Adhyaya 126

Verse 1

पुनर्भीष्मद्रोणाभ्यां दुर्योधनंप्रति परेषां युद्धसंनाहात्पूर्वमेव तैःसह शमविधानम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। धृतराष्ट्रवचः श्रुत्वा भीष्मद्रोणौ समव्यथौ। दुर्योधनमिदं वाक्यमूचतुः शासनातिगम् ।।

punarbhīṣmadroṇābhyāṃ duryodhanaṃprati pareṣāṃ yuddhasaṃnāhātpūrvameva taiḥsaha śamavidhānam || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| dhṛtarāṣṭravacaḥ śrutvā bhīṣmadroṇau samavyathau| duryodhanamidaṃ vākyamūcatuḥ śāsanātigam ||

Verse 2

यावत्कृष्णावसन्नद्धौ यावत्तिष्ठति गाण्डिवम् । यावद्धौम्यो न मेधाग्नौ जुहोतीह द्विषद्बलम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि षड्विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ।।

yāvatkṛṣṇāvasannaddhau yāvattiṣṭhati gāṇḍivam | yāvaddhaumyo na medhāgnau juhotīha dviṣadbalam || || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi bhagavadyānaparvaṇi ṣaḍviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||

Verse 3

यावन्न प्रेक्षते क्रूद्धः सेनां तव युधिष्ठिरः। ह्रीनिषेवो महेष्वासस्तावच्छाम्यतु वैशसम् ।। मेधाग्नौ संग्रामाग्नौ । मेघो यज्ञः ।।

yāvanna prekṣate krūddhaḥ senāṃ tava yudhiṣṭhiraḥ| hrīniṣevo maheṣvāsastāvacchāmyatu vaiśasam || medhāgnau saṃgrāmāgnau | megho yajñaḥ ||

Verse 4

यावन्न दृश्यते पार्थः स्वेऽप्यनीके व्यवस्थितः। भीमसेनो महेष्वासस्तावच्छाम्यतु वैशसम् ।।

yāvanna dṛśyate pārthaḥ sve'pyanīke vyavasthitaḥ| bhīmaseno maheṣvāsastāvacchāmyatu vaiśasam ||

Verse 5

यावन्न चरते मार्गान्पृतनामभिधर्षयन् । भीमसेनो गदापाणिस्तावत्संशाम्य पाण्डवैः ।।

yāvanna carate mārgānpṛtanāmabhidharṣayan | bhīmaseno gadāpāṇistāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ ||

Verse 6

यावन्न शातयत्याजौ शिरांसि गजयोधिनाम् । गदया वीरघातिन्या फलानीव वनस्पतेः । कालेन परिपक्वानि तावच्छाम्यतु वैशसम् ।।

yāvanna śātayatyājau śirāṃsi gajayodhinām | gadayā vīraghātinyā phalānīva vanaspateḥ | kālena paripakvāni tāvacchāmyatu vaiśasam ||

Verse 7

नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।। विराटश्च शिखण्डी च शैशुपालिश्च दंशिताः ।।

nakulaḥ sahadevaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ || virāṭaśca śikhaṇḍī ca śaiśupāliśca daṃśitāḥ ||

Verse 8

यावन्न प्रविशन्त्येते नक्रा इव महार्णवम् । कृतास्त्राः क्षिप्रमस्यन्तस्तावच्छाम्यतु वैशसम् ।।

yāvanna praviśantyete nakrā iva mahārṇavam | kṛtāstrāḥ kṣipramasyantastāvacchāmyatu vaiśasam ||

Verse 9

यावन्न सुकुमारेषु शरीरेषु महीक्षिताम्। गार्ध्रपत्राः पतन्त्युग्रास्तावच्छाम्यतु वैशसम् ।।

yāvanna sukumāreṣu śarīreṣu mahīkṣitām| gārdhrapatrāḥ patantyugrāstāvacchāmyatu vaiśasam ||

Verse 10

चन्दनागुरुदिग्धेषु हारनिष्कधरेषु च । नोरस्सु यावद्योधानां महेष्वासैर्महेषवः ।।

candanāgurudigdheṣu hāraniṣkadhareṣu ca | norassu yāvadyodhānāṃ maheṣvāsairmaheṣavaḥ ||

Verse 11

कृतस्त्रैः क्षिप्रमस्यद्भिर्दूरपातिभिरायसाः । अभिलक्ष्यैर्निपात्यन्ते तावच्छाम्यतु वैशसम् ।।

kṛtastraiḥ kṣipramasyadbhirdūrapātibhirāyasāḥ | abhilakṣyairnipātyante tāvacchāmyatu vaiśasam ||

Verse 12

अभिवादयमानं त्वां शिरसा राजकुञ्जरः । पाणिभ्यां प्रतिगृह्णातु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।।

abhivādayamānaṃ tvāṃ śirasā rājakuñjaraḥ | pāṇibhyāṃ pratigṛhṇātu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||

Verse 13

ध्वजाङ्कुशपताकाङ्कं दक्षिणं ते सुदक्षिणः । स्कन्धे निक्षिपतां बहुं शान्तये भरतर्षभ ।।

dhvajāṅkuśapatākāṅkaṃ dakṣiṇaṃ te sudakṣiṇaḥ | skandhe nikṣipatāṃ bahuṃ śāntaye bharatarṣabha ||

Verse 14

रत्नौषधिसमेतेन रत्नाङ्गुलितलेन च। उपविष्टस्य पृष्ठं ते पाणिना परिमार्जतु ।।

ratnauṣadhisametena ratnāṅgulitalena ca| upaviṣṭasya pṛṣṭhaṃ te pāṇinā parimārjatu ||

Verse 15

शालस्कन्धो महाबहुस्त्वां स्वजानो वृकोदरः । साम्नाऽभिवदतां चापि शान्तये भरतर्षभ ।।

śālaskandho mahābahustvāṃ svajāno vṛkodaraḥ | sāmnā'bhivadatāṃ cāpi śāntaye bharatarṣabha ||

Verse 16

अर्जुनेन यमाभ्यां च त्रिभिस्तैरभिवादितः। मूर्ध्नि तान्समुपाघ्राय प्रेम्णाऽभिवद पार्थिव ।।

arjunena yamābhyāṃ ca tribhistairabhivāditaḥ| mūrdhni tānsamupāghrāya premṇā'bhivada pārthiva ||

Verse 17

दृष्ट्वा त्वां पाण्डवैर्वीरैर्भ्रातृभिः सह संगतम् । यावदानन्दजाश्रूणि प्रन्मुञ्चन्तु नराधिपाः ।।

dṛṣṭvā tvāṃ pāṇḍavairvīrairbhrātṛbhiḥ saha saṃgatam | yāvadānandajāśrūṇi pranmuñcantu narādhipāḥ ||

Verse 18

घुष्यतां राजधानीषु सर्वसंपन्महीक्षिताम् । पृथिवी भ्रातृभावेन भुज्यतां विज्वरो भव ।।

ghuṣyatāṃ rājadhānīṣu sarvasaṃpanmahīkṣitām | pṛthivī bhrātṛbhāvena bhujyatāṃ vijvaro bhava ||