Adhyaya 13

Verse 1

सञ्जयेन धृतराष्ट्रंप्रति भीष्महननकथनम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। अथ गावल्गणिर्विद्वान्संयुगादेत्य भारत। प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य भूतभव्यभविष्यवित् ।।

sañjayena dhṛtarāṣṭraṃprati bhīṣmahananakathanam || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| atha gāvalgaṇirvidvānsaṃyugādetya bhārata| pratyakṣadarśī sarvasya bhūtabhavyabhaviṣyavit ||

Verse 2

ध्यायते धृतराष्ट्राय सहसोत्पत्य दुःखितः । आचष्ट निहतं भीष्मं भरतानां पितामहम् ।।

dhyāyate dhṛtarāṣṭrāya sahasotpatya duḥkhitaḥ | ācaṣṭa nihataṃ bhīṣmaṃ bharatānāṃ pitāmaham ||

Verse 3

सञ्जय उवाच। सञ्जयोऽहं महाराज नमस्ते भरतर्षभ। हतो भीष्मः शान्तनवो भरतानां पितामहः ।।

sañjaya uvāca| sañjayo'haṃ mahārāja namaste bharatarṣabha| hato bhīṣmaḥ śāntanavo bharatānāṃ pitāmahaḥ ||

Verse 4

ककुदं सर्वयोधानां धाम सर्वधनुष्मताम्। शरतल्पगतः सोऽद्य शेते कुरुपितामहः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि भगवद्गीतापर्वणि त्रयोदशोऽध्यायः ।।

kakudaṃ sarvayodhānāṃ dhāma sarvadhanuṣmatām| śaratalpagataḥ so'dya śete kurupitāmahaḥ|| || iti śrīmanmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhagavadgītāparvaṇi trayodaśo'dhyāyaḥ ||

Verse 5

यस्य वीर्यं समाश्रित्य द्यूतं पुत्रस्तवाकरोत्। स शेते निहतो राजन्संख्ये भीष्मः शिखण्डिना ।।

yasya vīryaṃ samāśritya dyūtaṃ putrastavākarot| sa śete nihato rājansaṃkhye bhīṣmaḥ śikhaṇḍinā ||

Verse 6

यः सर्वान्पृथिवीपालान्समवेतान्महामृधे । जिगायैकरथेनैव काशिपुर्यां महारथः ।।

yaḥ sarvānpṛthivīpālānsamavetānmahāmṛdhe | jigāyaikarathenaiva kāśipuryāṃ mahārathaḥ ||

Verse 7

जामदग्न्यं रणे रामं योऽयुध्यदपसंभ्रमः । न हतो जामदग्न्येन स हतोऽद्य शिखण्डिना ।। ककुदं राज्ञां मध्ये ध्वजतुल्यम्। धाम तेजः ।।

jāmadagnyaṃ raṇe rāmaṃ yo'yudhyadapasaṃbhramaḥ | na hato jāmadagnyena sa hato'dya śikhaṇḍinā || kakudaṃ rājñāṃ madhye dhvajatulyam| dhāma tejaḥ ||

Verse 8

महेन्द्रसदृशः शौर्ये स्थैर्ये च हिमवानिव । समुद्र इव गाम्भीर्यो सहिष्णुत्वे धरासमः ।।

mahendrasadṛśaḥ śaurye sthairye ca himavāniva | samudra iva gāmbhīryo sahiṣṇutve dharāsamaḥ ||

Verse 9

शरदंष्ट्रो धनुर्वक्रः खङ्गिजिह्वो दुरासदः। नरसिंहः पिता तेऽद्य पाञ्चाल्येन निपातितः ।।

śaradaṃṣṭro dhanurvakraḥ khaṅgijihvo durāsadaḥ| narasiṃhaḥ pitā te'dya pāñcālyena nipātitaḥ ||

Verse 10

पाण्डवानां महासैन्यं यं दृष्ट्वोद्यतमाहवे। प्रावेपत भयोद्विग्नं सिंह दृष्ट्वेव गोगणः ।।

pāṇḍavānāṃ mahāsainyaṃ yaṃ dṛṣṭvodyatamāhave| prāvepata bhayodvignaṃ siṃha dṛṣṭveva gogaṇaḥ ||

Verse 11

परिरक्ष्य स सेनां ते दशरात्रमनीकहा । जगामास्तमिवादित्यः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।।

parirakṣya sa senāṃ te daśarātramanīkahā | jagāmāstamivādityaḥ kṛtvā karma suduṣkaram ||

Verse 12

यः स शक्र इवाक्षोभ्यो वर्षन्बाणान्सहस्रशः। जघान युधि योधानामर्बुदं दशभिर्दिनैः ।।

yaḥ sa śakra ivākṣobhyo varṣanbāṇānsahasraśaḥ| jaghāna yudhi yodhānāmarbudaṃ daśabhirdinaiḥ ||

Verse 13

स शेते निहतो भूमौ वातभग्न इव द्रुमः। तव दुर्मन्त्रिते राजन्यथा नार्हः स भारत ।।

sa śete nihato bhūmau vātabhagna iva drumaḥ| tava durmantrite rājanyathā nārhaḥ sa bhārata ||