Adhyaya 66

Verse 1

दुर्योधनेन धृतराष्ट्रवत्तनानभिनन्दने राज्ञां निर्गमनम् ।। 1 ।। धृतराष्ट्रेण स्वपरसेनयोः सारासारकथनचोदितेन सञ्जयेन व्यासगान्धारीसन्निधौ कथनकथनम् ।। 2 । श्रीव्यासेन सञ्जयंप्रति धृतराष्ट्रप्रश्नस्योत्तरदानाभ्यनुज्ञानम् ।। 3 । वैशंपायान उवाच। दुर्योधने धार्तराष्ट्रे तद्वचो नाभिनन्दति। तूष्णींभूतेषु सर्वेषु समुत्तस्थुर्नरर्षभाः ।।

duryodhanena dhṛtarāṣṭravattanānabhinandane rājñāṃ nirgamanam || 1 || dhṛtarāṣṭreṇa svaparasenayoḥ sārāsārakathanacoditena sañjayena vyāsagāndhārīsannidhau kathanakathanam || 2 | śrīvyāsena sañjayaṃprati dhṛtarāṣṭrapraśnasyottaradānābhyanujñānam || 3 | vaiśaṃpāyāna uvāca| duryodhane dhārtarāṣṭre tadvaco nābhinandati| tūṣṇīṃbhūteṣu sarveṣu samuttasthurnararṣabhāḥ ||

Verse 2

उत्थितेषु महाराज पृथिव्यां सर्वराजसु। रहिते सञ्जयं राजा परिप्रष्टुं प्रचक्रमे ।।

utthiteṣu mahārāja pṛthivyāṃ sarvarājasu| rahite sañjayaṃ rājā paripraṣṭuṃ pracakrame ||

Verse 3

आशंसमानो विजयं तेषां पुत्रवशानुगः । आत्मनश्च परेषां च पाण्डवानां च निश्चयम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारतो उद्योगपर्वणि यानसन्धिपर्वणि षट्षष्टितमोऽध्यायः ।।

āśaṃsamāno vijayaṃ teṣāṃ putravaśānugaḥ | ātmanaśca pareṣāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca niścayam || || iti śrīmanmahābhārato udyogaparvaṇi yānasandhiparvaṇi ṣaṭṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ ||

Verse 4

धृतराष्ट्र उवाच। गावल्गणे ब्रूहि नः सारफल्गु स्वेसनायं यावदिहास्ति किंचित्। त्वं पाण्डवानां निपुणं वेत्थ सर्वं किमेषां ज्यायः किमु तेषां कनीयः ।।

dhṛtarāṣṭra uvāca| gāvalgaṇe brūhi naḥ sāraphalgu svesanāyaṃ yāvadihāsti kiṃcit| tvaṃ pāṇḍavānāṃ nipuṇaṃ vettha sarvaṃ kimeṣāṃ jyāyaḥ kimu teṣāṃ kanīyaḥ ||

Verse 5

त्वमेतयोः सारवित्सर्वदर्शी धर्मार्थयोर्निपुणो निश्चयज्ञः। स मे पृष्टः सञ्जय ब्रूहि सर्वं युध्यमानाः कतरेऽस्मिन्न सन्ति ।। परेषां तटस्थानाम् ।।

tvametayoḥ sāravitsarvadarśī dharmārthayornipuṇo niścayajñaḥ| sa me pṛṣṭaḥ sañjaya brūhi sarvaṃ yudhyamānāḥ katare'sminna santi || pareṣāṃ taṭasthānām ||

Verse 6

सञ्जय उवाच। न त्वां ब्रूयां रहिते जातु किंचि- दसूया हि त्वां प्रविशेत राजन्। आनयस्व पितरं महाव्रतं गान्धारीं च महिषीमाजमीढ ।। युध्यमाना न सन्ति उदासीना इत्यर्थः ।।

sañjaya uvāca| na tvāṃ brūyāṃ rahite jātu kiṃci- dasūyā hi tvāṃ praviśeta rājan| ānayasva pitaraṃ mahāvrataṃ gāndhārīṃ ca mahiṣīmājamīḍha || yudhyamānā na santi udāsīnā ityarthaḥ ||

Verse 7

तो तेऽसूयां विनयेतां नरेन्द्र धर्मज्ञौ तौ निपुणौ निश्चयज्ञौ । तयोस्तु त्वां सन्निधौ तद्वदेयं कृत्स्नं मतं केशवपार्थयोर्यत् ।।

to te'sūyāṃ vinayetāṃ narendra dharmajñau tau nipuṇau niścayajñau | tayostu tvāṃ sannidhau tadvadeyaṃ kṛtsnaṃ mataṃ keśavapārthayoryat ||

Verse 8

वैशंपायन उवाच। इत्युक्तेन च गान्धारी व्यासश्चात्राजगामह। आनीतौ विदुरेणेह सभां शीघ्रं प्रवेशितौ ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| ityuktena ca gāndhārī vyāsaścātrājagāmaha| ānītau vidureṇeha sabhāṃ śīghraṃ praveśitau ||

Verse 9

ततस्तन्मतमाज्ञाय सञ्जयस्यात्मजस्य च। अभ्युपेत्य महाप्राज्ञः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ।।

tatastanmatamājñāya sañjayasyātmajasya ca| abhyupetya mahāprājñaḥ kṛṣṇadvaipāyano'bravīt ||

Verse 10

व्यास उवाच। संपृच्छते धृतराष्ट्रय सञ्जय आचक्ष्व सर्वं यावदेषोऽनुयुङ्क्ते। सर्वं यावद्वेत्थ तस्मिन्यथाव- द्याथातथ्यं वासुदेवेऽर्जुने च ।।

vyāsa uvāca| saṃpṛcchate dhṛtarāṣṭraya sañjaya ācakṣva sarvaṃ yāvadeṣo'nuyuṅkte| sarvaṃ yāvadvettha tasminyathāva- dyāthātathyaṃ vāsudeve'rjune ca ||