Adhyaya 34

Verse 1

कर्णेन मर्मोद्धाटनपूर्वकं शल्यगर्हणम्।। 1 ।। सञ्जय उवाच। अधिक्षिप्तस्तु राधेयः शल्येनामिततेजसा। शल्यमाह सुसङ्क्रुद्धो वाक्शल्यमवधारयन्।।

karṇena marmoddhāṭanapūrvakaṃ śalyagarhaṇam|| 1 || sañjaya uvāca| adhikṣiptastu rādheyaḥ śalyenāmitatejasā| śalyamāha susaṅkruddho vākśalyamavadhārayan||

Verse 2

कर्ण उवाच। गुणान्गुणवतां शल्य गुणवान्वेत्ति नागुणः। त्वं तु नित्यं गुणैर्हीनः किं ज्ञास्यसि गुणागुणान्।।

karṇa uvāca| guṇānguṇavatāṃ śalya guṇavānvetti nāguṇaḥ| tvaṃ tu nityaṃ guṇairhīnaḥ kiṃ jñāsyasi guṇāguṇān||

Verse 3

अर्जुनस्य महास्त्राणि क्रोधं वीर्यं धनुः शरान्। अहं शल्याभिजानामि न त्वं जानासि तत्तथा।।

arjunasya mahāstrāṇi krodhaṃ vīryaṃ dhanuḥ śarān| ahaṃ śalyābhijānāmi na tvaṃ jānāsi tattathā||

Verse 4

तथा कृष्णस्य माहात्म्यमृषभस्य महीक्षिताम्। यथाहं शल्य जानामि न त्वं जानासि तत्तथा।।

tathā kṛṣṇasya māhātmyamṛṣabhasya mahīkṣitām| yathāhaṃ śalya jānāmi na tvaṃ jānāsi tattathā||

Verse 5

एवमेवात्मनो वीर्यमहं वीर्यं च पाण्डवे। जानंस्तावाह्वये युद्धे शल्य नाग्निं पतङ्गवत्।।

evamevātmano vīryamahaṃ vīryaṃ ca pāṇḍave| jānaṃstāvāhvaye yuddhe śalya nāgniṃ pataṅgavat||

Verse 6

अस्ति चाऽयमिषुः शल्य सुपुङ्खो रक्तभोजनः। एकस्तूणीशयः पत्री सुधौतः समलङ्कृतः।।

asti cā'yamiṣuḥ śalya supuṅkho raktabhojanaḥ| ekastūṇīśayaḥ patrī sudhautaḥ samalaṅkṛtaḥ||

Verse 7

शेते चन्दनचूर्णेन पूजितो बहुलाः समाः। आहेयो विषवानुग्रो नराश्वद्विपसङ्घहा।। ।। इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि चतुस्त्रिंशोऽध्यायः।। 34 ।।

śete candanacūrṇena pūjito bahulāḥ samāḥ| āheyo viṣavānugro narāśvadvipasaṅghahā|| || iti śrīmanmahābhārate karṇaparvaṇi catustriṃśo'dhyāyaḥ|| 34 ||

Verse 8

घोररूपो महारौद्रस्तनुत्रास्थिविदारणः। निर्भिन्द्यां येन रुष्टोऽहमपि मेरुं महागिरिम्।।

ghorarūpo mahāraudrastanutrāsthividāraṇaḥ| nirbhindyāṃ yena ruṣṭo'hamapi meruṃ mahāgirim||

Verse 9

तमहं जातु नास्येयमन्यस्मिन्फल्गुनादृते। कृष्णाद्वा देवकीपुत्रात्सत्यं चापि शृणुष्व मे।। आहेयः सर्पमयः।।

tamahaṃ jātu nāsyeyamanyasminphalgunādṛte| kṛṣṇādvā devakīputrātsatyaṃ cāpi śṛṇuṣva me|| āheyaḥ sarpamayaḥ||

Verse 10

तेनाहमिषुणा शल्य वासुदेवधनञ्जयौ। योत्स्ये परमसंरब्धौ तत्कर्म सदृशं मम।।

tenāhamiṣuṇā śalya vāsudevadhanañjayau| yotsye paramasaṃrabdhau tatkarma sadṛśaṃ mama||

Verse 11

सर्वेषां वृष्णिवीराणां कृष्णे लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता। सर्वेषां पाण्डुपुत्राणां जयः पार्थे प्रतिष्ठितः। उभयं तु समासाद्य को निवर्तितुमर्हति।।

sarveṣāṃ vṛṣṇivīrāṇāṃ kṛṣṇe lakṣmīḥ pratiṣṭhitā| sarveṣāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jayaḥ pārthe pratiṣṭhitaḥ| ubhayaṃ tu samāsādya ko nivartitumarhati||

Verse 12

तावेतौ पुरुषव्याघ्रौ समेतौ स्यन्दने स्थितौ। मामेकमभिसंयुद्धौ सुजातं पश्य शल्य मे।। नास्येयं न क्षिपेयम्।।

tāvetau puruṣavyāghrau sametau syandane sthitau| māmekamabhisaṃyuddhau sujātaṃ paśya śalya me|| nāsyeyaṃ na kṣipeyam||

Verse 13

पितृष्वसामातुलजौ भ्रातरावपराजितौ। मणी सूत्र इव प्रोतौ द्रष्टासि निहतौ मया।। सुजातं शोभनं जन्म।।

pitṛṣvasāmātulajau bhrātarāvaparājitau| maṇī sūtra iva protau draṣṭāsi nihatau mayā|| sujātaṃ śobhanaṃ janma||

Verse 14

अर्जुने गाण्डिवं कृष्णे चक्रं तार्क्ष्यकपिध्वजौ। भीरूणां त्रासजननं शल्य हर्षकरं मम।।

arjune gāṇḍivaṃ kṛṣṇe cakraṃ tārkṣyakapidhvajau| bhīrūṇāṃ trāsajananaṃ śalya harṣakaraṃ mama||

Verse 15

त्वं तु दुष्प्रकृतिर्मूढो महायुद्वेष्वकोविदः। भयावदीर्णः सन्त्रासादबद्धं बहुः भाषसे।।

tvaṃ tu duṣprakṛtirmūḍho mahāyudveṣvakovidaḥ| bhayāvadīrṇaḥ santrāsādabaddhaṃ bahuḥ bhāṣase||

Verse 16

संस्तौषि तौ तु केनापि हेतुना त्वं कुदेशज। तौ हत्वा समरे हन्ता त्वामद्य सह बान्धवम्।।

saṃstauṣi tau tu kenāpi hetunā tvaṃ kudeśaja| tau hatvā samare hantā tvāmadya saha bāndhavam||

Verse 17

पापदेशज दुर्बुद्धे क्षुद्र क्षत्रियपांसन। सुहृद्रूपो रिपुः किं मां कृष्णाभ्यां भीषयिष्यसि।।

pāpadeśaja durbuddhe kṣudra kṣatriyapāṃsana| suhṛdrūpo ripuḥ kiṃ māṃ kṛṣṇābhyāṃ bhīṣayiṣyasi||

Verse 18

तौ वा मामद्य हन्तारौ हनिष्ये वाऽपि तावहम्। नाहं बिभेमि कृष्णाभ्यां विजानन्नात्मनो बलम्।।

tau vā māmadya hantārau haniṣye vā'pi tāvaham| nāhaṃ bibhemi kṛṣṇābhyāṃ vijānannātmano balam||

Verse 19

वासुदेवसहस्रं वा फल्गुनानां शतानि वा। अहमेको हनिष्यामि जोषमास्स्व कुदेशज।। प्रोतौ एकसूत्रे मणीइव प्रेमसम्बद्धौ।।

vāsudevasahasraṃ vā phalgunānāṃ śatāni vā| ahameko haniṣyāmi joṣamāssva kudeśaja|| protau ekasūtre maṇīiva premasambaddhau||

Verse 20

स्त्रियो बालाश्च वृद्वाश्च प्रायः क्रीडागता जनाः।। जोषं तूष्णीम्। आस्स्व तिष्ठ।।

striyo bālāśca vṛdvāśca prāyaḥ krīḍāgatā janāḥ|| joṣaṃ tūṣṇīm| āssva tiṣṭha||

Verse 21

या गाथाः सम्प्रगायन्ति कुर्वतोऽध्ययनं यथा। ता गाथाः शृणु मे शल्य मद्रकेषु दुरात्मसु।। क्रीडागताः लीलया आगताः।।

yā gāthāḥ sampragāyanti kurvato'dhyayanaṃ yathā| tā gāthāḥ śṛṇu me śalya madrakeṣu durātmasu|| krīḍāgatāḥ līlayā āgatāḥ||

Verse 22

ब्राह्मणैः कथिताः पूर्वं यथावद्राजसन्निधौ। श्रुत्वा चैकमना मूढ मम वा ब्रूहि चोत्तरम्।। मद्रकेषु कुत्सितेषुमद्रदेशेषु।।

brāhmaṇaiḥ kathitāḥ pūrvaṃ yathāvadrājasannidhau| śrutvā caikamanā mūḍha mama vā brūhi cottaram|| madrakeṣu kutsiteṣumadradeśeṣu||

Verse 23

मित्रध्रुङ्मद्रको नित्यं यो नो द्वेष्टि स मद्रकः। मद्रके सङ्गतं नास्ति क्षुद्रवाक्ये नराधमे।।

mitradhruṅmadrako nityaṃ yo no dveṣṭi sa madrakaḥ| madrake saṅgataṃ nāsti kṣudravākye narādhame||

Verse 24

दुरात्मा मद्रको नित्यं नित्यमानृतिकोऽनृजुः। यच्चान्यदपि दौरात्म्यं मद्रकेष्विति नः श्रुतम्।। क्षम वा ब्रूहि चोत्तरम् इति झ.पाठः।।

durātmā madrako nityaṃ nityamānṛtiko'nṛjuḥ| yaccānyadapi daurātmyaṃ madrakeṣviti naḥ śrutam|| kṣama vā brūhi cottaram iti jha.pāṭhaḥ||

Verse 25

पिता पुत्रश्च माता च श्वश्रूश्वशुरमातुलाः। भगिनी दुहिता भ्राता नप्ताऽन्ये ते च बान्धवाः।।

pitā putraśca mātā ca śvaśrūśvaśuramātulāḥ| bhaginī duhitā bhrātā naptā'nye te ca bāndhavāḥ||

Verse 26

वयस्याभ्यागताश्चान्ये दासीदासाश्च सङ्गताः। पुम्भिर्विमिश्रा नार्यश्च ज्ञाताज्ञाताः स्वयेच्छया।। अनृतेन चरतीत्यानृतिकः।।

vayasyābhyāgatāścānye dāsīdāsāśca saṅgatāḥ| pumbhirvimiśrā nāryaśca jñātājñātāḥ svayecchayā|| anṛtena caratītyānṛtikaḥ||

Verse 27

येषां गृहेष्वशिष्टानां सक्तुमद्याशिनां सदा। पीत्वा शीधु सगोमांसं क्रन्दन्ति च हसन्ति च।। पुम्भिः पुरुषैः विमिश्राः सङ्गताः। इच्छया मैथुनिनोऽज्ञातवत् ज्ञाता अप्यविगीता इत्यर्थः।।

yeṣāṃ gṛheṣvaśiṣṭānāṃ saktumadyāśināṃ sadā| pītvā śīdhu sagomāṃsaṃ krandanti ca hasanti ca|| pumbhiḥ puruṣaiḥ vimiśrāḥ saṅgatāḥ| icchayā maithunino'jñātavat jñātā apyavigītā ityarthaḥ||

Verse 28

गायन्ति चाप्यबद्धानि प्रवर्तन्ते च कामतः। कामप्रलापिनोऽन्योन्यं तेषु धर्मःकथं भवेत्।।

gāyanti cāpyabaddhāni pravartante ca kāmataḥ| kāmapralāpino'nyonyaṃ teṣu dharmaḥkathaṃ bhavet||

Verse 29

मद्रकेष्ववलिप्तेषु प्रख्याताशुभकर्मसु। नापि वैरं न सौहार्दं मद्रकेण समाचरेत्।।

madrakeṣvavalipteṣu prakhyātāśubhakarmasu| nāpi vairaṃ na sauhārdaṃ madrakeṇa samācaret||

Verse 30

मद्रके सङ्गतं नास्ति मद्रको हि सदा मलः। मद्रकेषु च संसृष्टं शौचं गान्धारकेषु च।। येषां मद्रकाणां सक्तुमिश्रितमत्स्याशिनाम्। शीधु मद्यम्।।

madrake saṅgataṃ nāsti madrako hi sadā malaḥ| madrakeṣu ca saṃsṛṣṭaṃ śaucaṃ gāndhārakeṣu ca|| yeṣāṃ madrakāṇāṃ saktumiśritamatsyāśinām| śīdhu madyam||

Verse 31

राजयाजकयाज्ये हि यथा दत्तं हविर्नशेत्। शूद्रसंस्कारको विप्रो यथा याति पराभवम्।। मद्रकेषु संसृष्टं नष्टं एवं गान्धारकेषु शौचं नष्टं भवेत्।।

rājayājakayājye hi yathā dattaṃ havirnaśet| śūdrasaṃskārako vipro yathā yāti parābhavam|| madrakeṣu saṃsṛṣṭaṃ naṣṭaṃ evaṃ gāndhārakeṣu śaucaṃ naṣṭaṃ bhavet||

Verse 32

यथा ब्रह्मद्विषो नित्यं गच्छन्तीह पराभवम्। यथैव संगतं कृत्वा नरः पतति मद्रकैः।। राजा याजको यस्य तस्मिन्याज्ये हविर्नष्टं भवेत्।।

yathā brahmadviṣo nityaṃ gacchantīha parābhavam| yathaiva saṃgataṃ kṛtvā naraḥ patati madrakaiḥ|| rājā yājako yasya tasminyājye havirnaṣṭaṃ bhavet||

Verse 33

बालेष्वपि सदा न स्म धनं वृश्चिक ते विषम्। आथर्वणेन मन्त्रेण सर्वशान्तिः कृता मया।। यथैवेति। यथा मद्रकैः सङ्गतं कृत्वा पतति हेवृश्चिक तथा ते विषं हतमित्यध्याहारः। यद्येतत्सत्यं तर्हि तव विषं नश्यत्विति मन्त्रेण सर्वथा विषं नश्यतीत्यर्थः। मयेत्यात्मानुभवसिद्धमिदमिति द्योतयति।।

bāleṣvapi sadā na sma dhanaṃ vṛścika te viṣam| ātharvaṇena mantreṇa sarvaśāntiḥ kṛtā mayā|| yathaiveti| yathā madrakaiḥ saṅgataṃ kṛtvā patati hevṛścika tathā te viṣaṃ hatamityadhyāhāraḥ| yadyetatsatyaṃ tarhi tava viṣaṃ naśyatviti mantreṇa sarvathā viṣaṃ naśyatītyarthaḥ| mayetyātmānubhavasiddhamidamiti dyotayati||

Verse 34

इति वृश्चिकदष्टस्य विषवेगहतस्य च। कुर्वन्ति भेषजं प्राज्ञाः सत्यं तच्चापि दृश्यते।। अपवादो निन्दा तितिक्षा च तैस्त्रिभित्रहितुभिः।।

iti vṛścikadaṣṭasya viṣavegahatasya ca| kurvanti bheṣajaṃ prājñāḥ satyaṃ taccāpi dṛśyate|| apavādo nindā titikṣā ca taistribhitrahitubhiḥ||

Verse 35

एवं विद्वञ्जोषमास्स्व ब्रूहि चात्रोत्तरं वचः। वासांस्युत्सृज्य नृत्यन्ति स्त्रियो मद्यविमोहिताः।।

evaṃ vidvañjoṣamāssva brūhi cātrottaraṃ vacaḥ| vāsāṃsyutsṛjya nṛtyanti striyo madyavimohitāḥ||

Verse 36

मैथुनेऽसङ्गताश्चापि यथाकामवराश्च ताः। तासां पुत्र कथं धर्मं मद्रको वक्तुमर्हति।। यथैवेति। यथा मद्रकैः सङ्गतं कृत्वा पतति हेवृश्चिक तथा ते विषं हतमित्यध्याहारः। यद्येतत्सत्यं तर्हि तव विषं नश्यत्विति मन्त्रेण सर्वथा विषं नश्यतीत्यर्थः। मयेत्यात्मानुभवसिद्धमिदमिति द्योतयति।।

maithune'saṅgatāścāpi yathākāmavarāśca tāḥ| tāsāṃ putra kathaṃ dharmaṃ madrako vaktumarhati|| yathaiveti| yathā madrakaiḥ saṅgataṃ kṛtvā patati hevṛścika tathā te viṣaṃ hatamityadhyāhāraḥ| yadyetatsatyaṃ tarhi tava viṣaṃ naśyatviti mantreṇa sarvathā viṣaṃ naśyatītyarthaḥ| mayetyātmānubhavasiddhamidamiti dyotayati||

Verse 37

यास्तिष्ठन्त्यः प्रमेहन्ति यथैवोष्ट्रदशेरकाः। तासां विभ्रष्टधर्माणां निर्लज्जानां ततस्ततः। त्वं पुत्रस्तादृशीनां हि धर्मं वक्तुमिहेच्छसि।। यथाकामं वरयन्तिताः। मैथुने सङ्गता याश्च तथा कामकराश्च ह। तासां पुत्रो मम कथं मद्रको योगमर्हति। इति क.पाठः यथेळकाः इति ट. पाठः।।

yāstiṣṭhantyaḥ pramehanti yathaivoṣṭradaśerakāḥ| tāsāṃ vibhraṣṭadharmāṇāṃ nirlajjānāṃ tatastataḥ| tvaṃ putrastādṛśīnāṃ hi dharmaṃ vaktumihecchasi|| yathākāmaṃ varayantitāḥ| maithune saṅgatā yāśca tathā kāmakarāśca ha| tāsāṃ putro mama kathaṃ madrako yogamarhati| iti ka.pāṭhaḥ yatheḻakāḥ iti ṭa. pāṭhaḥ||

Verse 38

सौवीरकं याच्यमाना मद्रिका कर्षति स्फिचौ। अदातुकामा वचनमिदं वदति दारुणम्।। प्रमेहन्ति मूत्रयन्ते। दशेरकाः गर्दभाः। यथैवोष्ट्रा यथेळकाः इति ट.पाठः।।

sauvīrakaṃ yācyamānā madrikā karṣati sphicau| adātukāmā vacanamidaṃ vadati dāruṇam|| pramehanti mūtrayante| daśerakāḥ gardabhāḥ| yathaivoṣṭrā yatheḻakāḥ iti ṭa.pāṭhaḥ||

Verse 39

मा मां सौवीरकं कश्चिद्याचतां दयितं मम। पुत्रं दद्यां पतिं दद्यां न तु दद्यां सुवीरकम्।।

mā māṃ sauvīrakaṃ kaścidyācatāṃ dayitaṃ mama| putraṃ dadyāṃ patiṃ dadyāṃ na tu dadyāṃ suvīrakam||

Verse 40

गौर्यो बृहत्यो निर्हीका मद्रिकाः कम्पलावृताः। घस्मरा नष्टशौचाश्च प्राय इत्यनुशुश्रुम।। सुवीरकं काञ्जिकम्। स्फिचौ कटिप्रोथौ।।

gauryo bṛhatyo nirhīkā madrikāḥ kampalāvṛtāḥ| ghasmarā naṣṭaśaucāśca prāya ityanuśuśruma|| suvīrakaṃ kāñjikam| sphicau kaṭiprothau||

Verse 41

पमेहित्वा स्फिचौ भूमौ घर्षन्त्यो हीनशोधनाः। शुद्धा नाद्भिर्न मृद्भिश्च नित्योच्छिष्टा भवन्ति हि।।

pamehitvā sphicau bhūmau gharṣantyo hīnaśodhanāḥ| śuddhā nādbhirna mṛdbhiśca nityocchiṣṭā bhavanti hi||

Verse 42

एवमादि मयाऽन्यैर्वा शक्यं वक्तुं भवेद्बहु। आकेशान्तान्नखाग्राच्च वक्तव्येषु कुकर्मसु।। निर्हीकाः निर्लज्जाः। घस्मराः बहुभक्षकाः।।

evamādi mayā'nyairvā śakyaṃ vaktuṃ bhavedbahu| ākeśāntānnakhāgrācca vaktavyeṣu kukarmasu|| nirhīkāḥ nirlajjāḥ| ghasmarāḥ bahubhakṣakāḥ||

Verse 43

मद्रकाः सिन्धुसौवीरा धर्मं विद्युः कथं त्विह। पापदेशोद्भवा म्लेच्छा धर्माणामविचक्षणाः।।

madrakāḥ sindhusauvīrā dharmaṃ vidyuḥ kathaṃ tviha| pāpadeśodbhavā mlecchā dharmāṇāmavicakṣaṇāḥ||

Verse 44

एष मुख्यतमो धर्मः क्षत्रियस्येति नः श्रुतम्। यदाजौ निहतः शेते सद्भिः समभिपूजितः।।

eṣa mukhyatamo dharmaḥ kṣatriyasyeti naḥ śrutam| yadājau nihataḥ śete sadbhiḥ samabhipūjitaḥ||

Verse 45

आयुधानां साम्पराये यन्मुञ्चेयमहं ततः। ममैष प्रथमः कल्पो निधने स्वर्गमिच्छतः।। वक्तव्येषु गर्हणीयेषु।।

āyudhānāṃ sāmparāye yanmuñceyamahaṃ tataḥ| mamaiṣa prathamaḥ kalpo nidhane svargamicchataḥ|| vaktavyeṣu garhaṇīyeṣu||

Verse 46

सोयं प्रियसखा चास्मि धार्तराष्ट्रस्य धीमतः। तदर्थे हि मम प्राणा यच्च मे विद्यते वसु।।

soyaṃ priyasakhā cāsmi dhārtarāṣṭrasya dhīmataḥ| tadarthe hi mama prāṇā yacca me vidyate vasu||

Verse 47

व्यक्तं त्वमप्युपहितः पाण्डवैः पापदेशज। यथा चामित्रवत्सर्वं त्वमस्मासु प्रवर्तसे।। साम्पराये समूहे सङ्ग्राये इत्यर्थः। मुञ्जेयं जीवितमिति शेषः।।

vyaktaṃ tvamapyupahitaḥ pāṇḍavaiḥ pāpadeśaja| yathā cāmitravatsarvaṃ tvamasmāsu pravartase|| sāmparāye samūhe saṅgrāye ityarthaḥ| muñjeyaṃ jīvitamiti śeṣaḥ||

Verse 48

कामं न खलु शक्योऽहं त्वद्विधानां शतैरपि। सङ्ग्रामाद्विमुखः कर्तुं धर्मज्ञ इव नास्तिकैः।।

kāmaṃ na khalu śakyo'haṃ tvadvidhānāṃ śatairapi| saṅgrāmādvimukhaḥ kartuṃ dharmajña iva nāstikaiḥ||

Verse 49

सारङ्ग इव घर्मार्तः कामं विलप शुष्य च। नाहं भीषयितुं शक्यः क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः।। उपहितः उपजप्त।।

sāraṅga iva gharmārtaḥ kāmaṃ vilapa śuṣya ca| nāhaṃ bhīṣayituṃ śakyaḥ kṣatradharme vyavasthitaḥ|| upahitaḥ upajapta||

Verse 50

तनुत्यजां नृसिंहानामाहवेष्वनिवर्तिनाम्। या गतिर्गुरुणा प्रोक्ता प्रेम्णा रामेण तां स्मरे।।

tanutyajāṃ nṛsiṃhānāmāhaveṣvanivartinām| yā gatirguruṇā proktā premṇā rāmeṇa tāṃ smare||

Verse 51

स्वेषां त्राणार्थमुद्यन्तं वधार्थं द्विषतामपि। विद्धि मामास्थितं वृत्तं पौरूरवसमुत्तमम्।।

sveṣāṃ trāṇārthamudyantaṃ vadhārthaṃ dviṣatāmapi| viddhi māmāsthitaṃ vṛttaṃ paurūravasamuttamam||

Verse 52

न तद्भूतं प्रपश्यामि त्रिषु लोकेषु मद्रप। यो मामस्मादभिप्रायाद्वारयेदिति मे मतिः।।

na tadbhūtaṃ prapaśyāmi triṣu lokeṣu madrapa| yo māmasmādabhiprāyādvārayediti me matiḥ||

Verse 53

एवं विद्वञ्जोषमास्स्व त्रासात्किं बहु भाषसे। न त्वां हत्वा प्रदास्यामि क्रव्याद्भ्यो मद्रकाधम्।।

evaṃ vidvañjoṣamāssva trāsātkiṃ bahu bhāṣase| na tvāṃ hatvā pradāsyāmi kravyādbhyo madrakādham||

Verse 54

मित्रप्रतीक्षया शल्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः। अपवादतितिक्षाभिस्त्रिभिरेतैर्हि जीवसि।। सारङ्ग इव घर्मान्ते इति क.ड.पाठः।।

mitrapratīkṣayā śalya dhṛtarāṣṭrasya cobhayoḥ| apavādatitikṣābhistribhiretairhi jīvasi|| sāraṅga iva gharmānte iti ka.ḍa.pāṭhaḥ||

Verse 55

पुनश्चेदीदृशं वाक्यं मद्रराज वदिष्यसि। शिरस्ते पातयिष्यासि गदया वज्रकल्पया।।

punaścedīdṛśaṃ vākyaṃ madrarāja vadiṣyasi| śiraste pātayiṣyāsi gadayā vajrakalpayā||

Verse 56

श्रोतारस्त्विदमद्येह द्रष्टारो व्रा कुदेशज। कर्णं वा जघ्नतुः कृष्णौ कर्णो वा निजघान तौ।।

śrotārastvidamadyeha draṣṭāro vrā kudeśaja| karṇaṃ vā jaghnatuḥ kṛṣṇau karṇo vā nijaghāna tau||

Verse 57

एवमुक्त्वा तु राधेयः पुनरेव विशाम्पते। अब्रवीन्मद्रराजानं याहियाहीत्यसम्भ्रमम्।।

evamuktvā tu rādheyaḥ punareva viśāmpate| abravīnmadrarājānaṃ yāhiyāhītyasambhramam||