Adhyaya 86

Verse 1

श्रीकृष्णागमनश्रवणहृष्टेन धृतराष्ट्रेण विदुरपुरतः समेष्यते तस्मै रथगजादिवितरणप्रतिज्ञा ।। 1 ।। धृतराष्ट्र उवाच। उपप्लाव्यादिह क्षत्तरुपायातो जनार्दनः। वृकस्थले निवसति स च प्रातरिहैष्यति ।।

śrīkṛṣṇāgamanaśravaṇahṛṣṭena dhṛtarāṣṭreṇa vidurapurataḥ sameṣyate tasmai rathagajādivitaraṇapratijñā || 1 || dhṛtarāṣṭra uvāca| upaplāvyādiha kṣattarupāyāto janārdanaḥ| vṛkasthale nivasati sa ca prātarihaiṣyati ||

Verse 2

आहुकानामधिपतिः पुरोगः सर्वसात्वताम्। महामना महावीर्यो महासत्वो जनार्दनः ।।

āhukānāmadhipatiḥ purogaḥ sarvasātvatām| mahāmanā mahāvīryo mahāsatvo janārdanaḥ ||

Verse 3

स्फीतस्य वृष्णिराष्ट्रस्य भर्ता गोप्ता च माधवः । त्रयाणामपि लोकानां भगवान्प्रपितामहः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वमि षडशीतितमोऽध्यायः ।।

sphītasya vṛṣṇirāṣṭrasya bhartā goptā ca mādhavaḥ | trayāṇāmapi lokānāṃ bhagavānprapitāmahaḥ || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi bhagavadyānaparvami ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ ||

Verse 4

वृष्ण्यन्धकाः सुमनसो यस्य प्रज्ञामुपासते। आदित्या वसवो रुद्रा यथा बुद्धिं बृहस्पतेः ।।

vṛṣṇyandhakāḥ sumanaso yasya prajñāmupāsate| ādityā vasavo rudrā yathā buddhiṃ bṛhaspateḥ ||

Verse 5

तस्मै पूजां प्रयोक्ष्यामि दाशार्हाय महात्मने । प्रत्यक्षं तव धर्मज्ञ तां मे कथयतः श्रुणु ।।

tasmai pūjāṃ prayokṣyāmi dāśārhāya mahātmane | pratyakṣaṃ tava dharmajña tāṃ me kathayataḥ śruṇu ||

Verse 6

एकवर्णैः सुक्लृप्ताङ्गैर्बाह्लिजातैर्हयोत्तमैः। चतुर्यक्तान्रथांस्तस्मै रौक्मान्दास्यामि षोडश ।।

ekavarṇaiḥ suklṛptāṅgairbāhlijātairhayottamaiḥ| caturyaktānrathāṃstasmai raukmāndāsyāmi ṣoḍaśa ||

Verse 7

नित्यप्रभिन्नान्मातङ्गानीषादन्तान्प्रहारिणः। अष्टानुचरमेकैकमष्टौ दास्यामि कौरव ।। प्रपितामहः पितामहस्य ब्रह्मणोपि पिता ।।

nityaprabhinnānmātaṅgānīṣādantānprahāriṇaḥ| aṣṭānucaramekaikamaṣṭau dāsyāmi kaurava || prapitāmahaḥ pitāmahasya brahmaṇopi pitā ||

Verse 8

दासीनामप्रजातानां शुभानां रुक्मवर्चसाम् । शतमस्मै प्रदास्यामि दासानामपि तावताम् ।।

dāsīnāmaprajātānāṃ śubhānāṃ rukmavarcasām | śatamasmai pradāsyāmi dāsānāmapi tāvatām ||

Verse 9

आविकं च सुखस्पर्शं पार्वतीयैरुपाहृतम् । तदप्यस्मै प्रदास्यामि सहस्त्राणि दाशाष्ट च ।।

āvikaṃ ca sukhasparśaṃ pārvatīyairupāhṛtam | tadapyasmai pradāsyāmi sahastrāṇi dāśāṣṭa ca ||

Verse 10

अजिनानां सहस्राणि चीनदेशोद्भवानि च। तान्यप्यस्मै प्रदास्यामि यावदर्हति केशवः ।।

ajinānāṃ sahasrāṇi cīnadeśodbhavāni ca| tānyapyasmai pradāsyāmi yāvadarhati keśavaḥ ||

Verse 11

दिवा रात्रौ च भात्येष सुतेजा विमलो मणिः । तमप्यस्मै प्रदास्यामि तमर्हति हि केशवः ।।

divā rātrau ca bhātyeṣa sutejā vimalo maṇiḥ | tamapyasmai pradāsyāmi tamarhati hi keśavaḥ ||

Verse 12

एकेनाभिपतत्यह्ना योजनानि चतुर्दश । यानमश्वतरीयुक्तं दास्ये तस्मै तदप्यहम् ।।

ekenābhipatatyahnā yojanāni caturdaśa | yānamaśvatarīyuktaṃ dāsye tasmai tadapyaham ||

Verse 13

यावन्ति वाहनान्यस्य यावन्तः पुरुषाश्च ते । ततोष्टगुणमप्यस्मै भोज्यं दास्याम्यहं सदा ।।

yāvanti vāhanānyasya yāvantaḥ puruṣāśca te | tatoṣṭaguṇamapyasmai bhojyaṃ dāsyāmyahaṃ sadā ||

Verse 14

मम पुत्राश्च पौत्रश्च सर्वे दुर्योधनादृते। प्रत्युद्यास्यन्ति दाशार्हं रथैर्मृष्टैः स्वलङ्कृताः ।।

mama putrāśca pautraśca sarve duryodhanādṛte| pratyudyāsyanti dāśārhaṃ rathairmṛṣṭaiḥ svalaṅkṛtāḥ ||

Verse 15

स्वलङ्कृताश्च कल्याण्यः पादैरेव सहस्रशः। वारमुख्या महाभागं प्रत्युद्यास्यन्ति केशवम् ।।

svalaṅkṛtāśca kalyāṇyaḥ pādaireva sahasraśaḥ| vāramukhyā mahābhāgaṃ pratyudyāsyanti keśavam ||

Verse 16

नगरादपि याः काश्चिद्गमिष्यन्ति जनार्दनम् । द्रष्टुं कन्याश्च कल्याण्यस्ताश्च यास्यन्त्यनावृताः ।।

nagarādapi yāḥ kāścidgamiṣyanti janārdanam | draṣṭuṃ kanyāśca kalyāṇyastāśca yāsyantyanāvṛtāḥ ||

Verse 17

सस्त्रीपुरुषबालं च नगरं मधुसूदनम् । उदीक्षतां महात्मानं भानुमन्तमिव प्रजाः ।।

sastrīpuruṣabālaṃ ca nagaraṃ madhusūdanam | udīkṣatāṃ mahātmānaṃ bhānumantamiva prajāḥ ||

Verse 18

महाध्वजपताकाश्च क्रियन्तां सर्वतो दिशः। जलावसिक्तो विरजाः पन्थास्तस्येति चान्वशात् ।।

mahādhvajapatākāśca kriyantāṃ sarvato diśaḥ| jalāvasikto virajāḥ panthāstasyeti cānvaśāt ||

Verse 19

दुःशासनस्य च गृहं दुर्योधनगृहाद्वरम् । तदद्य क्रियतां क्षिप्रं सुसंमृष्टमलङ्कृतम् ।।

duḥśāsanasya ca gṛhaṃ duryodhanagṛhādvaram | tadadya kriyatāṃ kṣipraṃ susaṃmṛṣṭamalaṅkṛtam ||

Verse 20

एतद्धि रुचिराकारैः प्रासादैरुपशोभितम् । शिवं च रमणीयं च सर्वर्तु सुमहाधनम् ।। ईषा लाङ्गलदण्डस्तत्सदृशदन्तान्। अष्टौ अनुचराः यस्य गजस्य ।।

etaddhi rucirākāraiḥ prāsādairupaśobhitam | śivaṃ ca ramaṇīyaṃ ca sarvartu sumahādhanam || īṣā lāṅgaladaṇḍastatsadṛśadantān| aṣṭau anucarāḥ yasya gajasya ||

Verse 21

सर्वमस्मिन्गृहे रत्नं मम दुर्योधनस्य च। यद्यदर्हति वार्ष्णेयस्तत्तद्देयमसंशयम् ।।

sarvamasmingṛhe ratnaṃ mama duryodhanasya ca| yadyadarhati vārṣṇeyastattaddeyamasaṃśayam ||