Adhyaya 70

Verse 1

अर्जुनेन स्ययुद्धानुवादपूर्वकं युधिष्ठिरम्प्रति कर्णवधप्रतिज्ञानम्।। 1 ।। सञ्जय उवाच। तद्धर्मशीलस्य वचो निशम्य राज्ञः क्रुद्धस्यातिरथो महात्मा। उवाच दुर्मर्षमदीनसत्वो युधिष्ठिरं जिष्णुरनन्तवीर्यः।।

arjunena syayuddhānuvādapūrvakaṃ yudhiṣṭhiramprati karṇavadhapratijñānam|| 1 || sañjaya uvāca| taddharmaśīlasya vaco niśamya rājñaḥ kruddhasyātiratho mahātmā| uvāca durmarṣamadīnasatvo yudhiṣṭhiraṃ jiṣṇuranantavīryaḥ||

Verse 2

द्रोणं हतं पार्थ कर्णो विदित्वा भिन्नां नावविमावत्यगाधे कुरूणाम्। सम्मुह्यमानान्धार्तराष्ट्रान्विदित्वा निरुत्साहांश्च विजये परेषाम्।।

droṇaṃ hataṃ pārtha karṇo viditvā bhinnāṃ nāvavimāvatyagādhe kurūṇām| sammuhyamānāndhārtarāṣṭrānviditvā nirutsāhāṃśca vijaye pareṣām||

Verse 3

सोदर्यवत्त्वरितोऽमितौजा उत्तारयिष्यन्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान्। रणे रथेनाधिरथिर्महात्मा ततो हि मां त्वरितः सोऽभ्यधावत्।।

sodaryavattvarito'mitaujā uttārayiṣyandhṛtarāṣṭrasya putrān| raṇe rathenādhirathirmahātmā tato hi māṃ tvaritaḥ so'bhyadhāvat||

Verse 4

संशप्तकैर्युध्यमानस्य मेऽद्य सेनाग्रयायी कुरुसैन्यस्य राजन्। आशीविषाभान्विकिरञ्शरौघा-- न्द्रौणिः पुरस्तात्सहसाध्यतिष्ठत्।।

saṃśaptakairyudhyamānasya me'dya senāgrayāyī kurusainyasya rājan| āśīviṣābhānvikirañśaraughā-- ndrauṇiḥ purastātsahasādhyatiṣṭhat||

Verse 5

स मे दृष्ट्वा शूरतमो ध्वजाग्रं समादिशद्रथसङ्घाननेकान्। तेषामहं पञ्चशतं निहत्य आसादयं द्रोणपुत्रं नदन्तम्।।

sa me dṛṣṭvā śūratamo dhvajāgraṃ samādiśadrathasaṅghānanekān| teṣāmahaṃ pañcaśataṃ nihatya āsādayaṃ droṇaputraṃ nadantam||

Verse 6

स द्रोणपुत्रः सदृशं महात्मा मामप्यरौत्सीत्तदनीकमध्ये। किरञ्शरौघान्बहुरूपान्विचित्रा-- न्स्वातीगतः शुक्र इवातिवर्षन्।।

sa droṇaputraḥ sadṛśaṃ mahātmā māmapyarautsīttadanīkamadhye| kirañśaraughānbahurūpānvicitrā-- nsvātīgataḥ śukra ivātivarṣan||

Verse 7

स मे रान्सर्वतः कङ्कपत्रा-- नवासृजद्वै पृथिवीप्रकाशान्। निवार्य तूर्णं परमाजिमध्ये ततोऽपि मां बाणगणैः समार्पयत्।।

sa me rānsarvataḥ kaṅkapatrā-- navāsṛjadvai pṛthivīprakāśān| nivārya tūrṇaṃ paramājimadhye tato'pi māṃ bāṇagaṇaiḥ samārpayat||

Verse 8

आकर्षणं वापि विकृष्य मुक्तं न दृश्यते तस्य महारथस्य। न सन्दधानः कुत आददानो न व्याक्षिपन्न विकर्षन्विमुञ्चन्।।

ākarṣaṇaṃ vāpi vikṛṣya muktaṃ na dṛśyate tasya mahārathasya| na sandadhānaḥ kuta ādadāno na vyākṣipanna vikarṣanvimuñcan||

Verse 9

सव्येन वा यदि वा दक्षिणेन न ज्ञायते कतरेणास्यतीति। आचार्यवत्समरे पर्यवर्त-- न्महच्चित्रं दर्शयन्सर्वतः स्म।।

savyena vā yadi vā dakṣiṇena na jñāyate katareṇāsyatīti| ācāryavatsamare paryavarta-- nmahaccitraṃ darśayansarvataḥ sma||

Verse 10

दृष्ट्वीविषं चासुहरं परेषां सर्वा दिशः पूरयानं शरौधैः। अलातचक्रप्रतिमं महात्मनः सदा नतं कार्मुकं ब्रह्मबन्धोः।।

dṛṣṭvīviṣaṃ cāsuharaṃ pareṣāṃ sarvā diśaḥ pūrayānaṃ śaraudhaiḥ| alātacakrapratimaṃ mahātmanaḥ sadā nataṃ kārmukaṃ brahmabandhoḥ||

Verse 11

ततोऽपरान्बाणगणाननेका-- नाकर्णपूर्णायतविप्रमुक्तान्। ससर्ज शीघ्रास्त्रबलेन वीर-- स्तोयं यथा प्रावृषि कालमेघः।।

tato'parānbāṇagaṇānanekā-- nākarṇapūrṇāyatavipramuktān| sasarja śīghrāstrabalena vīra-- stoyaṃ yathā prāvṛṣi kālameghaḥ||

Verse 12

आविध्यन्मां पञ्चभिद्रोणपुत्रः शितैः शरैः पञ्चभिर्वासुदेवम्। अभ्यघ्नं बाणैस्तमहं सुधारै-- र्निमेषमात्रेण सुवर्णपुङ्खैः।।

āvidhyanmāṃ pañcabhidroṇaputraḥ śitaiḥ śaraiḥ pañcabhirvāsudevam| abhyaghnaṃ bāṇaistamahaṃ sudhārai-- rnimeṣamātreṇa suvarṇapuṅkhaiḥ||

Verse 13

स निर्विद्धो विरथो द्रोणपुत्रो रथानीकं चाधिरथेर्विवेश। मयाभिभूतान्स्वरथप्रबर्हा-- नस्त्रं च पश्यन्रुधिरप्रदिग्धम्।।

sa nirviddho viratho droṇaputro rathānīkaṃ cādhiratherviveśa| mayābhibhūtānsvarathaprabarhā-- nastraṃ ca paśyanrudhirapradigdham||

Verse 14

ततोऽभिभूतं युधि वीक्ष्य सैन्यं विध्वस्तयोधं द्रुतनागयूथम्। पञ्चाशता रथमुख्यैः समेतः कर्णस्त्वरन्नभ्यपतत्प्रमाथी।।

tato'bhibhūtaṃ yudhi vīkṣya sainyaṃ vidhvastayodhaṃ drutanāgayūtham| pañcāśatā rathamukhyaiḥ sametaḥ karṇastvarannabhyapatatpramāthī||

Verse 15

तान्सूदयित्वाऽहमपास्य कर्णं द्रष्टुं भवन्तं त्वरयोपयातः। सर्वे पाञ्चाला ह्युद्विजन्ते स्म कर्णं दृष्ट्वा गावः केसरिणं यथैव।।

tānsūdayitvā'hamapāsya karṇaṃ draṣṭuṃ bhavantaṃ tvarayopayātaḥ| sarve pāñcālā hyudvijante sma karṇaṃ dṛṣṭvā gāvaḥ kesariṇaṃ yathaiva||

Verse 16

मृत्योरास्यं व्यात्तमिवाभिपद्य प्रभद्रकाः कर्णमासाद्य सर्वे। यास्यामि तांस्तारयिष्यन्बलौघा-- द्दिष्ट्या भवान्स्वस्तिमान्पार्थ दृष्टः।।

mṛtyorāsyaṃ vyāttamivābhipadya prabhadrakāḥ karṇamāsādya sarve| yāsyāmi tāṃstārayiṣyanbalaughā-- ddiṣṭyā bhavānsvastimānpārtha dṛṣṭaḥ||

Verse 17

हनिष्येऽहं भारत सूतपुत्र-- मस्मिन्सङ्ग्रामे यदि दृश्यतेऽद्य। आयाहि पश्याद्य युयुत्समानौ मां सूतपुत्रं च धृतौ रणाय।।

haniṣye'haṃ bhārata sūtaputra-- masminsaṅgrāme yadi dṛśyate'dya| āyāhi paśyādya yuyutsamānau māṃ sūtaputraṃ ca dhṛtau raṇāya||

Verse 18

महाझषस्येव मुखं प्रपन्नाः प्रभद्रकाः कर्णमुखं प्रपन्नाः। षट्‌साहस्रा भारत राजपुत्राः स्वर्गाय लोकाय रणे निमग्नाः।।

mahājhaṣasyeva mukhaṃ prapannāḥ prabhadrakāḥ karṇamukhaṃ prapannāḥ| ṣaṭ‌sāhasrā bhārata rājaputrāḥ svargāya lokāya raṇe nimagnāḥ||

Verse 19

तानद्य यास्यामि रणाद्विमोक्तुं सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम्।।

tānadya yāsyāmi raṇādvimoktuṃ sarvātmanā sūtaputraṃ ca hantum||

Verse 20

अथ प्रवीरेण महानुभाव द्विषत्सैन्यं निर्दहन्विस्तरेण। समेत्याहं सूतपुत्रेण सङ्ख्ये वज्रीव वृत्रेण नरेन्द्रमुख्य।।

atha pravīreṇa mahānubhāva dviṣatsainyaṃ nirdahanvistareṇa| sametyāhaṃ sūtaputreṇa saṅkhye vajrīva vṛtreṇa narendramukhya||

Verse 21

एवं गते किञ्च मयाऽद्य शक्यं कार्यं कर्तुं निग्रहे सूतजस्य। तथैव राज्ञश्च सुयोधनस्य ये चापि मां योद्धुकामाः समेताः।।

evaṃ gate kiñca mayā'dya śakyaṃ kāryaṃ kartuṃ nigrahe sūtajasya| tathaiva rājñaśca suyodhanasya ye cāpi māṃ yoddhukāmāḥ sametāḥ||

Verse 22

कर्णं न चेदद्य निहन्मि राज-- न्सबान्धवं युध्यमानं प्रसह्य। प्रतिश्रुत्याऽकुर्वतां या गतिर्वै कष्टां यायां तामहं राजसिंह।।

karṇaṃ na cedadya nihanmi rāja-- nsabāndhavaṃ yudhyamānaṃ prasahya| pratiśrutyā'kurvatāṃ yā gatirvai kaṣṭāṃ yāyāṃ tāmahaṃ rājasiṃha||

Verse 23

आमन्त्रये त्वां ब्रूहि रणे जयं मे पुरा भीमं धार्तराष्ट्रा ग्रसन्ति। सौतिं हनिष्यामि नरेन्द्रसिंह सैन्यं तथा शत्रुगणांश्च सर्वान्।।

āmantraye tvāṃ brūhi raṇe jayaṃ me purā bhīmaṃ dhārtarāṣṭrā grasanti| sautiṃ haniṣyāmi narendrasiṃha sainyaṃ tathā śatrugaṇāṃśca sarvān||