Adhyaya 22

Verse 1

युधिष्ठिरादीनां युद्धाय निर्गमः ।। 1 ।। सञ्जय उवाच। ततो युधिष्ठिरो राजा स्वां सेनां समचोदयत् । प्रतिव्यूहन्ननीकानि भीष्मस्य भरतर्षभ ।।

yudhiṣṭhirādīnāṃ yuddhāya nirgamaḥ || 1 || sañjaya uvāca| tato yudhiṣṭhiro rājā svāṃ senāṃ samacodayat | prativyūhannanīkāni bhīṣmasya bharatarṣabha ||

Verse 2

यथोद्दिष्टान्यनीकानि प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाःक । स्वर्गं परममिच्छन्तः सुयुद्धेन कुरूद्वहाः ।।

yathoddiṣṭānyanīkāni pratyavyūhanta pāṇḍavāḥka | svargaṃ paramamicchantaḥ suyuddhena kurūdvahāḥ ||

Verse 3

मध्ये शिखण्डिनोऽनीकं रक्षितं सव्यसाचिना । धृष्टद्युम्नश्चरन्नग्रे भीमसेनेन पालितः ।।

madhye śikhaṇḍino'nīkaṃ rakṣitaṃ savyasācinā | dhṛṣṭadyumnaścarannagre bhīmasenena pālitaḥ ||

Verse 4

अनीकं दक्षिणं राजन्युयुधानेन पालितम् । श्रीमता सात्वताग्र्येण शक्रेणेव धनुष्मता ।।

anīkaṃ dakṣiṇaṃ rājanyuyudhānena pālitam | śrīmatā sātvatāgryeṇa śakreṇeva dhanuṣmatā ||

Verse 5

महेन्द्रयानप्रतिमं रथं तु सोपस्करं हाटकरत्नचित्रम्। युधिष्ठिरः काञ्चनभाण्डयोक्रं समास्थितो नागबलस्य मध्ये ।।

mahendrayānapratimaṃ rathaṃ tu sopaskaraṃ hāṭakaratnacitram| yudhiṣṭhiraḥ kāñcanabhāṇḍayokraṃ samāsthito nāgabalasya madhye ||

Verse 6

समुच्छ्रितं दन्तशलाकमस्य सुपाण्डुरं छत्रमतीव भाति। प्रदक्षिणं चैनमुपाचरन्त महर्षयः संस्तुतिभिर्महेन्द्रम् ।।

samucchritaṃ dantaśalākamasya supāṇḍuraṃ chatramatīva bhāti| pradakṣiṇaṃ cainamupācaranta maharṣayaḥ saṃstutibhirmahendram ||

Verse 7

पुरोहिताः शत्रुवधं वदन्तो ब्रह्मर्षिसिद्धाः श्रुतवन्त एनम् । जप्यैश्च मन्त्रैश्च महौषधीभिः समन्ततः स्वस्त्ययनं ब्रुवन्तः ।।

purohitāḥ śatruvadhaṃ vadanto brahmarṣisiddhāḥ śrutavanta enam | japyaiśca mantraiśca mahauṣadhībhiḥ samantataḥ svastyayanaṃ bruvantaḥ ||

Verse 8

ततः स वस्त्राणि तथैव गाश्च फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान् । कुरूत्तमो ब्राह्मणसान्महात्मा कुर्वन्ययौ शक्र इवामरेशः ।।

tataḥ sa vastrāṇi tathaiva gāśca phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkān | kurūttamo brāhmaṇasānmahātmā kurvanyayau śakra ivāmareśaḥ ||

Verse 9

सहस्रसूर्यः शतकिङ्किणीकः परार्ध्यजाम्बूनदहेमचित्रः। रथोऽर्जुनस्याग्निरिवार्चिमाली विभ्राजते श्वेतहयः सुचक्रः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि भगवद्गीतापर्वणि द्वाविंशोऽध्यायः ।।

sahasrasūryaḥ śatakiṅkiṇīkaḥ parārdhyajāmbūnadahemacitraḥ| ratho'rjunasyāgnirivārcimālī vibhrājate śvetahayaḥ sucakraḥ || || iti śrīmanmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhagavadgītāparvaṇi dvāviṃśo'dhyāyaḥ ||

Verse 10

तमास्थितः केशवसंगृहीतं कपिध्वजो गाण्डिवबाणपाणिः। धनुर्धरो यस्य समः पृथिव्यां न विद्यते नो भविता कदाचित् ।।

tamāsthitaḥ keśavasaṃgṛhītaṃ kapidhvajo gāṇḍivabāṇapāṇiḥ| dhanurdharo yasya samaḥ pṛthivyāṃ na vidyate no bhavitā kadācit ||

Verse 11

उद्धर्तयिष्यंस्तव पुत्रसेना- मतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपम् । अनायुधो यः सुभुजो भुजाभ्यां नराश्वनागान्युधि भस्म कुर्यात्।।

uddhartayiṣyaṃstava putrasenā- matīva raudraṃ sa bibharti rūpam | anāyudho yaḥ subhujo bhujābhyāṃ narāśvanāgānyudhi bhasma kuryāt||

Verse 12

स भीमसेनः सहितो यमाभ्यां वृकोदरो वीररथस्य गोप्ता । तं तत्र सिंहर्षभमत्तखेलं लोके महेन्द्रप्रतिमानकल्पम् ।।

sa bhīmasenaḥ sahito yamābhyāṃ vṛkodaro vīrarathasya goptā | taṃ tatra siṃharṣabhamattakhelaṃ loke mahendrapratimānakalpam ||

Verse 13

समीक्ष्य सेनाग्रगतं दुरासदं संविव्यथुः पङ्कगता यथा द्विपाः । वृकोदरं वारणाजदर्पं योधास्त्वदीया भयविग्नसत्त्वाः ।।

samīkṣya senāgragataṃ durāsadaṃ saṃvivyathuḥ paṅkagatā yathā dvipāḥ | vṛkodaraṃ vāraṇājadarpaṃ yodhāstvadīyā bhayavignasattvāḥ ||

Verse 14

अनीकमध्ये तिष्ठन्तं राजपुत्रं दुरासदम् । अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं गुडाकेशं जनार्दनः ।।

anīkamadhye tiṣṭhantaṃ rājaputraṃ durāsadam | abravīdbharataśreṣṭhaṃ guḍākeśaṃ janārdanaḥ ||

Verse 15

वासुदेव उवाच। य एष रोषात्प्रतपन्बलस्थो यो नः सेनां सिंह इवेक्षते च। स एष भीष्मः कुरुवंशकेतु- र्येनाहृतास्त्रिशतं वाजिमेधाः ।।

vāsudeva uvāca| ya eṣa roṣātpratapanbalastho yo naḥ senāṃ siṃha ivekṣate ca| sa eṣa bhīṣmaḥ kuruvaṃśaketu- ryenāhṛtāstriśataṃ vājimedhāḥ ||

Verse 16

एतान्यनीकानि महानुभावं गूहन्ति मेघा इव रश्मिमन्तम्। एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर काङ्क्षस्व युद्धं भरतर्षभेण ।। सहस्रं सूर्यतुल्यान्यादर्शचक्राणि यस्मिन्स सहस्रसूर्यः ।।

etānyanīkāni mahānubhāvaṃ gūhanti meghā iva raśmimantam| etāni hatvā puruṣapravīra kāṅkṣasva yuddhaṃ bharatarṣabheṇa || sahasraṃ sūryatulyānyādarśacakrāṇi yasminsa sahasrasūryaḥ ||