Verse 22

ब्रह्मास्त्रेणव तं पार्थो कवर्ष शरवृष्टिभिः। तदस्त्रमस्त्रेणावार्य प्रजहार च पाण्डवः।।

brahmāstreṇava taṃ pārtho kavarṣa śaravṛṣṭibhiḥ| tadastramastreṇāvārya prajahāra ca pāṇḍavaḥ||

Verse 23

ततोऽन्यदस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः। मुमोच कर्णमुद्दिश्य तत्प्रजज्वाल तेजसा।।

tato'nyadastraṃ kaunteyo dayitaṃ jātavedasaḥ| mumoca karṇamuddiśya tatprajajvāla tejasā||

Verse 24

वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावक्रम्। जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः।।

vāruṇena tataḥ karṇaḥ śamayāmāsa pāvakram| jīmūtaiśca diśaḥ sarvāścakre timiradurdināḥ||

Verse 25

पाण्डवेयस्त्वसम्भ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान्। अपोवाह तदाऽभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः।।

pāṇḍaveyastvasambhrānto vāyavyāstreṇa vīryavān| apovāha tadā'bhrāṇi rādheyasya prapaśyataḥ||

Verse 26

[ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तिमिव पावकम्। आददे पाण्डुपुत्रस्य सूतपुत्रो जिघांसया।।

[tataḥ śaraṃ mahāghoraṃ jvalantimiva pāvakam| ādade pāṇḍuputrasya sūtaputro jighāṃsayā||

Verse 27

योज्यमाने ततस्तस्मिन्बाणे धनुषि पूजिते। चचाल पृथिवी राजन्सशैलवनकानना।।

yojyamāne tatastasminbāṇe dhanuṣi pūjite| cacāla pṛthivī rājansaśailavanakānanā||

Verse 28

ववौ सशर्करो वायुर्दिशश्च रजसा वृताः। हाहाकारश्च संवज्ञे सुराणां दिवि भारत।।

vavau saśarkaro vāyurdiśaśca rajasā vṛtāḥ| hāhākāraśca saṃvajñe surāṇāṃ divi bhārata||

Verse 29

तमिगुं सन्धितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष। विषादं परमं जग्मुः पाण्डवा दीनचेतसः।।

tamiguṃ sandhitaṃ dṛṣṭvā sūtaputreṇa māriṣa| viṣādaṃ paramaṃ jagmuḥ pāṇḍavā dīnacetasaḥ||

Verse 30

स सायकः कर्णभुजप्रमुक्तः शक्राशनिग्रख्यरुचिः शिताग्रः। मुलान्तरं प्राप्य धनञ्जयस्य विवेश वल्मीकमिवोरमोत्तमः।।

sa sāyakaḥ karṇabhujapramuktaḥ śakrāśanigrakhyaruciḥ śitāgraḥ| mulāntaraṃ prāpya dhanañjayasya viveśa valmīkamivoramottamaḥ||

Verse 31

स राढविद्धः समरे महात्मा विधूर्णमानः श्लथहस्तगाण्डिवः। चचाल वीभत्सुरमित्रमर्दनः क्षितेः प्रकम्पे च यथाऽचलोत्तमः।।

sa rāḍhaviddhaḥ samare mahātmā vidhūrṇamānaḥ ślathahastagāṇḍivaḥ| cacāla vībhatsuramitramardanaḥ kṣiteḥ prakampe ca yathā'calottamaḥ||

Verse 32

तदन्तरं प्राप्य वृषो महारथो रथाङ्गसुर्वीगतमुज्जिहीर्षुः। रथादवप्लुत्य निगृह्य दोर्भ्यां शशाक दैवान्न महाबलोऽपि।।

tadantaraṃ prāpya vṛṣo mahāratho rathāṅgasurvīgatamujjihīrṣuḥ| rathādavaplutya nigṛhya dorbhyāṃ śaśāka daivānna mahābalo'pi||

Verse 33

ततः किरीटि प्रतिलभ्य संज्ञां जग्राह बाणं यमदण्डकल्पम्। ततोऽर्जुनः प्राञ्जलिकं महात्मा ततोऽब्रवीद्वासुदेवोऽपि पार्थम्।।

tataḥ kirīṭi pratilabhya saṃjñāṃ jagrāha bāṇaṃ yamadaṇḍakalpam| tato'rjunaḥ prāñjalikaṃ mahātmā tato'bravīdvāsudevo'pi pārtham||

Verse 34

महारथे रथचक्रे विमग्ने।।

mahārathe rathacakre vimagne||

Verse 35

तं हस्तिकक्षाप्रवरं सुकेतुं सुवर्णमुक्तामणिवज्रजुष्टम्। कलाप्रकृष्टोत्तमशिल्पियत्नैः कृतं सुरूपं तपनीयचित्रम्।।

taṃ hastikakṣāpravaraṃ suketuṃ suvarṇamuktāmaṇivajrajuṣṭam| kalāprakṛṣṭottamaśilpiyatnaiḥ kṛtaṃ surūpaṃ tapanīyacitram||

Verse 36

जयास्पदं तव सैन्यस्य नित्य--- ममित्रवित्रासनमीड्यरूपम्। विख्यातमादित्यसुतस्य लोके त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः।।

jayāspadaṃ tava sainyasya nitya--- mamitravitrāsanamīḍyarūpam| vikhyātamādityasutasya loke tviṣā samaṃ pāvakabhānucandraiḥ||

Verse 37

ततः क्षुरप्रेण सुसंशितेन सुवर्णपुङ्खेन हुताग्निवर्चसा। श्रिया ज्वलन्तं ध्वजमुन्ममाथ महारथस्याधिरथेः किरीटी।।

tataḥ kṣurapreṇa susaṃśitena suvarṇapuṅkhena hutāgnivarcasā| śriyā jvalantaṃ dhvajamunmamātha mahārathasyādhiratheḥ kirīṭī||

Verse 38

यशश्च दर्पश्च तथा प्रियाणि सर्वाणि कार्याणि च तेन केतुना। साकं कुरूणां हृदयानि चापतन् बभूव हाहेति च निःस्वनो महान्।।

yaśaśca darpaśca tathā priyāṇi sarvāṇi kāryāṇi ca tena ketunā| sākaṃ kurūṇāṃ hṛdayāni cāpatan babhūva hāheti ca niḥsvano mahān||

Verse 39

द्वष्ट्वा ध्वजं पातितमाशुकारिणा कुरुप्रवीरेण निकृत्तमाहवे। नाशंसिरे सूतपुत्रस्य सर्वे जयं तदा भारत ये त्वदीयाः।।

dvaṣṭvā dhvajaṃ pātitamāśukāriṇā kurupravīreṇa nikṛttamāhave| nāśaṃsire sūtaputrasya sarve jayaṃ tadā bhārata ye tvadīyāḥ||

Verse 40

अथ त्वरन्कर्णवधाय पार्थो महेद्रवज्रानलदण्डसन्निभम्। आदत्त चाथाञ्जलिकं निषङ्गा-- त्सहस्ररश्मेरिव रश्मिमुत्तमम्।।

atha tvarankarṇavadhāya pārtho mahedravajrānaladaṇḍasannibham| ādatta cāthāñjalikaṃ niṣaṅgā-- tsahasraraśmeriva raśmimuttamam||

Verse 41

मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम्। नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं षड्वाजमञ्जोगतिमुग्रवेगम्।।

marmacchidaṃ śoṇitamāṃsadigdhaṃ vaiśvānarārkapratimaṃ mahārham| narāśvanāgāsuharaṃ tryaratniṃ ṣaḍvājamañjogatimugravegam||

Verse 42

सहस्रनेत्राशनितुल्यवीर्यं कालानलं व्यात्तमिवातिघोरम्। पिनाकनारायणचक्रसन्निभं भयङ्करं प्राणभृतां विनाशनम्।।

sahasranetrāśanitulyavīryaṃ kālānalaṃ vyāttamivātighoram| pinākanārāyaṇacakrasannibhaṃ bhayaṅkaraṃ prāṇabhṛtāṃ vināśanam||

Verse 43

जग्राह पार्थः स शरं प्रहृष्टो यो देवसङ्घैरपि दुर्निवार्यः। सम्पूजितो यः सततं महात्मा देवासुरान्यो विजयेन्महेषुः।।

jagrāha pārthaḥ sa śaraṃ prahṛṣṭo yo devasaṅghairapi durnivāryaḥ| sampūjito yaḥ satataṃ mahātmā devāsurānyo vijayenmaheṣuḥ||

Verse 44

तं वै प्रमृष्टं प्रसमीक्ष्य युद्धे चचाल सर्वं सचराचरं जगत्। कृत्स्नं जगत्स्वस्त्यृषयोऽभिचक्रु-- स्तमुद्यतं प्रेक्ष्य महाहवेषुम्।।

taṃ vai pramṛṣṭaṃ prasamīkṣya yuddhe cacāla sarvaṃ sacarācaraṃ jagat| kṛtsnaṃ jagatsvastyṛṣayo'bhicakru-- stamudyataṃ prekṣya mahāhaveṣum||

Verse 45

ततस्तु तं वै शरमप्रमेयं गाण्डीवधन्वा धनुषि व्ययोजयत्। युक्त्वा महास्त्रेण परेण चापं विकृष्य गाण्डीवमुवाच सत्वरम्।।

tatastu taṃ vai śaramaprameyaṃ gāṇḍīvadhanvā dhanuṣi vyayojayat| yuktvā mahāstreṇa pareṇa cāpaṃ vikṛṣya gāṇḍīvamuvāca satvaram||

Verse 46

अयं हास्त्रप्रहितो महाशरः शरीरहृच्चासुहरश्च दुर्हृदः। तपोऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता मया यदीष्टं सुहुतं यदि श्रुतम्।।

ayaṃ hāstraprahito mahāśaraḥ śarīrahṛccāsuharaśca durhṛdaḥ| tapo'sti taptaṃ guravaśca toṣitā mayā yadīṣṭaṃ suhutaṃ yadi śrutam||

Verse 47

अनेन सत्येन निहन्त्वयं शरः सुसंहितः कर्णमरिं ममोर्जितम्। इत्यूचिवांस्तं प्रमुमोच बाणं धनञ्जयः कर्णवधाय घोरम्।।

anena satyena nihantvayaṃ śaraḥ susaṃhitaḥ karṇamariṃ mamorjitam| ityūcivāṃstaṃ pramumoca bāṇaṃ dhanañjayaḥ karṇavadhāya ghoram||

Verse 48

कृत्या ह्यथर्वाङ्गिरसी प्रचोदिता यथा तथा त्वं जहि शात्रवं मम। ब्रुवन्किरीटी तमतिप्रहृष्टो-- ऽसृजद्देवानां जयहेतुं महेषुम्।।

kṛtyā hyatharvāṅgirasī pracoditā yathā tathā tvaṃ jahi śātravaṃ mama| bruvankirīṭī tamatiprahṛṣṭo-- 'sṛjaddevānāṃ jayahetuṃ maheṣum||

Verse 49

जिघांसुरर्केन्दुसमप्रभावः कर्णं वशी पाण्डवः क्षिप्रकारी। ततो विमुक्तो बलिना महेषुः प्रज्वालयामास नभो दिशश्च।।

jighāṃsurarkendusamaprabhāvaḥ karṇaṃ vaśī pāṇḍavaḥ kṣiprakārī| tato vimukto balinā maheṣuḥ prajvālayāmāsa nabho diśaśca||

Verse 50

सैन्यान्यनेकानि च विप्रमोह्य गाण्डीवमुक्तेन ततो महात्मा। तेनार्जुनस्तन्महनीयमस्य शिरोऽहरत्सूतपुत्रस्य राजन्।।

sainyānyanekāni ca vipramohya gāṇḍīvamuktena tato mahātmā| tenārjunastanmahanīyamasya śiro'haratsūtaputrasya rājan||

Verse 51

कायश्च पश्चाद्धरणीं जगाम।।

kāyaśca paścāddharaṇīṃ jagāma||

Verse 52

तदुद्यतादित्यसमानतेजसं शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम्। वराङ्गमुर्व्यामपतच्चमुमूखे दिवाकरोऽस्तादिव रक्तमण्डलः।।

tadudyatādityasamānatejasaṃ śarannabhomadhyagabhāskaropamam| varāṅgamurvyāmapataccamumūkhe divākaro'stādiva raktamaṇḍalaḥ||

Verse 53

ततोऽस्य देहं सततं सुखैधितं सुरूपमत्यर्थसुखं सुगन्धि च। परेण कृच्छ्रेण शिरः समत्यज-- द्गृहं महर्धीन्निवसन्निवेश्वरः।।

tato'sya dehaṃ satataṃ sukhaidhitaṃ surūpamatyarthasukhaṃ sugandhi ca| pareṇa kṛcchreṇa śiraḥ samatyaja-- dgṛhaṃ mahardhīnnivasanniveśvaraḥ||

Verse 54

शरैर्विभिन्नं व्यसु तत्सुवर्चसः पपात कर्णस्य शरीमुच्छ्रितम्। स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं गिरेर्यथा वज्रहतं महाशिरः।।

śarairvibhinnaṃ vyasu tatsuvarcasaḥ papāta karṇasya śarīmucchritam| sravadvraṇaṃ gairikatoyavisravaṃ gireryathā vajrahataṃ mahāśiraḥ||

Verse 55

देहाच्च कर्णस्य निपातितस्य तेजः सूर्यं खं वितत्याविवेश। तदद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः संदृष्टवन्तो निहते स्म कर्णे।।

dehācca karṇasya nipātitasya tejaḥ sūryaṃ khaṃ vitatyāviveśa| tadadbhutaṃ sarvamanuṣyayodhāḥ saṃdṛṣṭavanto nihate sma karṇe||

Verse 56

ततः शङ्खान्पाण्डवा दध्मुरुच्चै-- र्दृष्ट्वा कर्णं पातितं फल्गुनेन। तथैव कृष्णश्च धनञ्जयश्च हष्टौ यमौ दध्मतुर्वारिजातौ।।

tataḥ śaṅkhānpāṇḍavā dadhmuruccai-- rdṛṣṭvā karṇaṃ pātitaṃ phalgunena| tathaiva kṛṣṇaśca dhanañjayaśca haṣṭau yamau dadhmaturvārijātau||

Verse 57

तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं सैन्यैः सार्धं सिंहनादान्प्रचक्रुः। तूर्याणि सञ्जघ्नुरतीव हृष्टा वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्च।।

taṃ somakāḥ prekṣya hataṃ śayānaṃ sainyaiḥ sārdhaṃ siṃhanādānpracakruḥ| tūryāṇi sañjaghnuratīva hṛṣṭā vāsāṃsi caivādudhuvurbhujāṃśca||

Verse 58

संवर्धयन्तश्च नरेन्द्र योधाः पार्थं समाजग्मुरतीव हृष्टाः। बलान्विताश्चापरे ह्यप्यनृत्य-- न्नन्योन्यमाश्लिष्य नदन्त ऊचुः।।

saṃvardhayantaśca narendra yodhāḥ pārthaṃ samājagmuratīva hṛṣṭāḥ| balānvitāścāpare hyapyanṛtya-- nnanyonyamāśliṣya nadanta ūcuḥ||

Verse 59

दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि वा विपन्नं कृत्तं रथात्सायकैरर्जुनस्य। महानिलेनाद्रिमिवापविद्वं यज्ञावसानेऽग्निमिव प्रशान्तम्।।

dṛṣṭvā tu karṇaṃ bhuvi vā vipannaṃ kṛttaṃ rathātsāyakairarjunasya| mahānilenādrimivāpavidvaṃ yajñāvasāne'gnimiva praśāntam||

Verse 60

तदाननं सूर्यसुतस्य राज-- न्विभ्राजते पद्मिवावनालम्। रराज कर्णस्य शिरो निकृत्त-- मस्तंगतं भास्करस्येव बिम्बम्।।

tadānanaṃ sūryasutasya rāja-- nvibhrājate padmivāvanālam| rarāja karṇasya śiro nikṛtta-- mastaṃgataṃ bhāskarasyeva bimbam||

Verse 61

शरैराचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः। रराज देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिरिवांशुमान्।।

śarairācitasarvāṅgaḥ śoṇitaughapariplutaḥ| rarāja dehaḥ karṇasya svaraśmibhirivāṃśumān||

Verse 62

प्रताप्य सेनामामित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिः। बलिनार्जुनकालेन नीतोऽस्तं कर्णभास्करः।।

pratāpya senāmāmitrīṃ dīptaiḥ śaragabhastibhiḥ| balinārjunakālena nīto'staṃ karṇabhāskaraḥ||

Verse 63

अस्तं गच्छन्यथाऽदित्यः प्रभामादाय गच्छति। तथा जीवितमाहाय कर्णस्येषुर्जगाम सः।।

astaṃ gacchanyathā'dityaḥ prabhāmādāya gacchati| tathā jīvitamāhāya karṇasyeṣurjagāma saḥ||

Verse 64

अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिष। छिन्नमञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधमपतच्छिरः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि सप्तदशदिवसयुद्धे अष्टनवतितमोऽध्यायः।। 98 ।।

aparāhṇe'parāhṇasya sūtaputrasya māriṣa| chinnamañjalikenājau sotsedhamapatacchiraḥ|| || iti śrīmanmahābhārate karṇaparvaṇi saptadaśadivasayuddhe aṣṭanavatitamo'dhyāyaḥ|| 98 ||

Verse 65

उपर्युपरि सैन्यानां विनिघ्नन्नितराञ्जनान्। शिरः कर्णस्य सोऽत्सेधमिषुः सोप्यहरद्द्रुतम्।।

uparyupari sainyānāṃ vinighnannitarāñjanān| śiraḥ karṇasya so'tsedhamiṣuḥ sopyaharaddrutam||

Verse 66

कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां शराचितं शोणितदिग्धगात्रम्। दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराज-- श्छिन्नध्वजेनाथ ययौ रथेन।।

karṇaṃ tu śūraṃ patitaṃ pṛthivyāṃ śarācitaṃ śoṇitadigdhagātram| dṛṣṭvā śayānaṃ bhuvi madrarāja-- śchinnadhvajenātha yayau rathena||

Verse 67

हते कर्णे कुरवः प्राद्रवन्त भयार्दिता गाढविद्धाश्च सङ्ख्ये। अवेक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम्।।

hate karṇe kuravaḥ prādravanta bhayārditā gāḍhaviddhāśca saṅkhye| avekṣamāṇā muhurarjunasya dhvajaṃ mahāntaṃ vapuṣā jvalantam||

Verse 68

तच्छिरो भरतश्रेष्ठ शोभयामास मेदिनीम्। यदृच्छयेव पतितं मण्डलं चाण्डदीधितेः।।

tacchiro bharataśreṣṭha śobhayāmāsa medinīm| yadṛcchayeva patitaṃ maṇḍalaṃ cāṇḍadīdhiteḥ||

Verse 69

तं दृष्ट्वा समरविमर्द (बद्ध) लब्धनिद्रं दष्टोष्ठं रुधिरपीरतकातराक्षम्। राधेयं रथवरपृष्ठसन्निषण्णं हीनांशुर्दिवसकरो मुहूर्तमासीत्।।

taṃ dṛṣṭvā samaravimarda (baddha) labdhanidraṃ daṣṭoṣṭhaṃ rudhirapīratakātarākṣam| rādheyaṃ rathavarapṛṣṭhasanniṣaṇṇaṃ hīnāṃśurdivasakaro muhūrtamāsīt||

Verse 70

निःशब्दतूर्यं हतयोधमुख्यं प्रशान्तदर्पं धृतराष्ट्रसैन्यम्। न शोभते सूर्यसुतेन हीनं वृन्दं ग्रहाणामिव चन्द्रहीनम्।।

niḥśabdatūryaṃ hatayodhamukhyaṃ praśāntadarpaṃ dhṛtarāṣṭrasainyam| na śobhate sūryasutena hīnaṃ vṛndaṃ grahāṇāmiva candrahīnam||

Verse 71

सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम्। सहस्ररश्मिर्दिवसक्षये यथा तथाऽपतत्कर्णशिरो वसुन्धराम्।।

sahasranetrapratimānakarmaṇaḥ sahasrapatrapratimānanaṃ śubham| sahasraraśmirdivasakṣaye yathā tathā'patatkarṇaśiro vasundharām||

Verse 72

व्यूढोरस्कं कमलवदनं तप्तहेमावभासं कर्णं दृष्ट्वा भुवि निपतितं पार्थबाणाभितप्तम्। पांसुग्रस्तं मलिनमसकृत्पुत्रमन्वीक्षमाणो मन्दम्मन्दं व्रजति सविता मन्दिरं मन्दरश्मिः।।

vyūḍhoraskaṃ kamalavadanaṃ taptahemāvabhāsaṃ karṇaṃ dṛṣṭvā bhuvi nipatitaṃ pārthabāṇābhitaptam| pāṃsugrastaṃ malinamasakṛtputramanvīkṣamāṇo mandammandaṃ vrajati savitā mandiraṃ mandaraśmiḥ||

Verse 98

अपराह्णे दिवसस्य पश्चिमे भागे। अपरं चरमम् अहः मरणदिनं यस्य।।

aparāhṇe divasasya paścime bhāge| aparaṃ caramam ahaḥ maraṇadinaṃ yasya||