Adhyaya 140

Verse 1

कृष्णेन कर्णः किमुक्त इति जनमेजयप्रश्नः ।। 1 ।। कृष्णेन कर्णंप्रति तस्य कुन्तीसुतत्वरूपरहस्यकथनपूर्वकं पाण्डवपक्षप्रवेशचोदना ।। 2 ।। जनमेजय उवाच। राजपुत्रैः परिवृतस्तथा भृत्यैश्च सत्तम। उपारोप्य रथे कर्णं निर्यातो मधुसूदनः।।

kṛṣṇena karṇaḥ kimukta iti janamejayapraśnaḥ || 1 || kṛṣṇena karṇaṃprati tasya kuntīsutatvarūparahasyakathanapūrvakaṃ pāṇḍavapakṣapraveśacodanā || 2 || janamejaya uvāca| rājaputraiḥ parivṛtastathā bhṛtyaiśca sattama| upāropya rathe karṇaṃ niryāto madhusūdanaḥ||

Verse 2

किमब्रवीद्रथोपस्थे राधेयं परवीरहा । कानि सान्त्वानि गोविन्दः सूतपुत्रे प्रयुक्तवान् ।।

kimabravīdrathopasthe rādheyaṃ paravīrahā | kāni sāntvāni govindaḥ sūtaputre prayuktavān ||

Verse 3

उद्यन्मेघस्वनः काले यत्कृष्णः कर्णमब्रवीत्। मृदु वा यदि वा तीक्ष्णं तन्ममाचक्ष्व सर्वशः ।।

udyanmeghasvanaḥ kāle yatkṛṣṇaḥ karṇamabravīt| mṛdu vā yadi vā tīkṣṇaṃ tanmamācakṣva sarvaśaḥ ||

Verse 4

वैशंपायन उवाच। आनुपूर्व्येण वाक्यानि तीक्ष्णानि च मृदूनि च। प्रियाणि धर्मयुक्तानि सत्यानि च हितानि च ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| ānupūrvyeṇa vākyāni tīkṣṇāni ca mṛdūni ca| priyāṇi dharmayuktāni satyāni ca hitāni ca ||

Verse 5

हृदयग्रहणीयानि राधेयं मधुसूदनः । यान्यब्रवीदमेयात्मा तानि मे श्रृणु भारत ।।

hṛdayagrahaṇīyāni rādheyaṃ madhusūdanaḥ | yānyabravīdameyātmā tāni me śrṛṇu bhārata ||

Verse 6

वासुदेव उवाच। उपासितास्ते राधेय ब्राह्मणा वेदपारगाः। तत्त्वार्थं परिपृष्टाश्च नियतेनानसूयया ।।

vāsudeva uvāca| upāsitāste rādheya brāhmaṇā vedapāragāḥ| tattvārthaṃ paripṛṣṭāśca niyatenānasūyayā ||

Verse 7

त्वमेव कर्ण जानासि वेदवादान्सनातनान् । त्वमेव धर्मशास्त्रेषु सूक्ष्मेषु परिनिष्ठितः ।।

tvameva karṇa jānāsi vedavādānsanātanān | tvameva dharmaśāstreṣu sūkṣmeṣu pariniṣṭhitaḥ ||

Verse 8

कानीनश्च सहोढश्च कन्यायां यश्च जायते । वोढारं पितरं तस्य प्राहुः शास्त्रविदो जनाः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः ।।

kānīnaśca sahoḍhaśca kanyāyāṃ yaśca jāyate | voḍhāraṃ pitaraṃ tasya prāhuḥ śāstravido janāḥ || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi bhagavadyānaparvaṇi catvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||

Verse 9

सोऽसि कर्ण तथाजातः पाण्डोः पुत्रोसि धर्मतः । निश्चयाद्धर्मशास्त्राणामेहि राजा भविष्यसि ।।

so'si karṇa tathājātaḥ pāṇḍoḥ putrosi dharmataḥ | niścayāddharmaśāstrāṇāmehi rājā bhaviṣyasi ||

Verse 10

पितृपक्षे च ते पार्था मातृपक्षे च वृष्णयः । द्वौ पक्षावभिजानीहि त्वमेतौ पुरुषर्षभ ।।

pitṛpakṣe ca te pārthā mātṛpakṣe ca vṛṣṇayaḥ | dvau pakṣāvabhijānīhi tvametau puruṣarṣabha ||

Verse 11

मया सार्धमितो यातमद्य त्वां तात पाण्डवाः । अभिजानन्तु कौन्तेयं पूर्वजातं युधिष्ठिरात् ।।

mayā sārdhamito yātamadya tvāṃ tāta pāṇḍavāḥ | abhijānantu kaunteyaṃ pūrvajātaṃ yudhiṣṭhirāt ||

Verse 12

पादौ तव ग्रहीष्यन्ति भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः। द्रौपदेयास्तथा पञ्च सौभद्रश्चापराजितः ।।

pādau tava grahīṣyanti bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ| draupadeyāstathā pañca saubhadraścāparājitaḥ ||

Verse 13

राजानो राजपुत्राश्च पाण्डवार्थे समागताः। पादौ तव ग्रहीष्यन्ति सर्वे चान्धकवृष्णयः ।।

rājāno rājaputrāśca pāṇḍavārthe samāgatāḥ| pādau tava grahīṣyanti sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ ||

Verse 14

हिरण्मयांश्च ते कुम्भान्राजतान्पार्थिवांस्तथा । ओषध्यः सर्वबीजानि सर्वरत्नानि वीरुधः ।।

hiraṇmayāṃśca te kumbhānrājatānpārthivāṃstathā | oṣadhyaḥ sarvabījāni sarvaratnāni vīrudhaḥ ||

Verse 15

राजन्या राजकन्याश्चाप्यानयन्त्वाभिषेचनम् । षष्ठे त्वां च तथा काले द्रौपद्युपगमिष्यति ।।

rājanyā rājakanyāścāpyānayantvābhiṣecanam | ṣaṣṭhe tvāṃ ca tathā kāle draupadyupagamiṣyati ||

Verse 16

अग्निं जुहोतु वै धौम्यः संशितात्मा द्विजोत्तमः । अद्य त्वामभिषिञ्चन्तु चातुर्वैद्या द्विजातयः ।।

agniṃ juhotu vai dhaumyaḥ saṃśitātmā dvijottamaḥ | adya tvāmabhiṣiñcantu cāturvaidyā dvijātayaḥ ||

Verse 17

पुरोहितः पाण्डवानां ब्रह्मकर्मण्यवस्थितः। तथैव भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।।

purohitaḥ pāṇḍavānāṃ brahmakarmaṇyavasthitaḥ| tathaiva bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ ||

Verse 18

द्रौपदेयास्तथा पञ्च पाञ्चालाश्चेदयस्तथा । अहं च त्वाऽभिषेक्ष्यामि राजानं पृथिवीपतिम् ।।

draupadeyāstathā pañca pāñcālāścedayastathā | ahaṃ ca tvā'bhiṣekṣyāmi rājānaṃ pṛthivīpatim ||

Verse 19

युवराजोऽस्तु ते राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः। गृहीत्वा व्यजनं श्वेतं धर्मात्मा संशितव्रतः ।

yuvarājo'stu te rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ| gṛhītvā vyajanaṃ śvetaṃ dharmātmā saṃśitavrataḥ |

Verse 20

उपान्वारोहतु रथं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । छत्रं च ते महाश्वेतं भीमसेनो महाबलः ।।

upānvārohatu rathaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | chatraṃ ca te mahāśvetaṃ bhīmaseno mahābalaḥ ||

Verse 21

अभिषिक्तस्य कौन्तेयो धारयिष्यति मूर्धनि । किङ्किणीशतनिर्घोषं वैयाघ्रपरिवारणम् ।।

abhiṣiktasya kaunteyo dhārayiṣyati mūrdhani | kiṅkiṇīśatanirghoṣaṃ vaiyāghraparivāraṇam ||

Verse 22

रथं श्वेतहयैर्युक्तमर्जुनो वाहयिष्यति। अभिमन्युश्च ते नित्यं प्रत्यासन्नो भविष्यति ।।

rathaṃ śvetahayairyuktamarjuno vāhayiṣyati| abhimanyuśca te nityaṃ pratyāsanno bhaviṣyati ||

Verse 23

नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च पञ्च ये। पञ्चालाश्चानुयास्यन्ति शिखण्डी च महारथः ।

nakulaḥ sahadevaśca draupadeyāśca pañca ye| pañcālāścānuyāsyanti śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |

Verse 24

अहं च त्वाऽनुयास्यामि सर्वे चान्धकवृष्णयः। दाशार्हाः परिवारास्ते दाशार्णाश्च विशांपते ।।

ahaṃ ca tvā'nuyāsyāmi sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ| dāśārhāḥ parivārāste dāśārṇāśca viśāṃpate ||

Verse 25

भुङ्क्ष्व राज्यं महाबाहो भ्रातृभिः सह पाण्डवैः । जपैर्होमैश्च संयुक्तो मङ्गलैश्च पृथग्विधैः ।।

bhuṅkṣva rājyaṃ mahābāho bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ | japairhomaiśca saṃyukto maṅgalaiśca pṛthagvidhaiḥ ||

Verse 26

पुरोगमाश्च ते सन्तु द्रविडाः सहकुन्तलैः। आन्ध्रास्तालचराश्चैव चूचुपा वेणुपास्तथा ।।

purogamāśca te santu draviḍāḥ sahakuntalaiḥ| āndhrāstālacarāścaiva cūcupā veṇupāstathā ||

Verse 27

स्तुवन्तु त्वां च बहुभिः स्तुतिभिः सूतमागधाः । विजयं वसुषेणस्य घोषयन्तु च पाण्डवाः ।।

stuvantu tvāṃ ca bahubhiḥ stutibhiḥ sūtamāgadhāḥ | vijayaṃ vasuṣeṇasya ghoṣayantu ca pāṇḍavāḥ ||

Verse 28

स त्वं परिवृतः पार्थैर्नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः। प्रशाधि राज्यं कौन्तेय कुन्तीं च प्रतिनन्दय ।।

sa tvaṃ parivṛtaḥ pārthairnakṣatrairiva candramāḥ| praśādhi rājyaṃ kaunteya kuntīṃ ca pratinandaya ||

Verse 29

मित्राणि ते प्रहृष्यन्तु व्यथन्तु रिपवस्तथा। सौभ्रात्रं चैव तेऽद्यास्तु भ्रातृभिः सह पाण्डवैः ।।

mitrāṇi te prahṛṣyantu vyathantu ripavastathā| saubhrātraṃ caiva te'dyāstu bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ ||