Adhyaya 81

Verse 1

पार्थपराक्रमः।। 1 ।। भीमेन दुर्योधनचोदितस्य शकुनेः पराजयः।। 2 ।। सञ्जय उवाच। श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे। अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं वाहय वाजिनः।।

pārthaparākramaḥ|| 1 || bhīmena duryodhanacoditasya śakuneḥ parājayaḥ|| 2 || sañjaya uvāca| śrutvā tu rathanirghoṣaṃ siṃhanādaṃ ca saṃyuge| arjunaḥ prāha govindaṃ śīghraṃ vāhaya vājinaḥ||

Verse 2

अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत्। एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः।।

arjunasya vacaḥ śrutvā govindo'rjunamabravīt| eṣa gacchāmi sukṣipraṃ yatra bhīmo vyavasthitaḥ||

Verse 3

तं यान्तमश्वा हिमशङ्खवर्णाः सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धाः। जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं हया यथा तत्र यथा वहंस्तदा।।

taṃ yāntamaśvā himaśaṅkhavarṇāḥ suvarṇamuktāmaṇijālanaddhāḥ| jambhaṃ jighāṃsuṃ pragṛhītavajraṃ hayā yathā tatra yathā vahaṃstadā||

Verse 4

रथाश्वमातङ्गपदातिसङ्घा बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च। सन्नादयन्तो वसुधां दिशश्च क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयः।।

rathāśvamātaṅgapadātisaṅghā bāṇasvanairnemikhurasvanaiśca| sannādayanto vasudhāṃ diśaśca kruddhā nṛsiṃhā jayamabhyudīyaḥ||

Verse 5

तेषां च पार्थस्य च मारिषासी-- द्देहासुपापक्षपणं सुयुद्धम्। त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी-- द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य।।

teṣāṃ ca pārthasya ca māriṣāsī-- ddehāsupāpakṣapaṇaṃ suyuddham| trailokyahetorasurairyathāsī-- ddevasya viṣṇorjayatāṃ varasya||

Verse 6

तैरस्तमुच्चावचमायुधं त-- देकः प्रचिच्छेद किरीटमाली। क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च भल्लैः शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून्।।

tairastamuccāvacamāyudhaṃ ta-- dekaḥ praciccheda kirīṭamālī| kṣurārdhacandrairniśitaiśca bhallaiḥ śirāṃsi teṣāṃ bahudhā ca bāhūn||

Verse 7

छत्राणि वालव्यजनानि केतू-- नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च। ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विकृत्ता वातप्रणुन्नानि यथा वनानि।।

chatrāṇi vālavyajanāni ketū-- naśvānrathānpattigaṇāndvipāṃśca| te petururvyāṃ bahudhā vikṛttā vātapraṇunnāni yathā vanāni||

Verse 8

सुवर्णजालावनता महागजाः सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः। सुवर्णपुङ्घैरिषुभिः समाचिता-- शकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः।।

suvarṇajālāvanatā mahāgajāḥ savaijayantīdhvajayodhakalpitāḥ| suvarṇapuṅghairiṣubhiḥ samācitā-- śakāśire prajvalitā yathācalāḥ||

Verse 9

विदार्य नागाश्वरथान्धञ्जयः शरोत्तमैर्वासववज्रसन्निभैः। द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा।।

vidārya nāgāśvarathāndhañjayaḥ śarottamairvāsavavajrasannibhaiḥ| drutaṃ yayau karṇajighāṃsayā tathā yathā marutvānbalabhedane purā||

Verse 10

ततः स पुरुषव्याघ्रस्तव सैन्यमरिन्दमः। प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा।।

tataḥ sa puruṣavyāghrastava sainyamarindamaḥ| praviveśa mahābāhurmakaraḥ sāgaraṃ yathā||

Verse 11

तं हृष्टास्तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः। गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन्।।

taṃ hṛṣṭāstāvakā rājanrathapattisamanvitāḥ| gajāśvasādibahulāḥ pāṇḍavaṃ samupādravan||

Verse 12

तेषामापततां पार्थमारावः सुमहानभूत्। सागरस्येव क्षुब्धस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः।।

teṣāmāpatatāṃ pārthamārāvaḥ sumahānabhūt| sāgarasyeva kṣubdhasya yathā syātsalilasvanaḥ||

Verse 13

ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः। अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम्।।

te tu taṃ puruṣavyāghraṃ vyāghrā iva mahārathāḥ| abhyadravanta saṅgrāme tyaktvā prāṇakṛtaṃ bhayam||

Verse 14

तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम्। अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव।।

teṣāmāpatatāṃ tatra śaravarṣāṇi muñcatām| arjuno vyadhamatsainyaṃ mahāvāto ghanāniva||

Verse 15

तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः ग्रहारिणः। अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः।।

te'rjunaṃ sahitā bhūtvā rathavaṃśaiḥ grahāriṇaḥ| abhiyāya maheṣvāsā vivyadhurniśitaiḥ śaraiḥ||

Verse 16

ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम्। प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति।।

tato'rjunaḥ sahasrāṇi rathavāraṇavājinām| preṣayāmāsa viśikhairyamasya sadanaṃ prati||

Verse 17

ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः। तत्रतत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः।।

te vadhyamānāḥ samare pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ| tatratatra sma līyante bhaye jāte mahārathāḥ||

Verse 18

तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान्। अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम्।।

teṣāṃ catuḥśatānvīrānyatamānānmahārathān| arjuno niśitairbāṇairanayadyamasādanam||

Verse 19

ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः। अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो दश।।

te vadhyamānāḥ samare nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ| arjunaṃ samabhityajya dudruvurvai diśo daśa||

Verse 20

तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे। मेघौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः।।

teṣāṃ śabdo mahānāsīddravatāṃ vāhinīmukhe| meghaughasyeva bhadraṃ te girimāsādya dīryataḥ||

Verse 21

तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वाऽर्जुनः शरैः। प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकं हि मारिष।।

tāṃ tu senāṃ bhṛśaṃ viddhvā drāvayitvā'rjunaḥ śaraiḥ| prāyādabhimukhaḥ pārthaḥ sūtānīkaṃ hi māriṣa||

Verse 22

तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै। गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा।।

tasya śabdo mahānāsītparānabhimukhasya vai| garuḍasyeva patataḥ pannagārthe yathā purā||

Verse 23

तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः। बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः।।

taṃ tu śabdamabhiśrutya bhīmaseno mahābalaḥ| babhūva paramaprītaḥ pārthadarśanalālasaḥ||

Verse 24

श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान्। त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह।।

śrutvaiva pārthamāyāntaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān| tyaktvā prāṇānmahārāja senāṃ tava mamarda ha||

Verse 25

स वायुवीर्यप्रतिमो वायुवेगसमो जवे। वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान्।।

sa vāyuvīryapratimo vāyuvegasamo jave| vāyuvadvyacaradbhīmo vāyuputraḥ pratāpavān||

Verse 26

तेनाद्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशाम्पते। व्यभ्रश्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे।।

tenādyamānā rājendra senā tava viśāmpate| vyabhraśyata mahārāja bhinnā nauriva sāgare||

Verse 27

तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम्। शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेपयिष्यन्यमक्षयम्।।

tāṃ tu senāṃ tadā bhīmo darśayanpāṇilāghavam| śarairavacakartograiḥ prepayiṣyanyamakṣayam||

Verse 28

तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम्। व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये।।

tatra bhārata bhīmasya balaṃ dṛṣṭvātimānuṣam| vyatrasyanta raṇe yodhāḥ kālasyeva yugakṣaye||

Verse 29

तथाऽर्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत। दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत्।।

tathā'rditānbhīmabalānbhīmasenena bhārata| dṛṣṭvā duryodhano rājā idaṃ vacanamabravīt||

Verse 30

सैनिकांश्च महेष्वासान्योधांश्च भरतर्षभ। समादिशन्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह।।

sainikāṃśca maheṣvāsānyodhāṃśca bharatarṣabha| samādiśanraṇe sarvānhata bhīmamiti sma ha||

Verse 31

तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डुसैन्यमशेषतः।।

tasminhate hataṃ manye pāṇḍusainyamaśeṣataḥ||

Verse 32

प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः। भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः।।

pratigṛhya ca tāmājñāṃ tava putrasya pārthivāḥ| bhīmaṃ pracchādayāmāsuḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ||

Verse 33

गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः। रथे स्थिताश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम्।।

gajāśca bahulā rājannarāśca jayagṛddhinaḥ| rathe sthitāśca rājendra parivavrurvṛkodaram||

Verse 34

स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः। शुशुभे भरतश्रेष्ठो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः।।

sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ śūro rājansamantataḥ| śuśubhe bharataśreṣṭho nakṣatrairiva candramāḥ||

Verse 35

परिवेषी यथा सोमः परिपूर्णो विराजते। स रराज तथा सङ्ख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः। निर्विशेषो महाराज विजयेनैव संयुगे।।

pariveṣī yathā somaḥ paripūrṇo virājate| sa rarāja tathā saṅkhye darśanīyo narottamaḥ| nirviśeṣo mahārāja vijayenaiva saṃyuge||

Verse 36

तस्य ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टिं समासृजन्। क्रोधरक्तेक्षणाः शूरा हन्तुकामा वृकोदरम्।।

tasya te pārthivāḥ sarve śaravṛṣṭiṃ samāsṛjan| krodharaktekṣaṇāḥ śūrā hantukāmā vṛkodaram||

Verse 37

तां विदार्य महासेनां शरैः सन्नतपर्वभिः। निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि।।

tāṃ vidārya mahāsenāṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ| niścakrāma raṇādbhīmo matsyo jālādivāmbhasi||

Verse 38

हत्वा दशसहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम्। नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत।।

hatvā daśasahasrāṇi gajānāmanivartinām| nṛṇāṃ śatasahasre dve dve śate caiva bhārata||

Verse 39

पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च। हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितवाहिनीम्।।

pañca cāśvasahasrāṇi rathānāṃ śatameva ca| hatvā prāsyandayadbhīmo nadīṃ śoṇitavāhinīm||

Verse 40

शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम्। नरमीनाश्वनक्रान्तां केशशैवलशाद्वलाम्।।

śoṇitodāṃ rathāvartāṃ hastigrāhasamākulām| naramīnāśvanakrāntāṃ keśaśaivalaśādvalām||

Verse 41

सञ्छिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम्। ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमावृताम्।।

sañchinnabhujanāgendrāṃ bahuratnāpahāriṇīm| ūrugrāhāṃ majjapaṅkāṃ śīrṣopalasamāvṛtām||

Verse 42

धनुःकाशां शरावापां गदापरिघकेतनाम्। हंसछत्रध्वजोपेतामुष्णीषवरफेनिलाम्।।

dhanuḥkāśāṃ śarāvāpāṃ gadāparighaketanām| haṃsachatradhvajopetāmuṣṇīṣavaraphenilām||

Verse 43

हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूर्मिमालिनीम्। आर्यवृत्तवतीं सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम्।।

hārapadmākarāṃ caiva bhūmireṇūrmimālinīm| āryavṛttavatīṃ saṅkhye sutarāṃ bhīrudustarām||

Verse 44

योधग्राहवतीं सङ्ख्ये वहन्तीं पितृसादनम्। क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम्।।

yodhagrāhavatīṃ saṅkhye vahantīṃ pitṛsādanam| kṣaṇena puruṣavyāghraḥ prāvartayata nimnagām||

Verse 45

यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः। तथा दुस्तरणीं घोरां भीरूणां भयवर्धनीम्।।

yathā vaitaraṇīmugrāṃ dustarāmakṛtātmabhiḥ| tathā dustaraṇīṃ ghorāṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhanīm||

Verse 46

यतोयतः पाण्डवेयः प्रविष्टो रथसत्तमः। ततस्ततः प्रापतन्वै योधाः शतसहस्रशः।।

yatoyataḥ pāṇḍaveyaḥ praviṣṭo rathasattamaḥ| tatastataḥ prāpatanvai yodhāḥ śatasahasraśaḥ||

Verse 47

एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे। दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत्।।

evaṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ karma bhīmasenena saṃyuge| duryodhano mahārāja śakuniṃ vākyamabravīt||

Verse 48

जहि मातुल सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम्। अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम्।।

jahi mātula saṅgrāme bhīmasenaṃ mahābalam| asmiñjite jitaṃ manye pāṇḍaveyaṃ mahābalam||

Verse 49

ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान्। रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः।।

tataḥ prāyānmahārāja saubaleyaḥ pratāpavān| raṇāya mahate yukto bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ||

Verse 50

स समासाद्य सङ्ग्रामे भीमं भीमपराक्रमम्। वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम्।।

sa samāsādya saṅgrāme bhīmaṃ bhīmaparākramam| vārayāmāsa taṃ vīro veleva makarālayam||

Verse 51

सन्न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः। शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामपार्श्वे स्तनान्तरे। प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान्।।

sannyavartata taṃ bhīmo vāryamāṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ| śakunistasya rājendra vāmapārśve stanāntare| preṣayāmāsa nārācānrukmapuṅkhāñśilāśitān||

Verse 52

वर्म भित्त्वा तु ते घोराः पाण्डवस्य महात्मनः। न्यम़ञ्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः।।

varma bhittvā tu te ghorāḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ| nyama़ñjanta mahārāja kaṅkabarhiṇavāsasaḥ||

Verse 53

सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं रुक्मविभूषितम्। प्रेषयामास स रुषा सौबलं प्रति भारत।।

so'tividdho raṇe bhīmaḥ śaraṃ rukmavibhūṣitam| preṣayāmāsa sa ruṣā saubalaṃ prati bhārata||

Verse 54

तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः। चिच्छेद सप्तधा राजन्कृतहस्तो महाबलः।।

tamāyāntaṃ śaraṃ ghoraṃ śakuniḥ śatrutāpanaḥ| ciccheda saptadhā rājankṛtahasto mahābalaḥ||

Verse 55

तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशाम्पते। धनुश्छिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव।।

tasminnipatite bhūmau bhīmaḥ kruddho viśāmpate| dhanuśchiccheda bhallena saubalasya hasanniva||

Verse 56

तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान्। अन्यदादाय वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश। तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः सन्नतपर्वभिः।।

tadapāsya dhanuśchinnaṃ saubaleyaḥ pratāpavān| anyadādāya vegena dhanurbhallāṃśca ṣoḍaśa| taistasya tu mahārāja bhallaiḥ sannataparvabhiḥ||

Verse 57

द्वाभ्यां स सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं सप्तभिरेव च। ध्वजमेकेन चिच्छेद द्वाभ्यां छत्रं विशाम्पते। चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः।।

dvābhyāṃ sa sārathiṃ hyārcchadbhīmaṃ saptabhireva ca| dhvajamekena ciccheda dvābhyāṃ chatraṃ viśāmpate| caturbhiścaturo vāhānvivyādha subalātmajaḥ||

Verse 58

ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान्। शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम्।।

tataḥ kruddho mahārāja bhīmasenaḥ pratāpavān| śaktiṃ cikṣepa samare rukmadaṇḍāmayasmayīm||

Verse 59

सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेन चञ्चला। निपपात रणे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः।।

sā bhīmabhujanirmuktā nāgajihvena cañcalā| nipapāta raṇe tūrṇaṃ saubalasya mahātmanaḥ||

Verse 60

ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम्। भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशाम्पते।।

tatastāmeva saṃgṛhya śaktiṃ kanakabhūṣaṇām| bhīmasenāya cikṣepa kruddharūpo viśāmpate||

Verse 61

सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः। निपपात तदा भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता।।

sā nirbhidya bhujaṃ savyaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ| nipapāta tadā bhūmau yathā vidyunnabhaścyutā||

Verse 62

अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः। न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम्।।

athotkruṣṭaṃ mahārāja dhārtarāṣṭraiḥ samantataḥ| na tu taṃ mamṛṣe bhīmaḥ siṃhanādaṃ tarasvinām||

Verse 63

अन्यद्गृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महाबलः। मुहूर्तादिव राजेन्द्र च्छादयामास सायकैः। सौबलस्य बलं सङ्ख्ये त्यक्त्वा नादं महाबलः।।

anyadgṛhya dhanuḥ sajyaṃ tvaramāṇo mahābalaḥ| muhūrtādiva rājendra cchādayāmāsa sāyakaiḥ| saubalasya balaṃ saṅkhye tyaktvā nādaṃ mahābalaḥ||

Verse 64

तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशाम्पते। ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी।।

tasyāśvāṃścaturo hatvā sūtaṃ caiva viśāmpate| dhvajaṃ ciccheda bhallena tvaramāṇaḥ parākramī||

Verse 65

हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः। तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन्।।

hatāśvaṃ rathamutsṛjya tvaramāṇo narottamaḥ| tasthau visphārayaṃścāpaṃ krodharaktekṣaṇaḥ śvasan||

Verse 66

शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः।।

śaraiśca bahudhā rājanbhīmamārcchatsamantataḥ||

Verse 67

प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान्। धनुश्चिच्छेद सङ्क्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः।।

pratihatya tu vegena bhīmasenaḥ pratāpavān| dhanuściccheda saṅkruddho vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ||

Verse 68

सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः। निपपात तदा भूमौ किञ्चित्प्राणो नराधिपः।।

so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ| nipapāta tadā bhūmau kiñcitprāṇo narādhipaḥ||

Verse 69

ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशाम्पते। अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः।।

tatastaṃ vihvalaṃ jñātvā putrastava viśāmpate| apovāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ||

Verse 70

शकुनिं विह्वलं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः। प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमसेनभयात्प्रभो।।

śakuniṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ| pradudruvurdiśo bhītā bhīmasenabhayātprabho||

Verse 71

सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना। भयेन महताऽऽविष्टः पुत्रो दुर्योधनस्तव। अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति।।

saubale nirjite rājanbhīmasenena dhanvinā| bhayena mahatā''viṣṭaḥ putro duryodhanastava| apāyājjavanairaśvaiḥ sāpekṣo mātulaṃ prati||

Verse 72

पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत। विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः।।

parāṅmukhaṃ tu rājānaṃ dṛṣṭvā sainyāni bhārata| viprajagmuḥ samutsṛjya dvairathāni samantataḥ||

Verse 73

तान्दृष्ट्वा विद्रुतान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान्। जवेनाभ्यापतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून्।।

tāndṛṣṭvā vidrutānsarvāndhārtarāṣṭrānparāṅmukhān| javenābhyāpatadbhīmaḥ kirañśaraśatānbahūn||

Verse 74

ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः। कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः।।

te vadhyamānā bhīmena dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ| karṇamāsādya samare sthitā rājansamantataḥ||

Verse 75

स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः। भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः।।

sa hi teṣāṃ mahāvīryo dvīpo'bhūtsumahābalaḥ| bhinnanaukā yathā rājandvīpamāsādya nirvṛtāḥ||

Verse 76

भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये। तथा कर्णं समासाद्य तावकाः पुरुषर्षभ।।

bhavanti puruṣavyāghra nāvikāḥ kālaparyaye| tathā karṇaṃ samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha||

Verse 77

समाश्वस्ताः स्थिता राजन्सम्प्रहृष्टाः परस्परम्। समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्।।

samāśvastāḥ sthitā rājansamprahṛṣṭāḥ parasparam| samājagmuśca yuddhāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam||