Adhyaya 85

Verse 1

दूतैः श्रीकृष्णागमनं ज्ञातवतो धृतराष्ट्रस्याज्ञया दुर्योधनेन पथि तदाराधनाय तत्रतत्र सभानिर्मापणम् ।। 1 ।। श्रीकृष्णेन तदनवलोकनेनैव गमनम् ।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। तदा दूतैः समाज्ञाय आयान्तं मधुसूदनम्। धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्भीष्ममर्चयित्वा महाभुजम् ।।

dūtaiḥ śrīkṛṣṇāgamanaṃ jñātavato dhṛtarāṣṭrasyājñayā duryodhanena pathi tadārādhanāya tatratatra sabhānirmāpaṇam || 1 || śrīkṛṣṇena tadanavalokanenaiva gamanam || 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| tadā dūtaiḥ samājñāya āyāntaṃ madhusūdanam| dhṛtarāṣṭro'bravīdbhīṣmamarcayitvā mahābhujam ||

Verse 2

द्रोणं च सञ्जयं चैव विदुरं च महामतिम् । दुर्योदनं सहामात्यं हृष्टरोमाऽब्रवीदिदम् ।।

droṇaṃ ca sañjayaṃ caiva viduraṃ ca mahāmatim | duryodanaṃ sahāmātyaṃ hṛṣṭaromā'bravīdidam ||

Verse 3

अद्भुतं महादाश्चर्यं श्रूयते कुरुनन्दन । स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च कथयन्ति गृहेगृहे ।।

adbhutaṃ mahādāścaryaṃ śrūyate kurunandana | striyo bālāśca vṛddhāśca kathayanti gṛhegṛhe ||

Verse 4

सत्कृत्याचक्षते चान्ये तथैवान्ये समागताः । पृथग्वादाश्च वर्तन्ते चत्वरेषु सभासु च ।।

satkṛtyācakṣate cānye tathaivānye samāgatāḥ | pṛthagvādāśca vartante catvareṣu sabhāsu ca ||

Verse 5

उपायास्यति दाशार्हः पाण्डवार्थे पराक्रमी । स नो मान्यश्च पूज्यश्च सर्वथा मधुसूदनः ।।

upāyāsyati dāśārhaḥ pāṇḍavārthe parākramī | sa no mānyaśca pūjyaśca sarvathā madhusūdanaḥ ||

Verse 6

तस्मिन्हि यात्रा लोकस्य भूतानामीश्वरोऽहि सः। तस्मिन्धृतिश्च वीर्यं च प्रज्ञा चौजश्च माधवे ।।

tasminhi yātrā lokasya bhūtānāmīśvaro'hi saḥ| tasmindhṛtiśca vīryaṃ ca prajñā caujaśca mādhave ||

Verse 7

स मान्यतां नरश्रेष्ठः स हि धर्मः सनातनः । पूजितो हि सुखाय स्यादसुखः स्यादपूजितः ।।

sa mānyatāṃ naraśreṣṭhaḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ | pūjito hi sukhāya syādasukhaḥ syādapūjitaḥ ||

Verse 8

स चेत्तुप्यति दाशार्ह उपचरैररिन्दमः । कृष्णात्सर्वानभिप्रायान्प्राप्स्यामः सर्वराजसु ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि पञ्चशीतितमोऽध्यायः ।।

sa cettupyati dāśārha upacarairarindamaḥ | kṛṣṇātsarvānabhiprāyānprāpsyāmaḥ sarvarājasu || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi bhagavadyānaparvaṇi pañcaśītitamo'dhyāyaḥ ||

Verse 9

तस्य पूजार्थमद्यैव संविधस्त्व परन्तप । सभाः पथि विधीयन्तां सर्वकामसमन्विताः ।।

tasya pūjārthamadyaiva saṃvidhastva parantapa | sabhāḥ pathi vidhīyantāṃ sarvakāmasamanvitāḥ ||

Verse 10

यथा प्रीतिर्महाबाहो त्वयि जायेत तस्य वै । तथा कुरुष्व गान्धारे कथं वा भीष्म मन्यसे ।।

yathā prītirmahābāho tvayi jāyeta tasya vai | tathā kuruṣva gāndhāre kathaṃ vā bhīṣma manyase ||

Verse 11

वैशंपायन उवाच। ततो भीष्मादयः सर्वे धृतराष्ट्रं जनाधिपम्। ऊचुःक परममित्येवं पूजयन्तोऽस्य तद्वचः ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| tato bhīṣmādayaḥ sarve dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam| ūcuḥka paramamityevaṃ pūjayanto'sya tadvacaḥ ||

Verse 12

तेषामनुमतं ज्ञात्वा राजा दुर्योधनस्तदा। सभावास्तूनि रम्याणि प्रदेष्टुमुपचक्रमे ।।

teṣāmanumataṃ jñātvā rājā duryodhanastadā| sabhāvāstūni ramyāṇi pradeṣṭumupacakrame ||

Verse 13

ततो देशेषु देशेषु रमणीयेषु भागशः । सर्वरत्नसमाकीर्णाः सभाश्चक्रुरनेकशः ।।

tato deśeṣu deśeṣu ramaṇīyeṣu bhāgaśaḥ | sarvaratnasamākīrṇāḥ sabhāścakruranekaśaḥ ||

Verse 14

आसनानि विचित्राणि युतानि विविधैर्गुणैः । स्त्रियो गन्धानलङ्कानारान्सूक्ष्माणि वसनानि च ।।

āsanāni vicitrāṇi yutāni vividhairguṇaiḥ | striyo gandhānalaṅkānārānsūkṣmāṇi vasanāni ca ||

Verse 15

गुणवन्त्यन्नपानानि भोज्यानि विविधानि च। माल्यानि च सुगन्धीनि तानि राजा ददौ ततः ।।

guṇavantyannapānāni bhojyāni vividhāni ca| mālyāni ca sugandhīni tāni rājā dadau tataḥ ||

Verse 16

विशेवतश्च वासार्थं सभां ग्रामे वृकस्थले। विदधे कौरवो राजा बहुरत्नां मनोरमाम् ।।

viśevataśca vāsārthaṃ sabhāṃ grāme vṛkasthale| vidadhe kauravo rājā bahuratnāṃ manoramām ||

Verse 17

एतद्विधाय वै सर्वं देवार्हमतिमानुषम् । आचख्यौ धृतराष्ट्राय राजा दुर्योधनस्तदा ।।

etadvidhāya vai sarvaṃ devārhamatimānuṣam | ācakhyau dhṛtarāṣṭrāya rājā duryodhanastadā ||

Verse 18

ताः सभाः केशवः सर्वा रत्नानि विविधानि च। असमीक्ष्यैव दाशार्ह उपायात्कुरुसद्म तत् ।।

tāḥ sabhāḥ keśavaḥ sarvā ratnāni vividhāni ca| asamīkṣyaiva dāśārha upāyātkurusadma tat ||