Adhyaya 190

Verse 1

दाशार्णकेन पुनर्दूतप्रेषणे द्रुपदेन पत्न्यासह कर्तव्यालोचनम् ।। 1 ।। भीष्म उवाच। एवमुक्तस्य दूतेन द्रुपदस्य तदा नृप। चोरस्येव गृहीतस्य न प्रावर्तत भारती ।।

dāśārṇakena punardūtapreṣaṇe drupadena patnyāsaha kartavyālocanam || 1 || bhīṣma uvāca| evamuktasya dūtena drupadasya tadā nṛpa| corasyeva gṛhītasya na prāvartata bhāratī ||

Verse 2

स यत्नमकरोत्तीव्रं संबन्धिन्युनुमानने । दूतैर्मधुरसंभाषैर्न तदस्तीति संदिशन् ।।

sa yatnamakarottīvraṃ saṃbandhinyunumānane | dūtairmadhurasaṃbhāṣairna tadastīti saṃdiśan ||

Verse 3

स राजा भूय एवाथ ज्ञात्वा तत्त्वमथागमत् । कन्येति पाञ्चालसुतां त्वरमाणो विनिर्ययौ ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि अम्बोपाख्यानपर्वणि नवत्यधिकशततमोऽध्यायः ।।

sa rājā bhūya evātha jñātvā tattvamathāgamat | kanyeti pāñcālasutāṃ tvaramāṇo viniryayau || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi ambopākhyānaparvaṇi navatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||

Verse 4

ततः संप्रेषकयामास मित्रांणाममितौजसाम् । दुहितुर्विप्रलम्भं तं धात्रीणां वचनात्तदा ।।

tataḥ saṃpreṣakayāmāsa mitrāṃṇāmamitaujasām | duhiturvipralambhaṃ taṃ dhātrīṇāṃ vacanāttadā ||

Verse 5

ततः समुदयं कृत्वा बलानां राजसत्तमः । अभियाने मतिं चक्रे द्रुपदं प्रति भारत ।। अगमत् ज्ञातवान् ।।

tataḥ samudayaṃ kṛtvā balānāṃ rājasattamaḥ | abhiyāne matiṃ cakre drupadaṃ prati bhārata || agamat jñātavān ||

Verse 6

ततः संमन्त्रयामास मन्त्रिभिः स महीपतिः । हिरण्यवर्मा राजेन्द्र पाञ्चाल्यं पार्थिवं प्रति ।।

tataḥ saṃmantrayāmāsa mantribhiḥ sa mahīpatiḥ | hiraṇyavarmā rājendra pāñcālyaṃ pārthivaṃ prati ||

Verse 7

तत्र वै निश्चितं तेषामभूद्राज्ञां महात्मनाम् । तथ्यं भवति चेदेतत्कन्या राजञ्शिखण्डिनी ।।

tatra vai niścitaṃ teṣāmabhūdrājñāṃ mahātmanām | tathyaṃ bhavati cedetatkanyā rājañśikhaṇḍinī ||

Verse 8

बद्ध्वा पाञ्चालराजानमानयिष्यामहे गृहम् । अन्यं राजानमाधाय पाञ्चालेषु नरेश्वरम् ।।

baddhvā pāñcālarājānamānayiṣyāmahe gṛham | anyaṃ rājānamādhāya pāñcāleṣu nareśvaram ||

Verse 9

घातयिष्याम नृपतिं पाञ्चालं सशिखण्डिनम् ।।

ghātayiṣyāma nṛpatiṃ pāñcālaṃ saśikhaṇḍinam ||

Verse 10

स तदा द्रुतमाज्ञाय पुनर्दूतान्नराधिपः। प्रास्थापयत्पार्षतया निहन्मीति स्थिरो भव ।।

sa tadā drutamājñāya punardūtānnarādhipaḥ| prāsthāpayatpārṣatayā nihanmīti sthiro bhava ||

Verse 11

भीष्म उवाच। स हि प्रकृत्या वै भीतः किल्बिषी च नराधिपः । भयं तीव्रमनुप्राप्तो द्रुपदः पृथिवीपतिः ।।

bhīṣma uvāca| sa hi prakṛtyā vai bhītaḥ kilbiṣī ca narādhipaḥ | bhayaṃ tīvramanuprāpto drupadaḥ pṛthivīpatiḥ ||

Verse 12

विसृज्य दूतान्दाशार्णे द्रुपदः शोकमूर्च्छितः । समेत्य भार्यां रहिते वाक्यमाह नराधिपः ।।

visṛjya dūtāndāśārṇe drupadaḥ śokamūrcchitaḥ | sametya bhāryāṃ rahite vākyamāha narādhipaḥ ||

Verse 13

भयेन महताऽऽविष्टो हृदि शोकेन चाहतः । पाञ्चालराजो दयितां मातरं वै शिखण्डिनः ।।

bhayena mahatā''viṣṭo hṛdi śokena cāhataḥ | pāñcālarājo dayitāṃ mātaraṃ vai śikhaṇḍinaḥ ||

Verse 14

अभियास्यति मां कोपात्संबन्धी सुमहाबलः । हिरण्यवर्मा नृपतिः कर्षमाणो वरूथिनीम् ।।

abhiyāsyati māṃ kopātsaṃbandhī sumahābalaḥ | hiraṇyavarmā nṛpatiḥ karṣamāṇo varūthinīm ||

Verse 15

किमिदानीं करिष्यावो मूढौ कन्यामिमां प्रति। शिखण्डी किल पुत्रस्ते कन्येति परिशङ्कितः ।।

kimidānīṃ kariṣyāvo mūḍhau kanyāmimāṃ prati| śikhaṇḍī kila putraste kanyeti pariśaṅkitaḥ ||

Verse 16

इति संचिन्त्य यत्नेन समित्रः सबलानुगः । वञ्चितोऽस्मीति मन्वानो मां किलोद्धर्तुमिच्छति।।

iti saṃcintya yatnena samitraḥ sabalānugaḥ | vañcito'smīti manvāno māṃ kiloddhartumicchati||

Verse 17

किमत्र तथ्यं सुश्रोणि मिथ्या किं ब्रूहि शोभने । श्रुत्वा त्वत्तः शुभं वाक्यं संविधास्याम्यहं तथा ।।

kimatra tathyaṃ suśroṇi mithyā kiṃ brūhi śobhane | śrutvā tvattaḥ śubhaṃ vākyaṃ saṃvidhāsyāmyahaṃ tathā ||

Verse 18

अहं हि संशयप्राप्तो बाला चेयं शिखण्डिनी । त्वं च राज्ञि महत्कृच्छ्रं संप्राप्ता वरवर्णिनि ।।

ahaṃ hi saṃśayaprāpto bālā ceyaṃ śikhaṇḍinī | tvaṃ ca rājñi mahatkṛcchraṃ saṃprāptā varavarṇini ||

Verse 19

सा त्वं सर्वविमोक्षाय तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः। तथा विदध्यां सुश्रोणि कृत्यमाशु शुचिस्मिते ।।

sā tvaṃ sarvavimokṣāya tattvamākhyāhi pṛcchataḥ| tathā vidadhyāṃ suśroṇi kṛtyamāśu śucismite ||

Verse 20

शिखण्डिनि च मा भैस्त्वं विधास्ये तत्र तत्त्वतः । कृपयाहं वरारोहे वञ्चितः पुत्रधर्मतः ।।

śikhaṇḍini ca mā bhaistvaṃ vidhāsye tatra tattvataḥ | kṛpayāhaṃ varārohe vañcitaḥ putradharmataḥ ||

Verse 21

मया दाशार्णको राजा वञ्चितः स महीपतिः । तदाचक्ष्व महाभागे विधास्ये तत्र यद्धितम् ।।

mayā dāśārṇako rājā vañcitaḥ sa mahīpatiḥ | tadācakṣva mahābhāge vidhāsye tatra yaddhitam ||

Verse 22

जनाता ह नरेन्द्रेण ख्यापनार्थं परस्य वै । प्रकाशं चोदिता देवी प्रत्युवाच महीपतिम् ।।

janātā ha narendreṇa khyāpanārthaṃ parasya vai | prakāśaṃ coditā devī pratyuvāca mahīpatim ||