Adhyaya 53

Verse 1

धृतराष्ट्रेण कुरून्प्रति पाण्डवानां बलवत्सहायसंपन्नत्वादिगुणसमृद्धिकथनपूर्वकं शान्त्यर्थं स्वेन प्रयतनाभिधानम् ।। 1 ।। धृतराष्ट्र उवाच। यथैव पाण्डवाः सर्वे पराक्रान्ता जिगीषवः। तथौभिसरास्तेषां त्यक्तात्मानो जये धृताः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि यानसन्धिपर्वणि त्रिपञ्चाशोऽध्यायः ।।

dhṛtarāṣṭreṇa kurūnprati pāṇḍavānāṃ balavatsahāyasaṃpannatvādiguṇasamṛddhikathanapūrvakaṃ śāntyarthaṃ svena prayatanābhidhānam || 1 || dhṛtarāṣṭra uvāca| yathaiva pāṇḍavāḥ sarve parākrāntā jigīṣavaḥ| tathaubhisarāsteṣāṃ tyaktātmāno jaye dhṛtāḥ || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi yānasandhiparvaṇi tripañcāśo'dhyāyaḥ ||

Verse 2

......हि पराक्रान्तानाचक्षीथाः परान्मम। पाञ्चालान्केकयान्मत्स्यान्मागधान्वत्सभूमिपान्।।

......hi parākrāntānācakṣīthāḥ parānmama| pāñcālānkekayānmatsyānmāgadhānvatsabhūmipān||

Verse 3

यश्च सेन्द्रानिमाँल्लोकानिच्छन्कुर्याद्वशे बली। स स्रष्टा जगतः कृष्णः पाण्डवानां जये धृतः ।।

yaśca sendrānimā~llokānicchankuryādvaśe balī| sa sraṣṭā jagataḥ kṛṣṇaḥ pāṇḍavānāṃ jaye dhṛtaḥ ||

Verse 4

समस्तामर्जुनाद्विद्यां सात्यकिः क्षिप्रमाप्तवान्। शैनेयः समरे स्थाता बीजवत्प्रवपञ्शरान् ।।

samastāmarjunādvidyāṃ sātyakiḥ kṣipramāptavān| śaineyaḥ samare sthātā bījavatpravapañśarān ||

Verse 5

धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः क्रूरकर्मा महारथः । मामकेषु रणं कर्ता बलेषु परमास्त्रवित् ।।

dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ krūrakarmā mahārathaḥ | māmakeṣu raṇaṃ kartā baleṣu paramāstravit ||

Verse 6

युधिष्ठिरस्य च क्रोधादर्जुनस्य च विक्रमात्। मयाभ्यां भीमसेनाच्च भयं मे तात जायते ।।

yudhiṣṭhirasya ca krodhādarjunasya ca vikramāt| mayābhyāṃ bhīmasenācca bhayaṃ me tāta jāyate ||

Verse 7

अमानुषं मनुष्येन्द्रैर्जालं विततमन्तरा । न मे सैन्यास्तरिष्यन्ति ततः क्रोशामि सञ्जय ।।

amānuṣaṃ manuṣyendrairjālaṃ vitatamantarā | na me sainyāstariṣyanti tataḥ krośāmi sañjaya ||

Verse 8

दर्शनीयो मनस्वी च लक्ष्मीवान्ब्रह्मवर्चसी। मेधावी सुकृतप्रज्ञो धर्मात्मा पाण्डुनन्दनः ।।

darśanīyo manasvī ca lakṣmīvānbrahmavarcasī| medhāvī sukṛtaprajño dharmātmā pāṇḍunandanaḥ ||

Verse 9

मित्रामात्यैः सुसंपन्नः संपन्नो युद्धयोजकैः । भ्रातृभिः श्वशुरैर्वीरैरुपपन्नो महारथैः ।।

mitrāmātyaiḥ susaṃpannaḥ saṃpanno yuddhayojakaiḥ | bhrātṛbhiḥ śvaśurairvīrairupapanno mahārathaiḥ ||

Verse 10

धृत्या च पुरुषव्याघ्रो नैभृत्येन च पाण्डवः। अनुशंसो वदान्यश्च हीमान्सत्यपराक्रमः ।। अभिसराः पुरोगाः ।।

dhṛtyā ca puruṣavyāghro naibhṛtyena ca pāṇḍavaḥ| anuśaṃso vadānyaśca hīmānsatyaparākramaḥ || abhisarāḥ purogāḥ ||

Verse 11

बहुश्रुतः कृतात्मा च वृद्धसेवी जितेन्द्रियः । तं सर्वगुणसंपन्नं समिद्धमिव पावकम् ।।

bahuśrutaḥ kṛtātmā ca vṛddhasevī jitendriyaḥ | taṃ sarvaguṇasaṃpannaṃ samiddhamiva pāvakam ||

Verse 12

तपन्तमभि को मन्दः पतिष्यति पतङ्गवत्। पाण्डवाग्निमनावार्यं मुमूर्षुर्नष्टचेतनः ।।

tapantamabhi ko mandaḥ patiṣyati pataṅgavat| pāṇḍavāgnimanāvāryaṃ mumūrṣurnaṣṭacetanaḥ ||

Verse 13

तनुरुच्चः शिखी राजा मिथ्योपचरितो मया। मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति ।।

tanuruccaḥ śikhī rājā mithyopacarito mayā| mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati ||

Verse 14

तैरयुद्धं साधु मन्ये कुरवस्तन्निबोधत। युद्धे विनाशः कृत्स्नस्य कुलस्य भविता ध्रुवम् ।।

tairayuddhaṃ sādhu manye kuravastannibodhata| yuddhe vināśaḥ kṛtsnasya kulasya bhavitā dhruvam ||

Verse 15

एषा मे परमा बुद्धिर्यया शाम्यति मे मनः । यदि त्वयुद्धमिष्टं वो वयं शान्त्यै यतामहे ।।

eṣā me paramā buddhiryayā śāmyati me manaḥ | yadi tvayuddhamiṣṭaṃ vo vayaṃ śāntyai yatāmahe ||

Verse 16

न तु नः क्लिश्यमानानामुपेक्षेत युधिष्ठिरः। जुगुप्सति ह्यधर्मेण मामेवोद्दिश्य कारणम् ।।

na tu naḥ kliśyamānānāmupekṣeta yudhiṣṭhiraḥ| jugupsati hyadharmeṇa māmevoddiśya kāraṇam ||