Adhyaya 170

Verse 1

भीष्मेण पाण्डवसेनायां रथातिरथसंख्यानम् ।। 1 ।। भीष्ण उवाच। द्रौपदेया महाराज सर्वे पञ्च महारथाः । वैराटिरुत्तरश्चैव रथोदारो मतो मम ।।

bhīṣmeṇa pāṇḍavasenāyāṃ rathātirathasaṃkhyānam || 1 || bhīṣṇa uvāca| draupadeyā mahārāja sarve pañca mahārathāḥ | vairāṭiruttaraścaiva rathodāro mato mama ||

Verse 2

अभिमन्युर्महाबाहू रथयूथमयूथपः । समः पार्थेन समरे वासुदेवेन चारिहा ।।

abhimanyurmahābāhū rathayūthamayūthapaḥ | samaḥ pārthena samare vāsudevena cārihā ||

Verse 3

लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च मनस्वी च दृढव्रतः । संस्मरन्वै परिक्लेशं स्वपितुर्विक्रमिष्यति ।।

laghvastraścitrayodhī ca manasvī ca dṛḍhavrataḥ | saṃsmaranvai parikleśaṃ svapiturvikramiṣyati ||

Verse 4

सात्यकिर्माधवः शूरो रथयूथपयूथपः। एष वृष्णिप्रवीराणाममर्षी जितसाध्वसः ।।

sātyakirmādhavaḥ śūro rathayūthapayūthapaḥ| eṣa vṛṣṇipravīrāṇāmamarṣī jitasādhvasaḥ ||

Verse 5

उत्तमौजास्तथा राजन्रथोदारो मतो मम । युधामन्युश्च विक्रान्तो रथोदारो मतो मम ।।

uttamaujāstathā rājanrathodāro mato mama | yudhāmanyuśca vikrānto rathodāro mato mama ||

Verse 6

एतेषां बहुसाहस्रा रथा नागा हयास्तथा । योत्स्यन्ते ते तनूस्त्यक्त्वा कुन्तीपुत्रप्रियेप्सया ।।

eteṣāṃ bahusāhasrā rathā nāgā hayāstathā | yotsyante te tanūstyaktvā kuntīputrapriyepsayā ||

Verse 7

पाण्डवैः सह राजेन्द्र तव सेनासु भारत। अग्निमारुतवद्राजन्नाह्वयन्तः परस्परम् ।।

pāṇḍavaiḥ saha rājendra tava senāsu bhārata| agnimārutavadrājannāhvayantaḥ parasparam ||

Verse 8

अजेयौ समरे वृद्धौ विराटद्रुपदौ तथा। महारथौ महावीर्यौ मतौ मे पुरुषर्षभौ ।।

ajeyau samare vṛddhau virāṭadrupadau tathā| mahārathau mahāvīryau matau me puruṣarṣabhau ||

Verse 9

वयोवृद्धावपि हि तौ क्षत्रधर्मपरायणौ । यतिष्येते परं शक्त्या स्थितौ वीरगते पथि ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि रथातिरथसंख्यानपर्वणि सप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः ।।

vayovṛddhāvapi hi tau kṣatradharmaparāyaṇau | yatiṣyete paraṃ śaktyā sthitau vīragate pathi || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi rathātirathasaṃkhyānaparvaṇi saptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||

Verse 10

संबन्धिकेन राजेन्द्र तौ तु वीर्यबलान्वयात् । आर्यवृत्तौ महेष्वासौ स्नेहवीर्यसितावुभौ ।। वीरगते वीरैरनुसृते ।।

saṃbandhikena rājendra tau tu vīryabalānvayāt | āryavṛttau maheṣvāsau snehavīryasitāvubhau || vīragate vīrairanusṛte ||

Verse 11

कारणं प्राप्य तु नराः सर्व एव महाभुजाः । शूरा वा कातरा वापि भवन्ति कुरुपुङ्गव ।।

kāraṇaṃ prāpya tu narāḥ sarva eva mahābhujāḥ | śūrā vā kātarā vāpi bhavanti kurupuṅgava ||

Verse 12

एकायनगतावेतौ पार्थिवौ दृढधन्विनौ । प्राणांस्त्यक्त्वा परं शक्त्या घट्टितारौ परन्तप ।।

ekāyanagatāvetau pārthivau dṛḍhadhanvinau | prāṇāṃstyaktvā paraṃ śaktyā ghaṭṭitārau parantapa ||

Verse 13

पृथगक्षौहिणीभ्यां तावुभौ संयति दारुणौ । संबन्धिभावं रक्षन्तौ महत्कर्म करिष्यतः ।।

pṛthagakṣauhiṇībhyāṃ tāvubhau saṃyati dāruṇau | saṃbandhibhāvaṃ rakṣantau mahatkarma kariṣyataḥ ||

Verse 14

लोकवीरौ महेष्वासौ त्यक्तात्मानौ च भारत। प्रत्ययं परिरक्षन्तौ महत्कर्म करिष्यतः ।।

lokavīrau maheṣvāsau tyaktātmānau ca bhārata| pratyayaṃ parirakṣantau mahatkarma kariṣyataḥ ||