Adhyaya 142

Verse 1

कृष्णेन कर्णंप्रति पाण्डवजयनिर्धारणकथनपूर्वकं भीष्णादिषु युद्धसन्नाहसंदेशकथनचोदना ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। कर्णस्य वचनं श्रुत्वा केशवः परवीरहा। उवाच प्रहसन्वाक्यं स्मितपूर्वमिदं यथा ।।

kṛṣṇena karṇaṃprati pāṇḍavajayanirdhāraṇakathanapūrvakaṃ bhīṣṇādiṣu yuddhasannāhasaṃdeśakathanacodanā || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| karṇasya vacanaṃ śrutvā keśavaḥ paravīrahā| uvāca prahasanvākyaṃ smitapūrvamidaṃ yathā ||

Verse 2

श्रीभगवानुवाच। अपि त्वां न लभेत्कर्ण राज्यलम्भोपपादनम् । मया दत्तां हि पृथिवीं न प्रशासितुमिच्छसि ।।

śrībhagavānuvāca| api tvāṃ na labhetkarṇa rājyalambhopapādanam | mayā dattāṃ hi pṛthivīṃ na praśāsitumicchasi ||

Verse 3

ध्रुवो जयः पाण्डवानामितीदं न संशयः कश्चन विद्यतेऽत्र। जयध्वजो दृश्यते पाण्डवस्य समुच्छ्रितो वानरराज उग्रः ।

dhruvo jayaḥ pāṇḍavānāmitīdaṃ na saṃśayaḥ kaścana vidyate'tra| jayadhvajo dṛśyate pāṇḍavasya samucchrito vānararāja ugraḥ |

Verse 4

दिव्या माया विहिता भौमनेन समुच्छ्रिता इन्द्रकेतुप्रकाशाः । दिव्यानि भूतानि जयावहानि दृश्यन्ति चैवात्र भयानकानि ।।

divyā māyā vihitā bhaumanena samucchritā indraketuprakāśāḥ | divyāni bhūtāni jayāvahāni dṛśyanti caivātra bhayānakāni ||

Verse 5

न सञ्जते शैलवनस्पतिभ्य ऊर्ध्वं तिर्यग्योजनमात्ररूपः । श्रीमान्ध्वजः कर्ण धनञ्जयस्य समुच्छ्रितः पावकतुल्यरूपः ।।

na sañjate śailavanaspatibhya ūrdhvaṃ tiryagyojanamātrarūpaḥ | śrīmāndhvajaḥ karṇa dhanañjayasya samucchritaḥ pāvakatulyarūpaḥ ||

Verse 6

यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् । ऐन्द्रमस्त्रं विकुर्वाणमुभे चाप्यग्निमारुते ।।

yadā drakṣyasi saṅgrāme śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim | aindramastraṃ vikurvāṇamubhe cāpyagnimārute ||

Verse 7

गाण्डीवस्य च निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः। न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ।।

gāṇḍīvasya ca nirghoṣaṃ visphūrjitamivāśaneḥ| na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||

Verse 8

यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । जपहोमसमायुक्तं स्वां रक्षन्तं महाचमूम् ।।

yadā drakṣyasi saṅgrāme kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram | japahomasamāyuktaṃ svāṃ rakṣantaṃ mahācamūm ||

Verse 9

आदित्यमिव दुर्धर्षं तपन्तं शत्रुवाहिनीम् । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ।।

ādityamiva durdharṣaṃ tapantaṃ śatruvāhinīm | na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||

Verse 10

यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् । दुःशासनस्य रुधिरं पीत्वा नृत्यन्तमाहवे ।।

yadā drakṣyasi saṅgrāme bhīmasenaṃ mahābalam | duḥśāsanasya rudhiraṃ pītvā nṛtyantamāhave ||

Verse 11

प्रभिन्नमिव मातङ्गं प्रतिद्विरदघातिनम् । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ।।

prabhinnamiva mātaṅgaṃ pratidviradaghātinam | na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||

Verse 12

यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे द्रोणं शान्तनवं कृपम् । सुयोधनंच राजानं सैन्धवं च जयद्रथम् ।।

yadā drakṣyasi saṅgrāme droṇaṃ śāntanavaṃ kṛpam | suyodhanaṃca rājānaṃ saindhavaṃ ca jayadratham ||

Verse 13

युद्धायापततस्तूर्णं वारितान्सव्यसाचिना। न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ।।

yuddhāyāpatatastūrṇaṃ vāritānsavyasācinā| na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||

Verse 14

यदा द्रक्ष्यसि सङ्‌ग्रामे माद्रीपुत्रौ महाबलौ । वाहिनीं धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव ।।

yadā drakṣyasi saṅ‌grāme mādrīputrau mahābalau | vāhinīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ kṣobhayantau gajāviva ||

Verse 15

विगाढे शस्त्रसंपाते परवीररथारुजौ । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ।।

vigāḍhe śastrasaṃpāte paravīrarathārujau | na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||

Verse 16

ब्रूयाः कर्ण इतो गत्वा द्रोणं शान्तनवं कृपम् । सौम्योऽयं वर्तते मासः सुप्रापयवसेन्धनः ।।

brūyāḥ karṇa ito gatvā droṇaṃ śāntanavaṃ kṛpam | saumyo'yaṃ vartate māsaḥ suprāpayavasendhanaḥ ||

Verse 17

सर्वौषधिवनस्फीतः फलवानल्पमक्षिकः । निष्पङ्को रसवत्तोयो नात्युष्णशिशिरः सुखः ।।

sarvauṣadhivanasphītaḥ phalavānalpamakṣikaḥ | niṣpaṅko rasavattoyo nātyuṣṇaśiśiraḥ sukhaḥ ||

Verse 18

सप्तमाच्चापि दिवसादमावास्या भविष्यति। सङ्ग्रामो युज्यतां तस्यां तामाहुः शक्रदेवताम् ।। भौमनेन विश्वकर्मणा ।।

saptamāccāpi divasādamāvāsyā bhaviṣyati| saṅgrāmo yujyatāṃ tasyāṃ tāmāhuḥ śakradevatām || bhaumanena viśvakarmaṇā ||

Verse 19

तथा राज्ञो वदेः सर्वान्ये युद्धायाभ्युपागताः। यद्वो मनीषितं तद्वै सर्वं संपादयाम्यहम् ।।

tathā rājño vadeḥ sarvānye yuddhāyābhyupāgatāḥ| yadvo manīṣitaṃ tadvai sarvaṃ saṃpādayāmyaham ||

Verse 20

राजानो राजपुत्राश्च दुर्योधनवशानुगाः । प्राप्य शस्त्रेण निधनं प्राप्स्यन्ति गतिमुत्तमाम् ।।

rājāno rājaputrāśca duryodhanavaśānugāḥ | prāpya śastreṇa nidhanaṃ prāpsyanti gatimuttamām ||