Adhyaya 52

Verse 1

भीष्मार्जुनयोर्युद्धम् ।। 1 ।। धृतराष्ट्र उवाच। एवं व्यूढेष्वनीकेषु मामकेष्वितरेषु च । कथं प्रहरतां श्रेष्ठाः संप्रहारं प्रचक्रिरे ।।

bhīṣmārjunayoryuddham || 1 || dhṛtarāṣṭra uvāca| evaṃ vyūḍheṣvanīkeṣu māmakeṣvitareṣu ca | kathaṃ praharatāṃ śreṣṭhāḥ saṃprahāraṃ pracakrire ||

Verse 2

सञ्जय उवाच। तथा व्यूढेष्वनीकेषु सन्नद्धरुचिरध्वजाः। तावकाः पाण्डवैः सार्धं यथाऽयुध्यन्त तच्छृणु। अपारमिव संदृश्य सागरप्रतिमं बलम् ।।

sañjaya uvāca| tathā vyūḍheṣvanīkeṣu sannaddharuciradhvajāḥ| tāvakāḥ pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ yathā'yudhyanta tacchṛṇu| apāramiva saṃdṛśya sāgarapratimaṃ balam ||

Verse 3

तेषां मध्ये स्थितो राजन्पुत्रो दुर्योधनस्तव । अब्रवीत्तावकान्सर्वान्युद्ध्यध्वमिति दंशिताः ।।

teṣāṃ madhye sthito rājanputro duryodhanastava | abravīttāvakānsarvānyuddhyadhvamiti daṃśitāḥ ||

Verse 4

ते मनः क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविताः । पाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छ्रितध्वजाः ।।

te manaḥ krūramādhāya samabhityaktajīvitāḥ | pāṇḍavānabhyavartanta sarva evocchritadhvajāḥ ||

Verse 5

ततो युद्धं समभवत्तुमुलं रोमहर्षणम्। तावकानां परेषां च व्यतिषक्तरथद्विपम् ।।

tato yuddhaṃ samabhavattumulaṃ romaharṣaṇam| tāvakānāṃ pareṣāṃ ca vyatiṣaktarathadvipam ||

Verse 6

मुक्तास्तु रथिभिर्बाणा रुक्मपुङ्खाः सुतेजिताःक । सन्निपेतुरकुण्ठाग्रा नागेषु च हयेषु च ।।

muktāstu rathibhirbāṇā rukmapuṅkhāḥ sutejitāḥka | sannipeturakuṇṭhāgrā nāgeṣu ca hayeṣu ca ||

Verse 7

तथा प्रवृत्ते संग्रामे धनुरुद्यम्य दंशितः । अभिपत्य महाबाहुर्भीष्मो भीमपराक्रमः ।।

tathā pravṛtte saṃgrāme dhanurudyamya daṃśitaḥ | abhipatya mahābāhurbhīṣmo bhīmaparākramaḥ ||

Verse 8

सौभद्रे भीमसेने च सात्यकौ च महारथे । कैकेये च विराटे च धृष्टद्युम्ने च पार्षते ।।

saubhadre bhīmasene ca sātyakau ca mahārathe | kaikeye ca virāṭe ca dhṛṣṭadyumne ca pārṣate ||

Verse 9

एतेषु नरवीरेषु चेदिमत्स्येषु चाभिभूः । ववर्ष शरवर्षाणि वृद्धः कुरुपितामहः ।।

eteṣu naravīreṣu cedimatsyeṣu cābhibhūḥ | vavarṣa śaravarṣāṇi vṛddhaḥ kurupitāmahaḥ ||

Verse 10

अभिद्यत ततो व्यूहस्तस्मिन्वीरसमागमे। सर्वेषामेव सैन्यानामासीद्व्यतिकरो महान् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि द्वितीयदिवसयुद्धे द्विपञ्चशोऽध्यायः ।।

abhidyata tato vyūhastasminvīrasamāgame| sarveṣāmeva sainyānāmāsīdvyatikaro mahān || || iti śrīmanmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhīṣmavadhaparvaṇi dvitīyadivasayuddhe dvipañcaśo'dhyāyaḥ ||

Verse 11

सादिनो ध्वजिनश्चैव हतप्रवरवाजिनः । विप्रद्रुतरथानीकाः समपद्यन्त पाण्डवाः ।।

sādino dhvajinaścaiva hatapravaravājinaḥ | vipradrutarathānīkāḥ samapadyanta pāṇḍavāḥ ||

Verse 12

अर्जुनस्तु नरव्याघ्रो दृष्ट्वा भीष्मं महारथम् । वार्ष्णेयमब्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्र पितामहः ।।

arjunastu naravyāghro dṛṣṭvā bhīṣmaṃ mahāratham | vārṣṇeyamabravītkruddho yāhi yatra pitāmahaḥ ||

Verse 13

एष भीष्मः सुसंक्रुद्धो वार्ष्णेय मम वाहिनीम् । नाशयिष्यति सुव्यक्तं दुर्योधनहिते रतः ।।

eṣa bhīṣmaḥ susaṃkruddho vārṣṇeya mama vāhinīm | nāśayiṣyati suvyaktaṃ duryodhanahite rataḥ ||

Verse 14

एष द्रोणः कृपः शल्यो विकर्णश्च जनार्दन । धार्तराष्ट्राश्च सहिता दुर्योधनपुरोगमाः ।।

eṣa droṇaḥ kṛpaḥ śalyo vikarṇaśca janārdana | dhārtarāṣṭrāśca sahitā duryodhanapurogamāḥ ||

Verse 15

पाञ्चालान्निहनिष्यन्ति रक्षिता दृढधन्वना । सोऽहं भीष्मं वधिष्यामि सैन्यहेतोर्जनार्दन ।। व्यतिकरो मेलकः। समागम इत्यर्थः ।।

pāñcālānnihaniṣyanti rakṣitā dṛḍhadhanvanā | so'haṃ bhīṣmaṃ vadhiṣyāmi sainyahetorjanārdana || vyatikaro melakaḥ| samāgama ityarthaḥ ||

Verse 16

तमब्रवीद्वासुदेवो यत्तो भव धनंजय। एष त्वां प्रापयिष्यामि पितामहरथं प्रति ।।

tamabravīdvāsudevo yatto bhava dhanaṃjaya| eṣa tvāṃ prāpayiṣyāmi pitāmaharathaṃ prati ||

Verse 17

एवमुक्त्वा ततः शौरी रथं तं लोकविश्रुतम् । प्रापयामास भीष्मस्य रथं प्रति जनेश्वर ।।

evamuktvā tataḥ śaurī rathaṃ taṃ lokaviśrutam | prāpayāmāsa bhīṣmasya rathaṃ prati janeśvara ||

Verse 18

चलद्बहुपातकेन बलाकावर्णवाजिना । समुच्छ्रितमहाभीमनदद्वानरकेतुना ।।

caladbahupātakena balākāvarṇavājinā | samucchritamahābhīmanadadvānaraketunā ||

Verse 19

महता मेघनादेन रथेनामिततेजसा । विनिघ्नन्कौरवानीकं शूरसेनांश्च पाण्डवः ।।

mahatā meghanādena rathenāmitatejasā | vinighnankauravānīkaṃ śūrasenāṃśca pāṇḍavaḥ ||

Verse 20

प्रायाच्छरणदः शीघ्रं सुहृदां हर्षवर्धनः । तमापतन्तं वेगेन प्रभिन्नमिव वारणम् ।।

prāyāccharaṇadaḥ śīghraṃ suhṛdāṃ harṣavardhanaḥ | tamāpatantaṃ vegena prabhinnamiva vāraṇam ||

Verse 21

त्रसयनतं रणे शूरान्मर्दयन्तं च सायकैः । सैन्धवप्रमुखैर्गुप्तः प्राच्यसौवीरकेकयैः । सहसा प्रत्युदीयाय भीष्मः शान्तनवोऽर्जुनम् ।।

trasayanataṃ raṇe śūrānmardayantaṃ ca sāyakaiḥ | saindhavapramukhairguptaḥ prācyasauvīrakekayaiḥ | sahasā pratyudīyāya bhīṣmaḥ śāntanavo'rjunam ||

Verse 22

को हि गाण्डीवधन्वानमन्यः कुरुपितामहात्। द्रोणवैकर्तनाभ्यां वा रथी संयातुमर्हति ।।

ko hi gāṇḍīvadhanvānamanyaḥ kurupitāmahāt| droṇavaikartanābhyāṃ vā rathī saṃyātumarhati ||

Verse 23

ततो भीष्मो महाराज सर्वलोकमहारथः । अर्जुनं सप्ततसप्तत्या नाराचानां समाचिनोत् ।।

tato bhīṣmo mahārāja sarvalokamahārathaḥ | arjunaṃ saptatasaptatyā nārācānāṃ samācinot ||

Verse 24

द्रोणश्च पञ्चविंशत्या कृपः पञ्चाशता शरैः। दुर्योधनश्रतुःषष्ट्या शल्यश्च नवभिः शरैः ।।

droṇaśca pañcaviṃśatyā kṛpaḥ pañcāśatā śaraiḥ| duryodhanaśratuḥṣaṣṭyā śalyaśca navabhiḥ śaraiḥ ||

Verse 25

सैन्धवो नवभिश्चैव शकुनिश्चापि पञ्चभिः । विकर्णो दशभिर्भल्लै राजन्विव्याध पाण्डवम् ।।

saindhavo navabhiścaiva śakuniścāpi pañcabhiḥ | vikarṇo daśabhirbhallai rājanvivyādha pāṇḍavam ||

Verse 26

स तैर्विद्धो महेष्वासः समन्तान्निशितैः शरैः। न विव्यथे महाबाहुर्भिद्यमान इवाचलः ।।

sa tairviddho maheṣvāsaḥ samantānniśitaiḥ śaraiḥ| na vivyathe mahābāhurbhidyamāna ivācalaḥ ||

Verse 27

स भीष्मं पञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः । द्रोणं षष्ट्या नरव्याघ्रो विकर्णं च त्रिभिः शरैः ।।

sa bhīṣmaṃ pañcaviṃśatyā kṛpaṃ ca navabhiḥ śaraiḥ | droṇaṃ ṣaṣṭyā naravyāghro vikarṇaṃ ca tribhiḥ śaraiḥ ||

Verse 28

शल्यं चैव त्रिभिर्बाणै राजानं चैव पञ्चभिः । प्रत्यविध्यदमेयात्मा किरीटी भरतर्षभ ।।

śalyaṃ caiva tribhirbāṇai rājānaṃ caiva pañcabhiḥ | pratyavidhyadameyātmā kirīṭī bharatarṣabha ||

Verse 29

तं सात्यकिर्विराटश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः। सौभद्रो द्रौपदेयाश्च परिवव्रुर्धनंजयम् ।।

taṃ sātyakirvirāṭaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ| saubhadro draupadeyāśca parivavrurdhanaṃjayam ||

Verse 30

ततो द्रोणं महेष्वासं गाङ्गेयस्य प्रिये रतम्। अभ्यवर्तत पाञ्चाल्यः संयुक्तः सह सोमकैः ।।

tato droṇaṃ maheṣvāsaṃ gāṅgeyasya priye ratam| abhyavartata pāñcālyaḥ saṃyuktaḥ saha somakaiḥ ||

Verse 31

भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो राजन्विव्याध पाण्डवम्। अशीत्या निशितैर्बाणैस्ततोऽक्रोशन्त पाण्डवाः ।।

bhīṣmastu rathināṃ śreṣṭho rājanvivyādha pāṇḍavam| aśītyā niśitairbāṇaistato'krośanta pāṇḍavāḥ ||

Verse 32

तेषां तु निनदं श्रुत्वा सहितानां प्रहृष्टवत्। प्रविवेश ततो मध्यं नरसिंहः प्रतापवान् ।।

teṣāṃ tu ninadaṃ śrutvā sahitānāṃ prahṛṣṭavat| praviveśa tato madhyaṃ narasiṃhaḥ pratāpavān ||

Verse 33

तेषां महारथानां स मध्यं प्राप्य धनंजयः। चिक्रीड धनुषा राजँल्लक्षं कृत्वा महारथान् ।।

teṣāṃ mahārathānāṃ sa madhyaṃ prāpya dhanaṃjayaḥ| cikrīḍa dhanuṣā rāja~llakṣaṃ kṛtvā mahārathān ||

Verse 34

क्षत्रियाणां शिरांस्युग्रैः कृन्तञ्शस्त्रैर्महारथः । शून्यान्कृत्वा रथोपस्थान्व्यचरत्फल्गुनस्तदा ।

kṣatriyāṇāṃ śirāṃsyugraiḥ kṛntañśastrairmahārathaḥ | śūnyānkṛtvā rathopasthānvyacaratphalgunastadā |

Verse 35

ततो दुर्योधनो राजा भीष्ममाह जनेश्वरः । पीड्यमानं स्वकं सैन्यं दृष्ट्वा पार्थेन संयुगे ।।

tato duryodhano rājā bhīṣmamāha janeśvaraḥ | pīḍyamānaṃ svakaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā pārthena saṃyuge ||

Verse 36

एष पाण्डुसुतस्तात कृष्णेन सहितो बली। यततां सर्वसैन्यानां मूलं नः परिकृन्तति। त्वयि जीवति गाङ्गेय द्रोणे च रथिनां वरे ।।

eṣa pāṇḍusutastāta kṛṣṇena sahito balī| yatatāṃ sarvasainyānāṃ mūlaṃ naḥ parikṛntati| tvayi jīvati gāṅgeya droṇe ca rathināṃ vare ||

Verse 37

त्वत्कृते चैव कर्णोऽपि न्यस्तशस्त्रो विशांपते। न युध्यति रणे पार्थान्हितकामः सदा मम। स तथा कुरु गाङ्गेय यथा हन्येत फल्गुनः ।।

tvatkṛte caiva karṇo'pi nyastaśastro viśāṃpate| na yudhyati raṇe pārthānhitakāmaḥ sadā mama| sa tathā kuru gāṅgeya yathā hanyeta phalgunaḥ ||

Verse 38

एवमुक्तस्ततो राजन्पिता देवव्रतस्तव। धिक् क्षात्रं धर्ममित्युक्त्वा प्रायात्पार्थं रथं प्रति ।।

evamuktastato rājanpitā devavratastava| dhik kṣātraṃ dharmamityuktvā prāyātpārthaṃ rathaṃ prati ||

Verse 39

उभौ श्वेतहयौ राजन्संसक्तौ प्रेक्ष्य पार्थिवाः । सिंहनादान्भृशं चक्रुः शङ्खान्दध्मुश्च मारिषत ।।

ubhau śvetahayau rājansaṃsaktau prekṣya pārthivāḥ | siṃhanādānbhṛśaṃ cakruḥ śaṅkhāndadhmuśca māriṣata ||

Verse 40

द्रौणिर्दुर्योधनश्चैव विकर्णश्च तवात्मजः । परिवार्य रणे भीष्मं स्थिता युद्धाय मारिष ।।

drauṇirduryodhanaścaiva vikarṇaśca tavātmajaḥ | parivārya raṇe bhīṣmaṃ sthitā yuddhāya māriṣa ||

Verse 41

तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य धनञ्जयम् । स्थिता युद्धाय महते ततो युद्धमवर्तत ।।

tathaiva pāṇḍavāḥ sarve parivārya dhanañjayam | sthitā yuddhāya mahate tato yuddhamavartata ||

Verse 42

गाङ्गेयस्तु रणे पार्थमानर्च्छन्नवभिः शरैः । तमर्जुनः प्रत्यविध्यद्दशभिर्मर्मभेदिभिः ।।

gāṅgeyastu raṇe pārthamānarcchannavabhiḥ śaraiḥ | tamarjunaḥ pratyavidhyaddaśabhirmarmabhedibhiḥ ||

Verse 43

ततः शरसहस्रेण सुप्रयुक्तेन पाण्डवः । अर्जुनः समरश्लाघी भीष्मस्यावारयद्दिशः ।।

tataḥ śarasahasreṇa suprayuktena pāṇḍavaḥ | arjunaḥ samaraślāghī bhīṣmasyāvārayaddiśaḥ ||

Verse 44

शरजालं ततस्तत्तु शरजालेन मारिष। वारयामास पार्थस्य भीष्मः शान्तनवस्तदा ।।

śarajālaṃ tatastattu śarajālena māriṣa| vārayāmāsa pārthasya bhīṣmaḥ śāntanavastadā ||

Verse 45

उभौ परमसंहृष्टावुभौ युद्धाभिनन्दिनौ । निर्विशेषमयुध्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ।।

ubhau paramasaṃhṛṣṭāvubhau yuddhābhinandinau | nirviśeṣamayudhyetāṃ kṛtapratikṛtaiṣiṇau ||

Verse 46

भीष्मचापविमुक्तानि शरजालानि शङ्घशः। शीर्यमाणान्यदृश्यन्त भिन्नान्यर्जुनसायकैःक ।।

bhīṣmacāpavimuktāni śarajālāni śaṅghaśaḥ| śīryamāṇānyadṛśyanta bhinnānyarjunasāyakaiḥka ||

Verse 47

तथैवार्जुनमुक्तानि शरजालानि सर्वशः । गाङ्गेयशरनुन्नानि प्रापतन्त महीतले ।।

tathaivārjunamuktāni śarajālāni sarvaśaḥ | gāṅgeyaśaranunnāni prāpatanta mahītale ||

Verse 48

अर्जुनः पञ्चविंशत्या भीष्ममार्च्छच्छितैः शरैः । भीष्मोपि समरे पार्थं विव्याध निशितैः शरैः ।

arjunaḥ pañcaviṃśatyā bhīṣmamārcchacchitaiḥ śaraiḥ | bhīṣmopi samare pārthaṃ vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ |

Verse 49

अन्योन्यस्य हयान्विद्ध्वा ध्वजौ च सुमहाबलौ । रथेषां रथचक्रे च चिक्रीडतुररिन्दमौ ।।

anyonyasya hayānviddhvā dhvajau ca sumahābalau | ratheṣāṃ rathacakre ca cikrīḍaturarindamau ||

Verse 50

ततः क्रुद्धो महाराज भीष्मः प्रहरतां वरः। वासुदेवं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ।।

tataḥ kruddho mahārāja bhīṣmaḥ praharatāṃ varaḥ| vāsudevaṃ tribhirbāṇairājaghāna stanāntare ||

Verse 51

भीष्मचापच्युतैस्तैस्तु निर्विद्धो मधुसूदनः । विरराज रणे राजन्सपुष्प इव किंशुकः ।।

bhīṣmacāpacyutaistaistu nirviddho madhusūdanaḥ | virarāja raṇe rājansapuṣpa iva kiṃśukaḥ ||

Verse 52

ततोऽर्जुनो भृशं क्रुद्धो निर्विद्धं प्रेक्ष्य माधवम् । सारथिं कुरुवृद्धस्य निर्बिभेद शितैः शरैः ।।

tato'rjuno bhṛśaṃ kruddho nirviddhaṃ prekṣya mādhavam | sārathiṃ kuruvṛddhasya nirbibheda śitaiḥ śaraiḥ ||

Verse 53

यतमानौ तु तौ वीरावन्योन्यस्य वधं प्रति। न शक्नुतां तदाऽन्योन्यमभिसन्धातुमाहवे ।।

yatamānau tu tau vīrāvanyonyasya vadhaṃ prati| na śaknutāṃ tadā'nyonyamabhisandhātumāhave ||

Verse 54

तौ मण्डलानि चित्राणि गतत्प्रत्यागतानि च। अदर्शयेतां बहुधा सूतसामर्थ्यलाघवात् ।।

tau maṇḍalāni citrāṇi gatatpratyāgatāni ca| adarśayetāṃ bahudhā sūtasāmarthyalāghavāt ||

Verse 55

अन्तरं च प्रहारेषु तर्कयन्तौ परस्परम् । राजन्नन्तरमार्गस्थौ स्थितावास्तां मुहुर्मुहुः ।। दृढधन्वना भीष्मेण ।।

antaraṃ ca prahāreṣu tarkayantau parasparam | rājannantaramārgasthau sthitāvāstāṃ muhurmuhuḥ || dṛḍhadhanvanā bhīṣmeṇa ||

Verse 56

उभौ सिंहरवोन्मिश्रं शङ्खशब्दं च चक्रतुः । तथैव चापनिर्घोषं चक्रतुस्तौ महारथौ ।।

ubhau siṃharavonmiśraṃ śaṅkhaśabdaṃ ca cakratuḥ | tathaiva cāpanirghoṣaṃ cakratustau mahārathau ||

Verse 57

तयोः शङ्खनिनादेन रथनेमिस्वनेन च। दारिता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च ।।

tayoḥ śaṅkhaninādena rathanemisvanena ca| dāritā sahasā bhūmiścakampe ca nanāda ca ||

Verse 58

नोभयोरन्तरं कश्चिद्ददृशे भरतर्षभ । बलिनौ युद्धदुर्धर्षावन्योन्यसदृशावुभौ ।।

nobhayorantaraṃ kaściddadṛśe bharatarṣabha | balinau yuddhadurdharṣāvanyonyasadṛśāvubhau ||

Verse 59

चिह्नमात्रेण भीष्मं तु प्रजज्ञुस्तत्र कौरवाः । तथा पाण्डुसुताः पार्थं चिह्नमात्रेण जज्ञिरेक ।। अन्तरं छिद्रम्। तर्कयन्तौ चिन्तयन्तौ। अन्तरमार्गस्थौ छिद्रान्वेषणपरौ ।।

cihnamātreṇa bhīṣmaṃ tu prajajñustatra kauravāḥ | tathā pāṇḍusutāḥ pārthaṃ cihnamātreṇa jajñireka || antaraṃ chidram| tarkayantau cintayantau| antaramārgasthau chidrānveṣaṇaparau ||

Verse 60

तयोर्नृवरयोर्दृष्ट्वा तादृशं तं पराक्रमम्। विस्कमयं सर्वभूतानि जग्मुर्भारतसंयुगे ।।

tayornṛvarayordṛṣṭvā tādṛśaṃ taṃ parākramam| viskamayaṃ sarvabhūtāni jagmurbhāratasaṃyuge ||

Verse 61

न तयोर्विवरं कश्चिद्रणे पश्यति भारत। धर्मे स्थितस्य हि यथा न कश्चिद्वृजिनं क्वचित् ।।

na tayorvivaraṃ kaścidraṇe paśyati bhārata| dharme sthitasya hi yathā na kaścidvṛjinaṃ kvacit ||

Verse 62

उभौ च शरजालेन तावदृश्यो बभूवतुः। प्रकाशौ च पुनस्तूर्णं बभूवतुरुभौ रणे।।

ubhau ca śarajālena tāvadṛśyo babhūvatuḥ| prakāśau ca punastūrṇaṃ babhūvaturubhau raṇe||

Verse 63

तत्र देवाः सगन्धर्वाश्चारणाश्चर्षिभिः सह। अन्योन्यं प्रत्यभाषन्त तयोर्दृष्ट्वा पराक्रमम् ।।

tatra devāḥ sagandharvāścāraṇāścarṣibhiḥ saha| anyonyaṃ pratyabhāṣanta tayordṛṣṭvā parākramam ||

Verse 64

न शक्यौ युधि संरब्धौ जेतुमेतौ कथंचन। सदेवासुरगन्धर्वैर्लोकैरपि महारथौ ।।

na śakyau yudhi saṃrabdhau jetumetau kathaṃcana| sadevāsuragandharvairlokairapi mahārathau ||

Verse 65

आश्चर्यभूतं लोकेषु युद्धमेतन्महाद्भुतम् । नैतादृशानि युद्धानि भविष्यन्ति कथंचन ।।

āścaryabhūtaṃ lokeṣu yuddhametanmahādbhutam | naitādṛśāni yuddhāni bhaviṣyanti kathaṃcana ||

Verse 66

न हि शक्यो रणे जेतुं भीष्मः पार्थेन धीमता। सधनुः सरथः साश्वः प्रवपन्सायकान्रणे ।।

na hi śakyo raṇe jetuṃ bhīṣmaḥ pārthena dhīmatā| sadhanuḥ sarathaḥ sāśvaḥ pravapansāyakānraṇe ||

Verse 67

तथैव पाण्डवं युद्धे देवैरपि दुरासदम् । न विजेतुं रणे भीष्म उत्सहेत धनुर्धरम् ।।

tathaiva pāṇḍavaṃ yuddhe devairapi durāsadam | na vijetuṃ raṇe bhīṣma utsaheta dhanurdharam ||

Verse 68

आलोकादपि युद्धं हि सममेतद्भविष्यति। इति स्म वाचोऽश्रूयन्त प्रोच्चरन्त्यकस्ततस्ततः। गाङ्गेयार्जुनयोः सङ्ख्ये स्तवयुक्ता विशांपते ।। चिह्नं ध्वजः ।।

ālokādapi yuddhaṃ hi samametadbhaviṣyati| iti sma vāco'śrūyanta proccarantyakastatastataḥ| gāṅgeyārjunayoḥ saṅkhye stavayuktā viśāṃpate || cihnaṃ dhvajaḥ ||

Verse 69

त्वदीयास्तु तदा योधाः पाण्डवेयाश्च भारत। अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तयोस्तत्र समागमे ।।

tvadīyāstu tadā yodhāḥ pāṇḍaveyāśca bhārata| anyonyaṃ samare jaghnustayostatra samāgame ||

Verse 70

शितधारैस्तथा स्वङ्गैर्विमलैश्च परश्वधैः । शरैरन्यैश्च बहुभिः सस्त्रैर्नानाविधैरपि ।।

śitadhāraistathā svaṅgairvimalaiśca paraśvadhaiḥ | śarairanyaiśca bahubhiḥ sastrairnānāvidhairapi ||

Verse 71

उभयोः सेनयोः शूरा न्यकृन्तन्त परस्परम् । वर्तमाने तथा घोरे तस्मिन्युद्धे सुदारुणे। द्रोणपाञ्चाल्ययो राजन्महानासीत्समागमः ।।

ubhayoḥ senayoḥ śūrā nyakṛntanta parasparam | vartamāne tathā ghore tasminyuddhe sudāruṇe| droṇapāñcālyayo rājanmahānāsītsamāgamaḥ ||