Adhyaya 65

Verse 1

धृतराष्ट्रेण दुर्योधनंप्रति अर्जुनस्य श्रीकृष्णपरमप्रेमास्पदतया दुर्जयत्वभिधानपूर्वकं पाण्डवैः सह सन्धिविधानम् ।। 1 ।। धृतराष्ट्र उवाच। दुर्योधन विजानीहि यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक। उत्पथं मन्यसे मार्गमनभिज्ञ इवाध्वगः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि यानसन्धिपर्वणि पञ्चषष्टितमोऽध्यायः ।।

dhṛtarāṣṭreṇa duryodhanaṃprati arjunasya śrīkṛṣṇaparamapremāspadatayā durjayatvabhidhānapūrvakaṃ pāṇḍavaiḥ saha sandhividhānam || 1 || dhṛtarāṣṭra uvāca| duryodhana vijānīhi yattvāṃ vakṣyāmi putraka| utpathaṃ manyase mārgamanabhijña ivādhvagaḥ || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi yānasandhiparvaṇi pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ ||

Verse 2

पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां यत्तेजः प्रजिहीर्षसि। पञ्चानामिव भूतानां महतां लोकधारिणाम् ।।

pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ yattejaḥ prajihīrṣasi| pañcānāmiva bhūtānāṃ mahatāṃ lokadhāriṇām ||

Verse 3

युधिष्ठिरं हि कौन्तेयं परं धर्ममिहास्थितम्। परां गतिमसंप्रेत्य न त्वं जेतुमिहार्हसि ।।

yudhiṣṭhiraṃ hi kaunteyaṃ paraṃ dharmamihāsthitam| parāṃ gatimasaṃpretya na tvaṃ jetumihārhasi ||

Verse 4

भीमसेनं च कौन्तेयं यस्य नास्ति समो बले। रणान्तकं तर्जयसे महावातमिव द्रुमः ।।

bhīmasenaṃ ca kaunteyaṃ yasya nāsti samo bale| raṇāntakaṃ tarjayase mahāvātamiva drumaḥ ||

Verse 5

सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं मेरुं सिखरिणामिव। युधि गाण्डिवधन्वानं को नु युध्येत बुद्धिमान् ।।

sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ meruṃ sikhariṇāmiva| yudhi gāṇḍivadhanvānaṃ ko nu yudhyeta buddhimān ||

Verse 6

धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः कमिवाद्य न शातयेत्। शत्रुमध्ये शरान्मुञ्चन्देवराडशनीमिव ।। उत्पथं अमार्गमेव मार्गं त्वन्यसे ।।

dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ kamivādya na śātayet| śatrumadhye śarānmuñcandevarāḍaśanīmiva || utpathaṃ amārgameva mārgaṃ tvanyase ||

Verse 7

सात्यकिश्चापि दुर्धर्षः संमतोऽन्धकवृष्णिषु। ध्वंसयिष्यति ते सेनां पाण्डवेयहिते रतः ।।

sātyakiścāpi durdharṣaḥ saṃmato'ndhakavṛṣṇiṣu| dhvaṃsayiṣyati te senāṃ pāṇḍaveyahite rataḥ ||

Verse 8

यः पुनः प्रतिमानेन त्रील्लोकानतिरिच्यते । तं कृष्णं पुण्डरीकाक्षं को नु युद्ध्येत बुद्धिमान् ।। न शातयेत् न छिन्द्यात् ।।

yaḥ punaḥ pratimānena trīllokānatiricyate | taṃ kṛṣṇaṃ puṇḍarīkākṣaṃ ko nu yuddhyeta buddhimān || na śātayet na chindyāt ||

Verse 9

एकतो ह्यस्य दाराश्च ज्ञातयश्च सबान्धवाः। आत्मा च पृथिवी चेयमेकतश्च धनञ्जयः ।।

ekato hyasya dārāśca jñātayaśca sabāndhavāḥ| ātmā ca pṛthivī ceyamekataśca dhanañjayaḥ ||

Verse 10

वासुदेवोऽपि दुर्धर्षो यतात्मा यत्र पाण्डवः । अविषह्यं पृथिव्यापि तद्बलं यत्र केशवः ।।

vāsudevo'pi durdharṣo yatātmā yatra pāṇḍavaḥ | aviṣahyaṃ pṛthivyāpi tadbalaṃ yatra keśavaḥ ||

Verse 11

तिष्ठ तात सतां वाक्ये सुहृदामर्थवादिनाम्। वृद्धं शान्तनवं भीष्मं तितिक्षस्व पितामहम् ।। प्रतिमानेन तुल्यत्वेन ।।

tiṣṭha tāta satāṃ vākye suhṛdāmarthavādinām| vṛddhaṃ śāntanavaṃ bhīṣmaṃ titikṣasva pitāmaham || pratimānena tulyatvena ||

Verse 12

मां च ब्रुवाणं शुश्रूष कुरूणामर्थदर्शिनम् । द्रोणं कृपं विकर्णं च महाराजं च बाह्लिकम् ।।

māṃ ca bruvāṇaṃ śuśrūṣa kurūṇāmarthadarśinam | droṇaṃ kṛpaṃ vikarṇaṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam ||

Verse 13

एते ह्यपि यतैवाहं मन्तुमर्हसि तांस्तथा। सर्वे धर्मविदो ह्येते तुल्यस्नेहाश्च भारत ।।

ete hyapi yataivāhaṃ mantumarhasi tāṃstathā| sarve dharmavido hyete tulyasnehāśca bhārata ||

Verse 14

यत्तद्विराटनगरे सह भ्रातृभिरग्रतः। उत्सृज्य गाः सुसन्त्रस्तं बलं ते समशीर्यत ।।

yattadvirāṭanagare saha bhrātṛbhiragrataḥ| utsṛjya gāḥ susantrastaṃ balaṃ te samaśīryata ||

Verse 15

यच्चैव नगरे तस्मिञ्श्रूयते महदद्भुतम्। एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ।।

yaccaiva nagare tasmiñśrūyate mahadadbhutam| ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tannidarśanam ||

Verse 16

अर्जुनस्तत्तथाकार्षीत्किं पुनः सर्व एव ते। स भ्रातॄनभिजानीहि वृत्त्या तं प्रतिपादय ।। भीष्मं तितिक्षस्य तद्वाक्यं गृहाणेत्यर्थः ।।

arjunastattathākārṣītkiṃ punaḥ sarva eva te| sa bhrātṝnabhijānīhi vṛttyā taṃ pratipādaya || bhīṣmaṃ titikṣasya tadvākyaṃ gṛhāṇetyarthaḥ ||