Adhyaya 119

Verse 1

गालवेन गरुडंप्रत्यश्वानां शतद्वयन्यूनताकथनम् ।। 1 ।। गरुडेन तस्य दुर्लभत्वकथनपूर्वकं तत्प्रतिनिधितया माधव्या एव दानकथनम् ।। 2 ।। विश्वामित्रेण गालवदत्तायां माधव्यां अष्टकाख्यपुत्रमुत्पाद्य तस्याः पुनर्गालवे पुनर्गालवे प्रत्यर्पणम् ।। 3 ।। गालवेन पुनर्ययातये माधवीप्रत्यर्पणम् ।। 4 ।। नारद उवाच। गालवं वैनतेयोऽथ प्रहसन्निदमब्रवीत्। दिष्ट्या कृतार्थं पश्यामि भवन्तमिह वै द्विज ।।

gālavena garuḍaṃpratyaśvānāṃ śatadvayanyūnatākathanam || 1 || garuḍena tasya durlabhatvakathanapūrvakaṃ tatpratinidhitayā mādhavyā eva dānakathanam || 2 || viśvāmitreṇa gālavadattāyāṃ mādhavyāṃ aṣṭakākhyaputramutpādya tasyāḥ punargālave punargālave pratyarpaṇam || 3 || gālavena punaryayātaye mādhavīpratyarpaṇam || 4 || nārada uvāca| gālavaṃ vainateyo'tha prahasannidamabravīt| diṣṭyā kṛtārthaṃ paśyāmi bhavantamiha vai dvija ||

Verse 2

गालवस्तु वचः श्रुत्वा वैनतेयेन भाषितम् । चतुर्भागावशिष्टं तदाचख्यौ कार्यमस्य हि ।।

gālavastu vacaḥ śrutvā vainateyena bhāṣitam | caturbhāgāvaśiṣṭaṃ tadācakhyau kāryamasya hi ||

Verse 3

सुपर्णस्त्वब्रवीदेनं गालवं वदतां वरः। प्रयत्नस्ते न कर्तव्यो नैष संपत्स्यते तव ।।

suparṇastvabravīdenaṃ gālavaṃ vadatāṃ varaḥ| prayatnaste na kartavyo naiṣa saṃpatsyate tava ||

Verse 4

पुरा हि कान्यकुब्जे वै गाधेः सत्यवतीं सुताम्। भार्यार्थे वरयत्कन्यामृचीकस्तेन भाषितः।।

purā hi kānyakubje vai gādheḥ satyavatīṃ sutām| bhāryārthe varayatkanyāmṛcīkastena bhāṣitaḥ||

Verse 5

एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् । भगवन्दीयतां मह्यं सहस्रमिति गालव ।।

ekataḥśyāmakarṇānāṃ hayānāṃ candravarcasām | bhagavandīyatāṃ mahyaṃ sahasramiti gālava ||

Verse 6

ऋचीकस्तु तथेत्युक्त्वा वरुणस्यालयं गतः। अश्वतीर्थे हयाँल्लब्ध्वा दत्तवान्पार्थिवाय वै ।।

ṛcīkastu tathetyuktvā varuṇasyālayaṃ gataḥ| aśvatīrthe hayā~llabdhvā dattavānpārthivāya vai ||

Verse 7

इष्ट्वा ते पुण्डरीकेण दत्ता राज्ञा द्विजातिषु। तेभ्यो द्वे द्वे शते क्रीत्वा प्राप्ते तैः पार्थिवैस्तदा ।।

iṣṭvā te puṇḍarīkeṇa dattā rājñā dvijātiṣu| tebhyo dve dve śate krītvā prāpte taiḥ pārthivaistadā ||

Verse 8

अपराण्यपि चत्वारि शतानि द्विजसत्तम । नीयमानानि संतारे हृतान्यासन्नितस्ततः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवाद्यनपर्वणि एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ।।

aparāṇyapi catvāri śatāni dvijasattama | nīyamānāni saṃtāre hṛtānyāsannitastataḥ|| || iti śrīmanmahābhārate udyogaparvaṇi bhagavādyanaparvaṇi ekonaviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||

Verse 9

एवं न शक्यमप्राप्यं प्राप्तुं गालव कर्हिचित् । इमामश्वशताभ्यां वै द्वाभ्यां तस्मै निवेदय ।।

evaṃ na śakyamaprāpyaṃ prāptuṃ gālava karhicit | imāmaśvaśatābhyāṃ vai dvābhyāṃ tasmai nivedaya ||

Verse 10

विश्वामित्राय धर्मात्मन्षड्भिरश्वशतैः सह। ततोऽसि गतसंमोहः कृतकृत्यो द्विजोत्तम ।।

viśvāmitrāya dharmātmanṣaḍbhiraśvaśataiḥ saha| tato'si gatasaṃmohaḥ kṛtakṛtyo dvijottama ||

Verse 11

गालवस्तं तथेत्युक्त्वा सुपर्णसहितस्ततः । आदायाश्वांश्च कन्यां च विश्वामित्रमुपागमत् ।।

gālavastaṃ tathetyuktvā suparṇasahitastataḥ | ādāyāśvāṃśca kanyāṃ ca viśvāmitramupāgamat ||

Verse 12

अश्वानां काङ्क्षितार्थानां षडिमानि शतानि वै । शतद्वयेन कन्येयं भवता प्रतिगृह्यताम् ।।

aśvānāṃ kāṅkṣitārthānāṃ ṣaḍimāni śatāni vai | śatadvayena kanyeyaṃ bhavatā pratigṛhyatām ||

Verse 13

अस्यां राजर्षिभिः पुत्रा जाता वै धार्मिकास्त्रयः । चतुर्थं जनयत्वेकं भवानपि नरोत्तमम् ।।

asyāṃ rājarṣibhiḥ putrā jātā vai dhārmikāstrayaḥ | caturthaṃ janayatvekaṃ bhavānapi narottamam ||

Verse 14

पूर्णान्येवं शतान्यष्टौ तुरगाणां भवन्तु ते। भवतो ह्यनृणो भूत्वा तपः कुर्यां यथासुखम् ।।

pūrṇānyevaṃ śatānyaṣṭau turagāṇāṃ bhavantu te| bhavato hyanṛṇo bhūtvā tapaḥ kuryāṃ yathāsukham ||

Verse 15

विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा गालवं सह पक्षिणा। कन्यां च तां वरारोहामिदमित्यब्रवीद्वचः ।।

viśvāmitrastu taṃ dṛṣṭvā gālavaṃ saha pakṣiṇā| kanyāṃ ca tāṃ varārohāmidamityabravīdvacaḥ ||

Verse 16

किमियं पूर्वमेवेह न दत्ता मम गालव। पुत्रा ममैव चत्वारो भवेयुः कुलभावनाः ।।

kimiyaṃ pūrvameveha na dattā mama gālava| putrā mamaiva catvāro bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ ||

Verse 17

प्रतिगृह्णामि ते कन्यामेकपुत्रफलाय वै । अश्वाश्चाश्रममासाद्य चरन्तु मम सर्वशः ।।

pratigṛhṇāmi te kanyāmekaputraphalāya vai | aśvāścāśramamāsādya carantu mama sarvaśaḥ ||

Verse 18

नारद उवाच। स तया रममाणोऽथ विश्वामित्रो महाद्युतिः । आत्मजं जनयामास माधवीपुत्रमष्टकम् ।। संतारे मार्गे ।।

nārada uvāca| sa tayā ramamāṇo'tha viśvāmitro mahādyutiḥ | ātmajaṃ janayāmāsa mādhavīputramaṣṭakam || saṃtāre mārge ||

Verse 19

जातमात्रं सुतं तं च विश्वामित्रो महामुनिः । संयोज्यार्थैस्तथा धर्मैरश्वैस्तैः समयोजयत् ।।

jātamātraṃ sutaṃ taṃ ca viśvāmitro mahāmuniḥ | saṃyojyārthaistathā dharmairaśvaistaiḥ samayojayat ||

Verse 20

अथाष्टकः पुरं प्रायात्तदा सोमपुरप्रभम् । निर्यात्य कन्यां शिष्याय कौशिकोपि वनं ययौ ।। अष्टकं तन्नामकम् ।।

athāṣṭakaḥ puraṃ prāyāttadā somapuraprabham | niryātya kanyāṃ śiṣyāya kauśikopi vanaṃ yayau || aṣṭakaṃ tannāmakam ||

Verse 21

गालवोपि सुपर्णेन सह निर्यात्य दक्षिणाम्। मनसाऽतिप्रतीतेन कन्यामिदमुवाच ह ।।

gālavopi suparṇena saha niryātya dakṣiṇām| manasā'tipratītena kanyāmidamuvāca ha ||

Verse 22

जातो दानपतिः पुत्रस्त्वया शूरस्तथाऽपरः। सत्यधर्मरतश्चान्यो यज्वा चापि तथाऽपरः ।।

jāto dānapatiḥ putrastvayā śūrastathā'paraḥ| satyadharmarataścānyo yajvā cāpi tathā'paraḥ ||

Verse 23

तदागच्छ वरारोहे तारितस्ते पिता सुतैः । चत्वारश्चैव राजानस्तथा चाहं सुमध्यमे ।।

tadāgaccha varārohe tāritaste pitā sutaiḥ | catvāraścaiva rājānastathā cāhaṃ sumadhyame ||

Verse 24

नारद उवाच। गालवस्त्वभ्यनुज्ञाय सुपर्णं पन्नगाशनम् । पितुर्निर्यात्य तां कन्यां प्रययौ वनमेव ह ।।

nārada uvāca| gālavastvabhyanujñāya suparṇaṃ pannagāśanam | piturniryātya tāṃ kanyāṃ prayayau vanameva ha ||