Adhyaya 24

Verse 1

सञ्जयेन युधिष्ठिरप्रश्नानामुत्तरदानपूर्वकं धृतराष्ट्रसन्देशश्रवणविधानम् ।। 1 ।। सञ्जय उवाच। यथाऽऽत्थ मे पाण्डव तत्तथैव कुरून्कुरुश्रेष्ठ जनं च पृच्छसि। अनामयास्तात मनस्विनस्ते कुरुश्रेष्ठान्पृच्छसि पार्थ यांस्त्वम् ।।

sañjayena yudhiṣṭhirapraśnānāmuttaradānapūrvakaṃ dhṛtarāṣṭrasandeśaśravaṇavidhānam || 1 || sañjaya uvāca| yathā''ttha me pāṇḍava tattathaiva kurūnkuruśreṣṭha janaṃ ca pṛcchasi| anāmayāstāta manasvinaste kuruśreṣṭhānpṛcchasi pārtha yāṃstvam ||

Verse 2

सन्त्येव वृद्धाः साधवो धार्तराष्ट्रे सन्त्येव पापाः पाण्डव तस्य विद्धि। दद्याद्रिपुभ्योऽपि हि धार्तराष्ट्रः कुतो दायांल्लोपयेद्ब्राह्मणानाम् ।।

santyeva vṛddhāḥ sādhavo dhārtarāṣṭre santyeva pāpāḥ pāṇḍava tasya viddhi| dadyādripubhyo'pi hi dhārtarāṣṭraḥ kuto dāyāṃllopayedbrāhmaṇānām ||

Verse 3

यद्युष्मासु वर्ततेऽसावधर्म्य- मद्रुग्धेषु द्रुग्धवत्तन्न साधु। मित्रध्रुक् स्याद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रो युष्मान्द्विपन्साधुवृत्तानसाधुः ।।

yadyuṣmāsu vartate'sāvadharmya- madrugdheṣu drugdhavattanna sādhu| mitradhruk syāddhṛtarāṣṭrasya putro yuṣmāndvipansādhuvṛttānasādhuḥ ||

Verse 4

स चापि जानाति भृशं च तप्यते शोचत्यन्तः स्थविरोऽजातशत्रो। शृणोति हि ब्राह्मणानां समेत्य मित्रद्रोहः पातकेभ्यो यरीयान् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि सञ्जययानपर्वणि चतुविंशोऽध्यायः ।।

sa cāpi jānāti bhṛśaṃ ca tapyate śocatyantaḥ sthaviro'jātaśatro| śṛṇoti hi brāhmaṇānāṃ sametya mitradrohaḥ pātakebhyo yarīyān || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi sañjayayānaparvaṇi catuviṃśo'dhyāyaḥ ||

Verse 5

स्मरन्ति तुभ्यं नरदेव सङ्गमे युद्धे च जिष्णोश्च युधां प्रणेतुः। समुद्धुष्टे दुन्दुभिशङ्खशब्दे गदापाणिं भीमसेनं स्मरन्ति ।। गरीयानिति ......

smaranti tubhyaṃ naradeva saṅgame yuddhe ca jiṣṇośca yudhāṃ praṇetuḥ| samuddhuṣṭe dundubhiśaṅkhaśabde gadāpāṇiṃ bhīmasenaṃ smaranti || garīyāniti ......

Verse 6

माद्रीसुतौ चापि तथाऽऽजिमध्ये सर्वा दिशः संपतन्तौ स्मरन्ति। सेनां वर्षन्तौ शग्वैपरजमं महारथौ समरे दुष्प्रकम्पौ ।।

mādrīsutau cāpi tathā''jimadhye sarvā diśaḥ saṃpatantau smaranti| senāṃ varṣantau śagvaiparajamaṃ mahārathau samare duṣprakampau ||

Verse 7

समीकुर्याः प्रज्ञयाऽजातशत्रो ।।

samīkuryāḥ prajñayā'jātaśatro ||

Verse 8

न कामार्थं सन्त्यजेयुर्हि धर्मं पाण्डोः सुताः सर्व एवेन्द्रकल्पाः । त्वमेवैतत्प्रज्ञयाऽजातशत्रो समीकुर्या येन शर्माप्नुयुस्ते ।।

na kāmārthaṃ santyajeyurhi dharmaṃ pāṇḍoḥ sutāḥ sarva evendrakalpāḥ | tvamevaitatprajñayā'jātaśatro samīkuryā yena śarmāpnuyuste ||

Verse 9

धार्तराष्ट्राः पाण्डवाः सृञ्जयाश्च ये चाप्यन्ते सन्निविष्टा नरेन्द्राः । यन्मां ब्रवीद्धृतराष्ट्रो निशाया- मजातशत्रो वचनं पिता ते ।।

dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavāḥ sṛñjayāśca ye cāpyante sanniviṣṭā narendrāḥ | yanmāṃ bravīddhṛtarāṣṭro niśāyā- majātaśatro vacanaṃ pitā te ||

Verse 10

सहामात्यः सहपुत्रश्च राजन् समेत्य तां वाचमिमां निबोध ।।

sahāmātyaḥ sahaputraśca rājan sametya tāṃ vācamimāṃ nibodha ||