Adhyaya 195

Verse 1

दुर्योधनेन त्रेधाविभज्य सेनानां यापनम् ।। 1 ।। सर्वेषां शिबिरप्रवेशः ।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। ततः प्रभाते विमले धार्तराष्ट्रेण चोदिताः। दुर्योधनेन राजानः प्रययुः पाण्डवान्प्रति ।।

duryodhanena tredhāvibhajya senānāṃ yāpanam || 1 || sarveṣāṃ śibirapraveśaḥ || 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| tataḥ prabhāte vimale dhārtarāṣṭreṇa coditāḥ| duryodhanena rājānaḥ prayayuḥ pāṇḍavānprati ||

Verse 2

आप्लाव्य शुचयः सर्वे स्रग्विणः शुक्लवाससः। गृहीतशस्त्रा ध्वजिनः स्वस्ति वाच्य हुताग्नयः ।

āplāvya śucayaḥ sarve sragviṇaḥ śuklavāsasaḥ| gṛhītaśastrā dhvajinaḥ svasti vācya hutāgnayaḥ |

Verse 3

सर्वे ब्रह्मविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः । सर्वे कामकृतश्चैव सर्वे चाहवलक्षणाः ।।

sarve brahmavidaḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ | sarve kāmakṛtaścaiva sarve cāhavalakṣaṇāḥ ||

Verse 4

आहवेषु पराँल्लोकाञ्जिगीषन्तो महाबलाः । एकाग्रमनसः सर्वे श्रद्दधानाः परस्परम् ।।

āhaveṣu parā~llokāñjigīṣanto mahābalāḥ | ekāgramanasaḥ sarve śraddadhānāḥ parasparam ||

Verse 5

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ केकया बाह्लिकैः सह । प्रययुः सर्व एवैते भारद्वाजपुरोगमाः ।।

vindānuvindāvāvantyau kekayā bāhlikaiḥ saha | prayayuḥ sarva evaite bhāradvājapurogamāḥ ||

Verse 6

अश्वत्थामा शान्तनवः सैन्धवोऽथ जयद्रथः। दाक्षिणात्याः प्रतीच्याश्च पार्वतीयाश्च ने नृपाः ।।

aśvatthāmā śāntanavaḥ saindhavo'tha jayadrathaḥ| dākṣiṇātyāḥ pratīcyāśca pārvatīyāśca ne nṛpāḥ ||

Verse 7

गान्धारराजः शकुनिः प्राच्योदीच्याश्च सर्वशः । शकाः किराता यवनाः शिबयोऽथ वसातयः ।।

gāndhārarājaḥ śakuniḥ prācyodīcyāśca sarvaśaḥ | śakāḥ kirātā yavanāḥ śibayo'tha vasātayaḥ ||

Verse 8

स्वैः स्वैरनीकैः सहिताः परिवार्य महारथम् । एते महारथाः सर्वे द्वितीये निर्ययुर्बले ।।

svaiḥ svairanīkaiḥ sahitāḥ parivārya mahāratham | ete mahārathāḥ sarve dvitīye niryayurbale ||

Verse 9

कृतवार्मा सहानीकस्त्रिगर्तश्च महारथः । दुर्योधनश्च नृपतिर्भ्रातृभिः परिवारितः ।।

kṛtavārmā sahānīkastrigartaśca mahārathaḥ | duryodhanaśca nṛpatirbhrātṛbhiḥ parivāritaḥ ||

Verse 10

शलो भूरिश्रवाः शल्यः कौसल्योऽथ बृहद्रथः । एते पश्चादनुगता धार्तराष्ट्रपुरोगमाः ।।

śalo bhūriśravāḥ śalyaḥ kausalyo'tha bṛhadrathaḥ | ete paścādanugatā dhārtarāṣṭrapurogamāḥ ||

Verse 11

ते समेत्य यथान्यायं धार्तराष्ट्रा महाबलाः। कुरुक्षेत्रस्य पश्चार्धे व्यवातिष्ठन्त दंशिताः।।

te sametya yathānyāyaṃ dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ| kurukṣetrasya paścārdhe vyavātiṣṭhanta daṃśitāḥ||

Verse 12

दुर्योधनस्तु शिबिरं कारयामास भारत । यथैव हास्तिनपुरं द्वितीयं समलंकृतम् ।।

duryodhanastu śibiraṃ kārayāmāsa bhārata | yathaiva hāstinapuraṃ dvitīyaṃ samalaṃkṛtam ||

Verse 13

न विशेषं विजानन्ति पुरस्य शिबिरस्य वा । कुशला अपि राजेन्द्र नरा नगरवासिनः ।।

na viśeṣaṃ vijānanti purasya śibirasya vā | kuśalā api rājendra narā nagaravāsinaḥ ||

Verse 14

तादृशान्येव दुर्गाणि राज्ञामपि महीपतिः । कारयामास कौरव्यः शतशोऽथ सहस्रशः ।।

tādṛśānyeva durgāṇi rājñāmapi mahīpatiḥ | kārayāmāsa kauravyaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ ||

Verse 15

पञ्चयोजनमुत्सृज्य माण्डलं तद्रणाजिरम् । सेनानिवेशास्ते राजन्नाविशञ्छतसङ्घशः ।।

pañcayojanamutsṛjya māṇḍalaṃ tadraṇājiram | senāniveśāste rājannāviśañchatasaṅghaśaḥ ||

Verse 16

तत्र ते पृथिवीपाला यथोत्साहं यथाबलम् । विविशुः शिबिराण्यत्र द्रव्यवन्ति सहस्रशः ।।

tatra te pṛthivīpālā yathotsāhaṃ yathābalam | viviśuḥ śibirāṇyatra dravyavanti sahasraśaḥ ||

Verse 17

तेषां दुर्योधनो राजा ससैन्यानां महात्मनाम् । व्यादिदेश स बाह्यानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम् ।।

teṣāṃ duryodhano rājā sasainyānāṃ mahātmanām | vyādideśa sa bāhyānāṃ bhakṣyabhojyamanuttamam ||

Verse 18

सनागाश्वमनुण्याणां ये च शिल्पोपजीविनः । ये चान्येऽनुगतास्तत्र सूतमागधबन्दिनः ।।

sanāgāśvamanuṇyāṇāṃ ye ca śilpopajīvinaḥ | ye cānye'nugatāstatra sūtamāgadhabandinaḥ ||

Verse 19

वणिजो गणिकाश्चारा ये चैव प्रेक्षका जनाः । सर्वांस्तन्कौरवो राजा विधिवत्प्रत्यवैक्षत ।।

vaṇijo gaṇikāścārā ye caiva prekṣakā janāḥ | sarvāṃstankauravo rājā vidhivatpratyavaikṣata ||