Adhyaya 57

Verse 1

पृष्टेन सञ्जयेन धृतराष्ट्रं प्रति पाण्डवसहायानां राज्ञां नामनिर्देशपूर्वकं तैः कुरुसेनागतानां स्वस्वदध्यतया विभजनकथनम् ।। 1 ।। दुर्योधनेन सञ्जयवचनश्रवणेन क्रोशन्तं धृतराष्ट्रमाक्षिप्य स्वपक्षीयाणां प्रतापप्रशंसनम् ।। 2 ।। पुनस्सञ्जयेन धृष्टद्युम्नदन्त्रोवचनपूर्वकं युद्धनिषेधनम् ।। 3 ।। धृतराष्ट्र उवाच। कांस्तत्र सञ्जयापश्यः प्रीत्यर्थेन समागतान्। ये योत्स्यन्ते पाण्डवार्थे पुत्रस्य मम वाहिनीम् ।।

pṛṣṭena sañjayena dhṛtarāṣṭraṃ prati pāṇḍavasahāyānāṃ rājñāṃ nāmanirdeśapūrvakaṃ taiḥ kurusenāgatānāṃ svasvadadhyatayā vibhajanakathanam || 1 || duryodhanena sañjayavacanaśravaṇena krośantaṃ dhṛtarāṣṭramākṣipya svapakṣīyāṇāṃ pratāpapraśaṃsanam || 2 || punassañjayena dhṛṣṭadyumnadantrovacanapūrvakaṃ yuddhaniṣedhanam || 3 || dhṛtarāṣṭra uvāca| kāṃstatra sañjayāpaśyaḥ prītyarthena samāgatān| ye yotsyante pāṇḍavārthe putrasya mama vāhinīm ||

Verse 2

सञ्जय उवाच। मुख्यमन्धकवृष्णीनामपश्यं कृष्णमागतम्। चेकितानं च तत्रैव युयुधानं च सात्यकिम् ।।

sañjaya uvāca| mukhyamandhakavṛṣṇīnāmapaśyaṃ kṛṣṇamāgatam| cekitānaṃ ca tatraiva yuyudhānaṃ ca sātyakim ||

Verse 3

पृथगक्षौहिणीभ्यां तु पाण्डवानभिसंश्रितौ । महारथौ समाख्यातावुभौ पुरुषमानिनौ ।।

pṛthagakṣauhiṇībhyāṃ tu pāṇḍavānabhisaṃśritau | mahārathau samākhyātāvubhau puruṣamāninau ||

Verse 4

अक्षौहिण्याऽथ पाञ्चाल्यो दशभिस्तनयैर्वृतः। सत्यजित्प्रमुखैर्वीरैर्धृष्टद्युम्नपुरोगमैः ।

akṣauhiṇyā'tha pāñcālyo daśabhistanayairvṛtaḥ| satyajitpramukhairvīrairdhṛṣṭadyumnapurogamaiḥ |

Verse 5

द्रुपदो वर्धयन्मानं शिखण्डिपरिपालितः। उपायात्सर्वसैन्यानां प्रतिच्छाद्य तदा वपुः ।।

drupado vardhayanmānaṃ śikhaṇḍiparipālitaḥ| upāyātsarvasainyānāṃ praticchādya tadā vapuḥ ||

Verse 6

विराटः सह पुत्राभ्यां शङ्खेनैवोत्तरेण च। सूर्यदत्तादिभिर्वीरैर्मदिराक्षपुरोगमैः ।।

virāṭaḥ saha putrābhyāṃ śaṅkhenaivottareṇa ca| sūryadattādibhirvīrairmadirākṣapurogamaiḥ ||

Verse 7

सहितः पृथिवीपालो भ्रातृभिस्तनयैस्तथा । अक्षौहिण्यैव सैन्यानां वृतः पार्थं समाश्रितः ।।

sahitaḥ pṛthivīpālo bhrātṛbhistanayaistathā | akṣauhiṇyaiva sainyānāṃ vṛtaḥ pārthaṃ samāśritaḥ ||

Verse 8

जारासन्धिर्मागधश्च धृष्टकेतुश्च चेदिराट्। पृथक्पृथगनुप्राप्तौ पृथगक्षौहिणीवृतौ ।।

jārāsandhirmāgadhaśca dhṛṣṭaketuśca cedirāṭ| pṛthakpṛthaganuprāptau pṛthagakṣauhiṇīvṛtau ||

Verse 9

केकया भ्रातरः पञ्च सर्वे लोहितकध्वजाः । अक्षौहिणीपरिवृताः पाण्डवानभिसंश्रिताः ।।

kekayā bhrātaraḥ pañca sarve lohitakadhvajāḥ | akṣauhiṇīparivṛtāḥ pāṇḍavānabhisaṃśritāḥ ||

Verse 10

एतानेतावतस्तत्र तानपश्यं समागतान्। ये पाण्डवार्थे योत्स्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ।।

etānetāvatastatra tānapaśyaṃ samāgatān| ye pāṇḍavārthe yotsyanti dhārtarāṣṭrasya vāhinīm ||

Verse 11

यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम्। स तत्र सेनाप्रमुखे धृषटद्युम्नो महारथः ।।

yo veda mānuṣaṃ vyūhaṃ daivaṃ gāndharvamāsuram| sa tatra senāpramukhe dhṛṣaṭadyumno mahārathaḥ ||

Verse 12

भीष्मः शान्तनवो राजन्भागः क्लृप्तः शिखण्डिनः तं विराटोऽनुसंयाता सार्धं मत्स्यैः प्रहारिभिः ।।

bhīṣmaḥ śāntanavo rājanbhāgaḥ klṛptaḥ śikhaṇḍinaḥ taṃ virāṭo'nusaṃyātā sārdhaṃ matsyaiḥ prahāribhiḥ ||

Verse 13

ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य भागो मद्राधिपो बली। तौ तु तत्राब्रुवन्केचिद्विषमौ नो मताविति ।।

jyeṣṭhasya pāṇḍuputrasya bhāgo madrādhipo balī| tau tu tatrābruvankecidviṣamau no matāviti ||

Verse 14

दुर्योधनः सहसुतः सार्धं भ्रातृशतेन च। प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भीमसेनस्य भागतः ।।

duryodhanaḥ sahasutaḥ sārdhaṃ bhrātṛśatena ca| prācyāśca dākṣiṇātyāśca bhīmasenasya bhāgataḥ ||

Verse 15

अर्जुनस्य तु भागेन कर्णे वैकर्तनो मतः। अश्वत्थामा विकर्णश्च सैन्धवश्च जयद्रथः ।।

arjunasya tu bhāgena karṇe vaikartano mataḥ| aśvatthāmā vikarṇaśca saindhavaśca jayadrathaḥ ||

Verse 16

अशक्याश्चैव ये केचित्पृथिव्यां शूरमानिनः । सर्वांस्तानर्जुनः पार्थः कल्पयामास भागतः ।।

aśakyāścaiva ye kecitpṛthivyāṃ śūramāninaḥ | sarvāṃstānarjunaḥ pārthaḥ kalpayāmāsa bhāgataḥ ||

Verse 17

महेष्वांसा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकयाः । केकयानेव भागेन कृत्वा योत्स्यन्ति संयुगे ।।

maheṣvāṃsā rājaputrā bhrātaraḥ pañca kekayāḥ | kekayāneva bhāgena kṛtvā yotsyanti saṃyuge ||

Verse 18

तेषामेव कृतो भागो मालवाः साल्वकास्तथा। त्रिगर्तानां च वै मुख्यौ यौ तौ संशप्तकाविति ।।

teṣāmeva kṛto bhāgo mālavāḥ sālvakāstathā| trigartānāṃ ca vai mukhyau yau tau saṃśaptakāviti ||

Verse 19

दुर्योधनसुताः सर्वे तथा दुःशासनस्य च। सौभद्रेण कृतो भागो राजा चैव बृहद्बलः ।।

duryodhanasutāḥ sarve tathā duḥśāsanasya ca| saubhadreṇa kṛto bhāgo rājā caiva bṛhadbalaḥ ||

Verse 20

द्रौपदेया महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः । धृष्टद्युम्नमुखा द्रोणमभियास्यन्ति भारत ।।

draupadeyā maheṣvāsāḥ suvarṇavikṛtadhvajāḥ | dhṛṣṭadyumnamukhā droṇamabhiyāsyanti bhārata ||

Verse 21

चेकितानः सोमदत्तं द्वैरथे योद्धुमिच्छति। भोजं तु कृतवर्माणं युयुधानो युयुत्सति ।।

cekitānaḥ somadattaṃ dvairathe yoddhumicchati| bhojaṃ tu kṛtavarmāṇaṃ yuyudhāno yuyutsati ||

Verse 22

सहदेवस्तु माद्रेयः शूरः संक्रन्दनो युधि। स्वमंशं कल्पयामास श्यालं ते सुबलात्मजम् ।।

sahadevastu mādreyaḥ śūraḥ saṃkrandano yudhi| svamaṃśaṃ kalpayāmāsa śyālaṃ te subalātmajam ||

Verse 23

उलूकं चैव कैतव्यं ये च सारस्वता गणाः। नकुलः कल्पयामास भागं माद्रवतीसुतः ।।

ulūkaṃ caiva kaitavyaṃ ye ca sārasvatā gaṇāḥ| nakulaḥ kalpayāmāsa bhāgaṃ mādravatīsutaḥ ||

Verse 24

ये चान्ये पार्थिवा राजन्प्रत्युद्यास्यन्ति सङ्गरे। समाह्वानेन तांश्चापि पाण्डुपुत्रा अकल्पयन् ।।

ye cānye pārthivā rājanpratyudyāsyanti saṅgare| samāhvānena tāṃścāpi pāṇḍuputrā akalpayan ||

Verse 25

एवमेषामनीकानि प्रविभक्तानि भागशः। यत्ते कार्यं सपुत्रस्य क्रियतां तदकालिकम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि यानसन्धिपर्वणि सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ।।

evameṣāmanīkāni pravibhaktāni bhāgaśaḥ| yatte kāryaṃ saputrasya kriyatāṃ tadakālikam || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi yānasandhiparvaṇi saptapañcāśattamo'dhyāyaḥ ||

Verse 26

धृतराष्ट्र उवाच। न सन्ति सर्वे पुत्रा मे मूढा दुर्द्यूतदेविनः। येषां युद्धं बलवता भीमेन रणमूर्धनि ।।

dhṛtarāṣṭra uvāca| na santi sarve putrā me mūḍhā durdyūtadevinaḥ| yeṣāṃ yuddhaṃ balavatā bhīmena raṇamūrdhani ||

Verse 27

राजानः पार्थिवाः सर्वे प्रोक्षिताः कालधर्मणा । गाण्डीवाग्निं प्रवेक्ष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम् ।। अकालिकं कालबिलम्बं विना ।।

rājānaḥ pārthivāḥ sarve prokṣitāḥ kāladharmaṇā | gāṇḍīvāgniṃ pravekṣyanti pataṅgā iva pāvakam || akālikaṃ kālabilambaṃ vinā ||

Verse 28

विद्रुतां वाहिनीं मन्ये कृतवैरैर्महात्मभिः । तां रणे केऽनुयास्यन्ति प्रभग्नां पाण्डवैर्युधि ।।

vidrutāṃ vāhinīṃ manye kṛtavairairmahātmabhiḥ | tāṃ raṇe ke'nuyāsyanti prabhagnāṃ pāṇḍavairyudhi ||

Verse 29

सर्वे ह्यतिरथाः शूराः कीर्तिमन्तः प्रतापिनः । सूर्यपावकयोस्तुल्यास्तेजसा समितिंजयाः ।।

sarve hyatirathāḥ śūrāḥ kīrtimantaḥ pratāpinaḥ | sūryapāvakayostulyāstejasā samitiṃjayāḥ ||

Verse 30

येषां युधिष्ठिरो नेता गोप्ता च मधुसूदनः । योधौ च पाण्डवौ वीरौ सव्यसाचिवृकोदरौ ।।

yeṣāṃ yudhiṣṭhiro netā goptā ca madhusūdanaḥ | yodhau ca pāṇḍavau vīrau savyasācivṛkodarau ||

Verse 31

नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः। सात्यकिर्द्रुपदश्चैव धृष्टकेतुश्च सानुजः ।।

nakulaḥ sahadevaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ| sātyakirdrupadaścaiva dhṛṣṭaketuśca sānujaḥ ||

Verse 32

उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः। शिखण्डी क्षत्रदेवश्च तथा वैराटिरुत्तरः ।।

uttamaujāśca pāñcālyo yudhāmanyuśca durjayaḥ| śikhaṇḍī kṣatradevaśca tathā vairāṭiruttaraḥ ||

Verse 33

काशयश्चेदयश्चैव मत्स्याः सर्वे च सृञ्जयाः । विराटपुत्रो बभ्रुश्च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ।।

kāśayaścedayaścaiva matsyāḥ sarve ca sṛñjayāḥ | virāṭaputro babhruśca pāñcālāśca prabhadrakāḥ ||

Verse 34

येषांमिन्द्रोऽप्यकामानां न हरेत्पृथिवीमिमाम्। वीराणां रणधीराणां ये भिन्द्युः पर्वतानपि ।।

yeṣāṃmindro'pyakāmānāṃ na haretpṛthivīmimām| vīrāṇāṃ raṇadhīrāṇāṃ ye bhindyuḥ parvatānapi ||

Verse 35

तान्सर्वगुणसंपन्नानमनुष्यप्रतापिनः । क्रोशतो मम दुष्पुत्रो योद्धुमिच्छति सञ्जय ।।

tānsarvaguṇasaṃpannānamanuṣyapratāpinaḥ | krośato mama duṣputro yoddhumicchati sañjaya ||

Verse 36

दुर्योधन उवाच। उभौ स्व एकजातीयौ तथोभौ भूमिगोचरौ । अथ कस्मात्पाण्डवानामेकतो मन्यसे जयम् ।।

duryodhana uvāca| ubhau sva ekajātīyau tathobhau bhūmigocarau | atha kasmātpāṇḍavānāmekato manyase jayam ||

Verse 37

पितामहं च द्रोणं च कृपं कर्णं च दुर्जयम्। जयद्रथं सोमदत्तमश्वत्थामानमेव च ।।

pitāmahaṃ ca droṇaṃ ca kṛpaṃ karṇaṃ ca durjayam| jayadrathaṃ somadattamaśvatthāmānameva ca ||

Verse 38

सुतेजसो महेष्वासानिन्द्रोऽपि सहितोऽमरैः । अशक्तः समरे जेतुं किं पुनस्तात पाण्डवाः ।।

sutejaso maheṣvāsānindro'pi sahito'maraiḥ | aśaktaḥ samare jetuṃ kiṃ punastāta pāṇḍavāḥ ||

Verse 39

सर्वे च पृथिवीपाला मदर्थे तात पाण्डवान्। आर्याः शस्त्रभृतः शूराः समर्थाः प्रतिबाधितुं ।।

sarve ca pṛthivīpālā madarthe tāta pāṇḍavān| āryāḥ śastrabhṛtaḥ śūrāḥ samarthāḥ pratibādhituṃ ||

Verse 40

न मामकान्पाण्डवास्ते समर्थाः प्रतिवीक्षितुम् । पराक्रान्तो ह्यहं पाण्डून्सपुत्रान्योद्धुमाहवे ।।

na māmakānpāṇḍavāste samarthāḥ prativīkṣitum | parākrānto hyahaṃ pāṇḍūnsaputrānyoddhumāhave ||

Verse 41

मत्प्रियं पार्थिवाः सर्वे ये चिकीर्षन्ति भारत । ते तानावारयिष्यन्ति ऐणेयानिव तन्तुना ।। प्रोक्षिताः पशुवद्वधार्थं संस्कृताः ।।

matpriyaṃ pārthivāḥ sarve ye cikīrṣanti bhārata | te tānāvārayiṣyanti aiṇeyāniva tantunā || prokṣitāḥ paśuvadvadhārthaṃ saṃskṛtāḥ ||

Verse 42

महता रथवंशेन शरजालैश्च मामकैः । अभिद्रुता भविष्यन्ति पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।।

mahatā rathavaṃśena śarajālaiśca māmakaiḥ | abhidrutā bhaviṣyanti pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||

Verse 43

धृतराष्ट्र उवाच। उन्मत्त इव मे पुत्रो विलपत्येष सञ्जय। न हि शक्तो रमे जेतुं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।।

dhṛtarāṣṭra uvāca| unmatta iva me putro vilapatyeṣa sañjaya| na hi śakto rame jetuṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ||

Verse 44

जानाति हि यथा भीष्मः पाण्डवानां यशस्विनाम्। बलवत्तां सपुत्राणां धर्मज्ञानां महात्मनाम् ।।

jānāti hi yathā bhīṣmaḥ pāṇḍavānāṃ yaśasvinām| balavattāṃ saputrāṇāṃ dharmajñānāṃ mahātmanām ||

Verse 45

यतो नारोचयदयं विग्रहं तैर्महात्मभिः। किं तु सञ्जय मे ब्रूहि पुनस्तेषां विचेष्टितम् ।।

yato nārocayadayaṃ vigrahaṃ tairmahātmabhiḥ| kiṃ tu sañjaya me brūhi punasteṣāṃ viceṣṭitam ||

Verse 46

कस्तांस्तरस्विनो भूयः सन्दीपयति पाण्डवान्। अर्चिष्मतो महेष्वासान्हविषा पावकानिव ।।

kastāṃstarasvino bhūyaḥ sandīpayati pāṇḍavān| arciṣmato maheṣvāsānhaviṣā pāvakāniva ||

Verse 47

सञ्जय उवाच। धृष्टद्युम्नः सदैवैतान्सन्दीपयति भारत। युद्ध्यध्वमिति माभैष्ट युद्धाद्भरतसत्तमाः ।।

sañjaya uvāca| dhṛṣṭadyumnaḥ sadaivaitānsandīpayati bhārata| yuddhyadhvamiti mābhaiṣṭa yuddhādbharatasattamāḥ ||

Verse 48

ये केचित्पार्थिवास्तत्र धार्तराष्ट्रेण संवृताः। युद्धे समागमिष्यन्ति तुमुले शस्त्रसङ्कुले ।।

ye kecitpārthivāstatra dhārtarāṣṭreṇa saṃvṛtāḥ| yuddhe samāgamiṣyanti tumule śastrasaṅkule ||

Verse 49

तान्सर्वानाहवे क्रुद्धान्सानुबन्धान्समागतान्। अहमेकः समादास्ये तिमिर्यत्स्यानिवोदकात् ।।

tānsarvānāhave kruddhānsānubandhānsamāgatān| ahamekaḥ samādāsye timiryatsyānivodakāt ||

Verse 50

भीष्मं द्रोणं कृपं कर्णं द्रौणिं शल्यं सुयोधनम् । एतांश्चापि निरोत्स्यामि वेलेव मकरालयम् ।।

bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ karṇaṃ drauṇiṃ śalyaṃ suyodhanam | etāṃścāpi nirotsyāmi veleva makarālayam ||

Verse 51

तथा ब्रुवन्तं धर्मात्मा प्राह राजा युधिष्ठिरः। तव धैर्यं च वीर्यं च पाञ्चालः पाण्डवैः सह ।।

tathā bruvantaṃ dharmātmā prāha rājā yudhiṣṭhiraḥ| tava dhairyaṃ ca vīryaṃ ca pāñcālaḥ pāṇḍavaiḥ saha ||

Verse 52

सर्वे समधिरूढाः स्म सङ्ग्रामान्नः समुद्धर । जानामि त्वां महाबाहो क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।।

sarve samadhirūḍhāḥ sma saṅgrāmānnaḥ samuddhara | jānāmi tvāṃ mahābāho kṣatradharme vyavasthitam ||

Verse 53

समर्थमेकं पर्याप्तं कौरवाणां विनिग्रहे । पुरस्तादुपयातानां कौरवाणां युयुत्सताम् ।।

samarthamekaṃ paryāptaṃ kauravāṇāṃ vinigrahe | purastādupayātānāṃ kauravāṇāṃ yuyutsatām ||

Verse 54

भवत्ता यद्विधातव्यं तन्नः श्रेयः परंतप। सङ्ग्रामादपयातानां भग्नानां शरणैषिणाम् ।।

bhavattā yadvidhātavyaṃ tannaḥ śreyaḥ paraṃtapa| saṅgrāmādapayātānāṃ bhagnānāṃ śaraṇaiṣiṇām ||

Verse 55

पौरुषं दर्शयञ्शूरो यस्तिष्ठेदग्रतः पुमान्। क्रीणीयात्तं सहस्रेण इति नीतिमतां मतम् ।।

pauruṣaṃ darśayañśūro yastiṣṭhedagrataḥ pumān| krīṇīyāttaṃ sahasreṇa iti nītimatāṃ matam ||

Verse 56

स त्वं शूरश्च वीरश्च विक्रान्तश्च नरर्षभ । भयार्तानां परित्राता संयुगेषु न संशयः ।।

sa tvaṃ śūraśca vīraśca vikrāntaśca nararṣabha | bhayārtānāṃ paritrātā saṃyugeṣu na saṃśayaḥ ||

Verse 57

एवं ब्रुवति कौन्तेये धर्मात्मनि युधिष्ठिरे। धृष्टद्युम्न उवाचेदं मां वचो गतसाध्वसम् । सर्वाञ्जनपदान्सूत योधा दुर्योधनस्य ये ।।

evaṃ bruvati kaunteye dharmātmani yudhiṣṭhire| dhṛṣṭadyumna uvācedaṃ māṃ vaco gatasādhvasam | sarvāñjanapadānsūta yodhā duryodhanasya ye ||

Verse 58

सबाह्लिकान्कुरून्ब्रूयाः प्रातिपेयाञ्शरद्वतः । सूतपुत्रं तथा द्रोणं सहपुत्रं जयद्रथम् ।। ऐणेयान् हरिणशावान्। तन्तुनापाशेन ।।

sabāhlikānkurūnbrūyāḥ prātipeyāñśaradvataḥ | sūtaputraṃ tathā droṇaṃ sahaputraṃ jayadratham || aiṇeyān hariṇaśāvān| tantunāpāśena ||

Verse 59

दुःशासनं विकर्णं च तथा दुर्योधनं नृपम् भीष्मं च ब्रूहि गत्वा त्वमाशु गच्छ च माचिरम् ।।

duḥśāsanaṃ vikarṇaṃ ca tathā duryodhanaṃ nṛpam bhīṣmaṃ ca brūhi gatvā tvamāśu gaccha ca māciram ||

Verse 60

युधिष्ठिरः साधुनैवाभ्युपेयो मा वोऽवधीदर्जुनो देवगुप्तः। राज्यं दद्ध्वं धर्मराजस्य तूर्णं याचध्वं वै पाण्डवं लोकवीरम् ।। शरद्वतः आयुष्मतः विरुद्वलक्षणया गतायुष इत्यर्थः ।।

yudhiṣṭhiraḥ sādhunaivābhyupeyo mā vo'vadhīdarjuno devaguptaḥ| rājyaṃ daddhvaṃ dharmarājasya tūrṇaṃ yācadhvaṃ vai pāṇḍavaṃ lokavīram || śaradvataḥ āyuṣmataḥ virudvalakṣaṇayā gatāyuṣa ityarthaḥ ||

Verse 61

नैतादृशो हि योधोऽस्ति पृथिव्यामिह कश्चन। यथाविधः सव्यसाची पाण्डवः सत्यविक्रमः ।।

naitādṛśo hi yodho'sti pṛthivyāmiha kaścana| yathāvidhaḥ savyasācī pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ ||

Verse 62

देवैर्हि संभृतो दिव्यो रथो गाण्डीवधन्वनः । न सजेयोमनुष्येण मा स्म कृद्ध्वं मनो युधि ।। दद्धं ददत ।।

devairhi saṃbhṛto divyo ratho gāṇḍīvadhanvanaḥ | na sajeyomanuṣyeṇa mā sma kṛddhvaṃ mano yudhi || daddhaṃ dadata ||