Adhyaya 118

Verse 1

गालवेन पुनः कन्यात्वमुपगतया माधव्या सह उशीनरनृपं गत्वा स्वागमनकारणकथनम् ।। 1 ।। तेनाप्यश्वशतद्वयदानेन माधव्यां शिबिनामकतनयोत्पादनम् ।। 2 ।। कालान्तरे उशीनरान्माधवीमादाय गच्छतो गालवस्य मध्येमार्गं गरुडेन समागमः ।। 3 ।। नारद उवाच। तथैव तां श्रियं त्यक्त्वा कन्या भूत्वा यशस्विनी । माधवी गालवं विप्रमभ्ययात्सत्यसङ्गरा ।।

gālavena punaḥ kanyātvamupagatayā mādhavyā saha uśīnaranṛpaṃ gatvā svāgamanakāraṇakathanam || 1 || tenāpyaśvaśatadvayadānena mādhavyāṃ śibināmakatanayotpādanam || 2 || kālāntare uśīnarānmādhavīmādāya gacchato gālavasya madhyemārgaṃ garuḍena samāgamaḥ || 3 || nārada uvāca| tathaiva tāṃ śriyaṃ tyaktvā kanyā bhūtvā yaśasvinī | mādhavī gālavaṃ vipramabhyayātsatyasaṅgarā ||

Verse 2

गालवो विमृशन्नेव स्वकार्यगतमानसः । जगाम भोजनगरं द्रष्टुमौशीनरं नृपम् ।।

gālavo vimṛśanneva svakāryagatamānasaḥ | jagāma bhojanagaraṃ draṣṭumauśīnaraṃ nṛpam ||

Verse 3

तमुवाचाथ गत्वा स नृपतिं सत्यविक्रमम्। इय कन्या सुतौ द्वौ ते जनयिष्यति पार्थिवौ ।।

tamuvācātha gatvā sa nṛpatiṃ satyavikramam| iya kanyā sutau dvau te janayiṣyati pārthivau ||

Verse 4

अस्यां भवानवाप्तार्थो भविता प्रेत्य चेह च। सोमार्कप्रतिसङ्काशौ जनयित्वा सुतौ नृप ।।

asyāṃ bhavānavāptārtho bhavitā pretya ceha ca| somārkapratisaṅkāśau janayitvā sutau nṛpa ||

Verse 5

शुल्कं तु सर्वधर्मज्ञ हयानां चन्द्रवर्चसाम्। एकतःश्यामकर्णानां देयं मह्यं चतुःशतम् ।।

śulkaṃ tu sarvadharmajña hayānāṃ candravarcasām| ekataḥśyāmakarṇānāṃ deyaṃ mahyaṃ catuḥśatam ||

Verse 6

गुर्वर्थोऽयं समारम्भो न हयैः कृत्यमस्ति मे। यदि शक्यं महाराज क्रियतामविचारितम् ।।

gurvartho'yaṃ samārambho na hayaiḥ kṛtyamasti me| yadi śakyaṃ mahārāja kriyatāmavicāritam ||

Verse 7

अनपत्योऽसि राजर्षे पुत्रौ जनय पार्थिव । पितॄन्पुत्रप्लवेन त्वमात्मानं चैव तारय ।।

anapatyo'si rājarṣe putrau janaya pārthiva | pitṝnputraplavena tvamātmānaṃ caiva tāraya ||

Verse 8

न पुत्रफलभोक्ता हि राजर्षे पात्यते दिवः। न याति नरकं घोरं यत्र गच्छन्त्यनात्मजाः ।।

na putraphalabhoktā hi rājarṣe pātyate divaḥ| na yāti narakaṃ ghoraṃ yatra gacchantyanātmajāḥ ||

Verse 9

एतच्चान्यच्च विविधं श्रुत्वा गालवभाषितम् । उशीनरः प्रतिवचो ददौ तस्य नराधिपः ।।

etaccānyacca vividhaṃ śrutvā gālavabhāṣitam | uśīnaraḥ prativaco dadau tasya narādhipaḥ ||

Verse 10

श्रुतवानस्मि ते वाक्यं यथा वदसि गालव । विधिस्तु बलवान्ब्रह्मन्प्रवणं हि मनो मम ।।

śrutavānasmi te vākyaṃ yathā vadasi gālava | vidhistu balavānbrahmanpravaṇaṃ hi mano mama ||

Verse 11

शते द्वे तु ममाश्वानामीदृशानां द्विजोत्तम। इतरेषां सहस्राणि सुबहूनि चरन्ति मे ।।

śate dve tu mamāśvānāmīdṛśānāṃ dvijottama| itareṣāṃ sahasrāṇi subahūni caranti me ||

Verse 12

अहमप्येकमेवास्यां जनयिष्यामि गालव । पुत्रवद्भिर्गतं मार्गं गमिष्यामि परैरहम् ।।

ahamapyekamevāsyāṃ janayiṣyāmi gālava | putravadbhirgataṃ mārgaṃ gamiṣyāmi parairaham ||

Verse 13

मूल्येनापि समं कुर्यां तवाहं द्विजसत्तम। पौरजानपदार्थं तु ममार्थो नात्मभोगतः ।।

mūlyenāpi samaṃ kuryāṃ tavāhaṃ dvijasattama| paurajānapadārthaṃ tu mamārtho nātmabhogataḥ ||

Verse 14

कामतो हि धनं राजा पारक्यं यः प्रयच्छति। न स धर्मेण धर्मात्मन्युज्यते यशसा न च ।।

kāmato hi dhanaṃ rājā pārakyaṃ yaḥ prayacchati| na sa dharmeṇa dharmātmanyujyate yaśasā na ca ||

Verse 15

सोऽहं प्रतिग्रहीष्यामि ददात्वेतां भवान्मम । कुमारीं देवगर्भाभामेकपुत्रभवाय मे।।

so'haṃ pratigrahīṣyāmi dadātvetāṃ bhavānmama | kumārīṃ devagarbhābhāmekaputrabhavāya me||

Verse 16

तथा तु बहुधा कन्यामुक्तवन्तं नराधिपम् । उशीनरं द्विजश्रेष्ठो गालवः प्रत्यपूजयत् ।।

tathā tu bahudhā kanyāmuktavantaṃ narādhipam | uśīnaraṃ dvijaśreṣṭho gālavaḥ pratyapūjayat ||

Verse 17

उशीनरं प्रतिग्राह्य गालवः प्रययौ वनम् । रेमे स तां समासाद्य कृतपुण्य इव श्रियम् ।।

uśīnaraṃ pratigrāhya gālavaḥ prayayau vanam | reme sa tāṃ samāsādya kṛtapuṇya iva śriyam ||

Verse 18

कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च। उद्यानेषु विचित्रेषु वनेषूपवनेषु च ।।

kandareṣu ca śailānāṃ nadīnāṃ nirjhareṣu ca| udyāneṣu vicitreṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||

Verse 19

हर्म्येषु रमणीयेषु प्रासादशिखरेषु च। वातायनविमानेषु तथा गर्भगृहेषु च।।

harmyeṣu ramaṇīyeṣu prāsādaśikhareṣu ca| vātāyanavimāneṣu tathā garbhagṛheṣu ca||

Verse 20

ततोऽस्य समये यज्ञे पुत्रो बालरविप्रभः । शिबिर्नाम्नाभिविख्यातो यः स पार्थिवसत्तमः ।।

tato'sya samaye yajñe putro bālaraviprabhaḥ | śibirnāmnābhivikhyāto yaḥ sa pārthivasattamaḥ ||

Verse 21

उपस्थाय स तं विप्रो गालवः प्रतिगृह्य च। कन्यां प्रयातस्तां राजन्दृष्टवान्विनतात्मजम् ।।

upasthāya sa taṃ vipro gālavaḥ pratigṛhya ca| kanyāṃ prayātastāṃ rājandṛṣṭavānvinatātmajam ||