Adhyaya 42

Verse 1

द्विचत्वारिंशोऽध्यायः ।। भगवद्गीताध्यायः ।। 18 ।। अर्जुन उवाच। संन्यासत्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् । त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिपूदन ।।

dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ || bhagavadgītādhyāyaḥ || 18 || arjuna uvāca| saṃnyāsatya mahābāho tattvamicchāmi veditum | tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśinipūdana ||

Verse 2

श्रीभगवानुवाच। काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः। सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ।।

śrībhagavānuvāca| kāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ| sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ ||

Verse 3

त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ।।

tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ | yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare ||

Verse 4

निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम। त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः ।।

niścayaṃ śrṛṇu me tatra tyāge bharatasattama| tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ saṃprakīrtitaḥ ||

Verse 5

यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत्। यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ।।

yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat| yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām ||

Verse 6

एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च । कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ।।

etānyapi tu karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca | kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matamuttamam ||

Verse 7

नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते । मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ।।

niyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate | mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ ||

Verse 8

दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् । स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ।।

duḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet | sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet ||

Verse 9

कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन । सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्विको मतः ।।

kāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna | saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sātviko mataḥ ||

Verse 10

न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते । त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ।।

na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate | tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ ||

Verse 11

न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः । यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ।।

na hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ | yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate ||

Verse 12

अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् । भवत्यत्यागिनीं प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ।।

aniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam | bhavatyatyāginīṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit ||

Verse 13

पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे। साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणां ।।

pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me| sāṅkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇāṃ ||

Verse 14

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्। विविधाश्च पृथक्केष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ।। इति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे संन्यासयोगोनाम अष्टादशोऽध्यायः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि भगवद्गीतापर्वणि द्विचत्वारिंशोऽध्यायः ।। ।। समाप्तं भगवद्गीतापर्व ।।

adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham| vividhāśca pṛthakkeṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam || iti śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde saṃnyāsayogonāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ || || iti śrīmanmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhagavadgītāparvaṇi dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ || || samāptaṃ bhagavadgītāparva ||

Verse 15

शरीरवाङ्भनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः। न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ।।

śarīravāṅbhanobhiryatkarma prārabhate naraḥ| nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ ||

Verse 16

तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ।।

tatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ | paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ ||

Verse 17

यस्य नाहंकृतो भवो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते । हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ।।

yasya nāhaṃkṛto bhavo buddhiryasya na lipyate | hatvā'pi sa imā~llokānna hanti na nibadhyate ||

Verse 18

ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना । करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ।।

jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā | karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ ||

Verse 19

ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः । प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ।।

jñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ | procyate guṇasaṃkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi ||

Verse 20

सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते । अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्विकं ।।

sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate | avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi sātvikaṃ ||

Verse 21

पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् । वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ।।

pṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān | vetti sarveṣu bhūteṣu tajjñānaṃ viddhi rājasam ||

Verse 22

यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् । अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तासममुदाहृतम् ।।

yattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam | atattvārthavadalpaṃ ca tattāsamamudāhṛtam ||

Verse 23

नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् । अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्विकमुच्यते ।।

niyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam | aphalaprepsunā karma yattatsātvikamucyate ||

Verse 24

यत्तु कामेप्सुना कर्म ताहङ्कारेण वा पुनः। क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ।।

yattu kāmepsunā karma tāhaṅkāreṇa vā punaḥ| kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam ||

Verse 25

अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ।।

anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam | mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate ||

Verse 26

मुक्तसङ्गोनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः । सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते ।।

muktasaṅgonahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ | siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sātvika ucyate ||

Verse 27

रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः । हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ।।

rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ | harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ ||

Verse 28

अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैकृतिकोऽलसः । विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ।।

ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naikṛtiko'lasaḥ | viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate ||

Verse 29

बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु । प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनंजय ।।

buddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śrṛṇu | procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanaṃjaya ||

Verse 30

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये । बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्विकी ।।

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sātvikī ||

Verse 31

यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च । अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ।।

yayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca | ayathāvatprajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī ||

Verse 32

अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता। सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ।।

adharmaṃ dharmamiti yā manyate tamasā''vṛtā| sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥ sā pārtha tāmasī ||

Verse 33

धृत्या यया धारयते मनःप्रणेन्द्रियक्रियाः । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्विकी ।।

dhṛtyā yayā dhārayate manaḥpraṇendriyakriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sātvikī ||

Verse 34

यया तु धर्मकामार्धान्धृत्या धारयतेऽर्जुन । प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी।।

yayā tu dharmakāmārdhāndhṛtyā dhārayate'rjuna | prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī||

Verse 35

यथा स्वप्नं भयं शोकं विषादं भदेमेव च । न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ।।

yathā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ bhademeva ca | na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī ||

Verse 36

सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रुणु मे भारतर्षभ । अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ।।

sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śruṇu me bhāratarṣabha | abhyāsādramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati ||

Verse 37

यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम्। तत्सुखं सात्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ।।

yattadagre viṣamiva pariṇāme'mṛtopamam| tatsukhaṃ sātvikaṃ proktamātmabuddhiprasādajam ||

Verse 38

विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपभम् । परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ।।

viṣayendriyasaṃyogādyattadagre'mṛtopabham | pariṇāme viṣamiva tatsukhaṃ rājasaṃ smṛtam ||

Verse 39

यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः । निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्ताभसमुदाहृतम् ।।

yadagre cānubandhe ca sukhaṃ mohanamātmanaḥ | nidrālasyapramādotthaṃ tattābhasamudāhṛtam ||

Verse 40

न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेमिः स्यात्रिभिर्गुणैः ।।

na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ | sattvaṃ prakṛtijairmuktaṃ yademiḥ syātribhirguṇaiḥ ||

Verse 41

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ।।

brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca paraṃtapa | karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ ||

Verse 42

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ।। विविधा चेति माध्वपाठः ।।

śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca | jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam || vividhā ceti mādhvapāṭhaḥ ||

Verse 43

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ।।

śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam | dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam ||

Verse 44

कृषिगोरक्ष्यरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ।।

kṛṣigorakṣyarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam | paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam ||

Verse 45

स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः। स्वकर्मनिरत्तः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ।।

sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ| svakarmanirattaḥ siddhiṃ yathā vindati tacchṛṇu ||

Verse 46

यतः प्रवृत्तिर्भूतानां योन सर्वमिदं ततम्। स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवःक ।।

yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yona sarvamidaṃ tatam| svakarmaṇā tamabhyarcya siddhiṃ vindati mānavaḥka ||

Verse 47

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्विषम् ।।

śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt | svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilviṣam ||

Verse 48

सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ।।

sahajaṃ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet | sarvārambhā hi doṣeṇa dhūmenāgnirivāvṛtāḥ ||

Verse 49

असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः । नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ।।

asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ | naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati ||

Verse 50

सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नेति निबोध मे । समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ।।

siddhiṃ prāpto yathā brahma tathā''pneti nibodha me | samāsenaiva kaunteya niṣṭhā jñānasya yā parā ||

Verse 51

बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च। शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ।।

buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyā''tmānaṃ niyamya ca| śabdādīnviṣayāṃstyaktvā rāgadveṣau vyudasya ca ||

Verse 52

विविक्तसेवी लध्वाशी यतकाक्कायमानसः। ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ।।

viviktasevī ladhvāśī yatakākkāyamānasaḥ| dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ ||

Verse 53

अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ।।

ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham | vimucya nirmamaḥ śānto brahmabhūyāya kalpate ||

Verse 54

ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचतिक न काङ्क्षति । समः सर्वेषु भूतेषु मद्तभक्तिं लभते पराम् ।।

brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocatika na kāṅkṣati | samaḥ sarveṣu bhūteṣu madtabhaktiṃ labhate parām ||

Verse 55

भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः। ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ।।

bhaktyā māmabhijānāti yāvānyaścāsmi tattvataḥ| tato māṃ tattvato jñātvā viśate tadanantaram ||

Verse 56

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः । मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ।।

sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ | matprasādādavāpnoti śāśvataṃ padamavyayam ||

Verse 57

चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः । बुद्धियोगमपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ।। ब्रह्मं कर्म स्वभावजम् इति माध्वपाठः ।।

cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya matparaḥ | buddhiyogamapāśritya maccittaḥ satataṃ bhava || brahmaṃ karma svabhāvajam iti mādhvapāṭhaḥ ||

Verse 58

मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ।।

maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi | atha cettvamahaṅkārānna śroṣyasi vinaṅkṣyasi ||

Verse 59

यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ।।

yadahaṅkāramāśritya na yotsya iti manyase | mithyaiṣa vyavasāyaste prakṛtistvāṃ niyokṣyati ||

Verse 60

स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत् ।।

svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā | kartuṃ necchasi yanmohātkariṣyasyavaśopi tat ||

Verse 61

ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति। भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ।।

īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛddeśe'rjuna tiṣṭhati| bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā ||

Verse 62

तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत। तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतं ।।

tameva śaraṇaṃ gaccha sarvabhāvena bhārata| tatprasādātparāṃ śāntiṃ sthānaṃ prāpsyasi śāśvataṃ ||

Verse 63

इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ।।

iti te jñānamākhyātaṃ guhyādguhyataraṃ mayā | vimṛśyaitadaśeṣeṇa yathecchasi tathā kuru ||

Verse 64

सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः । इष्टेऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ।।

sarvaguhyatamaṃ bhūyaḥ śrṛṇu me paramaṃ vacaḥ | iṣṭe'si me dṛḍhamiti tato vakṣyāmi te hitam ||

Verse 65

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ।।

manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru | māmevaiṣyasi satyaṃ te pratijāne priyo'si me ||

Verse 66

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ।।

sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja | ahaṃ tvā sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ ||

Verse 67

इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन। न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ।।

idaṃ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana| na cāśuśrūṣave vācyaṃ na ca māṃ yo'bhyasūyati ||

Verse 68

य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति। भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ।।

ya idaṃ paramaṃ guhyaṃ madbhakteṣvabhidhāsyati| bhaktiṃ mayi parāṃ kṛtvā māmevaiṣyatyasaṃśayaḥ ||

Verse 69

न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ।।

na ca tasmānmanuṣyeṣu kaścinme priyakṛttamaḥ | bhavitā na ca me tasmādanyaḥ priyataro bhuvi ||

Verse 70

अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ।।

adhyeṣyate ca ya imaṃ dharmyaṃ saṃvādamāvayoḥ | jñānayajñena tenāhamiṣṭaḥ syāmiti me matiḥ ||

Verse 71

श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः। सोपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणां ।।

śraddhāvānanasūyaśca śrṛṇuyādapi yo naraḥ| sopi muktaḥ śubhā~llokānprāpnuyātpuṇyakarmaṇāṃ ||

Verse 72

कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनंजय ।।

kaccidetacchrutaṃ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā | kaccidajñānasaṃmohaḥ pranaṣṭaste dhanaṃjaya ||

Verse 73

अर्जुन उवाच। नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत । स्थितोऽस्मि गतसंदेहः करिष्ये वचनं तव ।।

arjuna uvāca| naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayā'cyuta | sthito'smi gatasaṃdehaḥ kariṣye vacanaṃ tava ||

Verse 74

सञ्जय उवाच। इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः। संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ।।

sañjaya uvāca| ityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ| saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam ||

Verse 75

व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्। योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ।।

vyāsaprasādācchrutavānetadguhyamahaṃ param| yogaṃ yogeśvarātkṛṣṇātsākṣātkathayataḥ svayam ||

Verse 76

राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् । केशवार्जुवयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ।।

rājansaṃsmṛtya saṃsmṛtya saṃvādamimamadbhutam | keśavārjuvayoḥ puṇyaṃ hṛṣyāmi ca muhurmuhuḥ ||

Verse 77

तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः। विस्मयो मे महान्राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ।।

tacca saṃsmṛtya saṃsmṛtya rūpamatyadbhutaṃ hareḥ| vismayo me mahānrājanhṛṣyāmi ca punaḥ punaḥ ||

Verse 78

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ।। बुद्धियोगमुपाश्रित्येति माध्वपाठः ।।

yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || buddhiyogamupāśrityeti mādhvapāṭhaḥ ||