Adhyaya 117

Verse 1

गालवेन दिवोदासंप्रति स्वागमनकारणकथनम् ।। 1 ।। तेन स्वस्याप्यश्वशतद्वयवत्त्वेन एकपुत्रोत्पादनकथनम् ।। 2 ।। तथा शुल्कदानेन तस्यां प्रतर्दनाख्यसुतमुत्पाद्य कालान्तरागताय गालवाय माधवीप्रत्यर्पणम् ।। 3 ।। गालव उवाच। महावीर्यो महीपालः काशीनामीश्वरः प्रभुः। दिवोदास इति ख्यातो भैमसेनिर्नराधिपः ।।

gālavena divodāsaṃprati svāgamanakāraṇakathanam || 1 || tena svasyāpyaśvaśatadvayavattvena ekaputrotpādanakathanam || 2 || tathā śulkadānena tasyāṃ pratardanākhyasutamutpādya kālāntarāgatāya gālavāya mādhavīpratyarpaṇam || 3 || gālava uvāca| mahāvīryo mahīpālaḥ kāśīnāmīśvaraḥ prabhuḥ| divodāsa iti khyāto bhaimasenirnarādhipaḥ ||

Verse 2

तत्र गच्छावहे भद्रे शनैरागच्छ मा शुचः । धार्मिकः संयमे युक्तः सत्ये चैव जनेश्वरः ।।

tatra gacchāvahe bhadre śanairāgaccha mā śucaḥ | dhārmikaḥ saṃyame yuktaḥ satye caiva janeśvaraḥ ||

Verse 3

नारद उवाच। तमुपागम्य स मुनिर्न्यायतस्तेन सत्कृतः। गालवः प्रसवस्यार्थे तं नृपं प्रत्यचोदयत् ।।

nārada uvāca| tamupāgamya sa munirnyāyatastena satkṛtaḥ| gālavaḥ prasavasyārthe taṃ nṛpaṃ pratyacodayat ||

Verse 4

दिवोदाम उवाच। श्रुतमेतन्मया पूर्वं किमुक्त्वा विस्तरं द्विज। काङ्क्षितो हि मयैषोऽर्थः श्रुत्वैव द्विजसत्तम ।।

divodāma uvāca| śrutametanmayā pūrvaṃ kimuktvā vistaraṃ dvija| kāṅkṣito hi mayaiṣo'rthaḥ śrutvaiva dvijasattama ||

Verse 5

एतच्च मे बहुमतं यदुत्सृज्य नराधिपान्। मामेवमुपयातोऽसि भावि चैतदसंशयम् ।।

etacca me bahumataṃ yadutsṛjya narādhipān| māmevamupayāto'si bhāvi caitadasaṃśayam ||

Verse 6

स एव विभवोऽसमाकमश्वानामपि गालव। अहमप्येकमेवास्यां जनयिष्यामि पार्थिवम् ।।

sa eva vibhavo'samākamaśvānāmapi gālava| ahamapyekamevāsyāṃ janayiṣyāmi pārthivam ||

Verse 7

नारद उवाच। तथेत्युक्त्वा द्विजश्रेष्ठः प्रादात्कन्यां महीपतेः। विधिपूर्वां च तां राजा कन्यां प्रतिगृहीतवान् ।।

nārada uvāca| tathetyuktvā dvijaśreṣṭhaḥ prādātkanyāṃ mahīpateḥ| vidhipūrvāṃ ca tāṃ rājā kanyāṃ pratigṛhītavān ||

Verse 8

रेमे स तस्यां राजर्षिः प्रभावत्यां यथा रविः। स्वाहायां च यथा वह्निर्यथा शाच्यां च वासवः ।।

reme sa tasyāṃ rājarṣiḥ prabhāvatyāṃ yathā raviḥ| svāhāyāṃ ca yathā vahniryathā śācyāṃ ca vāsavaḥ ||

Verse 9

यथा चन्द्रश्च रोहिण्यां यथा धूमोर्णया यमः। वरुणश्च यथा गौर्यां यथा चर्ध्यां धनेश्वरः ।।

yathā candraśca rohiṇyāṃ yathā dhūmorṇayā yamaḥ| varuṇaśca yathā gauryāṃ yathā cardhyāṃ dhaneśvaraḥ ||

Verse 10

यथा नारायणो लक्ष्म्यां जाह्नव्यां च यथोदधिः । यथा रुद्रश्च रुद्राण्यां यथा वेद्यां पितामहः ।।

yathā nārāyaṇo lakṣmyāṃ jāhnavyāṃ ca yathodadhiḥ | yathā rudraśca rudrāṇyāṃ yathā vedyāṃ pitāmahaḥ ||

Verse 11

अदृश्यन्त्यां च वासिष्ठो वसिष्ठश्चाक्षमालया। च्यवनश्च सुकन्यायां पुलस्त्यः सन्ध्यया यथा ।।

adṛśyantyāṃ ca vāsiṣṭho vasiṣṭhaścākṣamālayā| cyavanaśca sukanyāyāṃ pulastyaḥ sandhyayā yathā ||

Verse 12

अगस्त्यश्चापि वैदर्भ्यां सावित्र्यां सत्यवान्यथा। यथा भृगुः पुलोमायामदित्यां कश्यपो यथा ।।

agastyaścāpi vaidarbhyāṃ sāvitryāṃ satyavānyathā| yathā bhṛguḥ pulomāyāmadityāṃ kaśyapo yathā ||

Verse 13

रेणुकायां यथार्चीको हैमवत्यां च कौशिकः। बृहस्पतिश्च तारायां शुक्रश्च शतपर्वणा ।।

reṇukāyāṃ yathārcīko haimavatyāṃ ca kauśikaḥ| bṛhaspatiśca tārāyāṃ śukraśca śataparvaṇā ||

Verse 14

यथा भूम्यां भूमिपतिरुर्वश्यां च पुरूरवाः। ऋचीकः सत्यवत्यां च सरस्वस्यां यथा मनुः ।।

yathā bhūmyāṃ bhūmipatirurvaśyāṃ ca purūravāḥ| ṛcīkaḥ satyavatyāṃ ca sarasvasyāṃ yathā manuḥ ||

Verse 15

शकुन्तलायां दुष्यन्तो धृत्यां धर्मश्च शाश्वतः। दमयन्त्यां नलश्चैव सत्यवत्यां च नारदः ।।

śakuntalāyāṃ duṣyanto dhṛtyāṃ dharmaśca śāśvataḥ| damayantyāṃ nalaścaiva satyavatyāṃ ca nāradaḥ ||

Verse 16

जरत्कारुर्जरत्कार्वां पुलस्त्यश्च प्रतीच्यया। मेनकायां यथोर्णायुस्तुम्बुरुश्चैव रम्भया ।।

jaratkārurjaratkārvāṃ pulastyaśca pratīcyayā| menakāyāṃ yathorṇāyustumburuścaiva rambhayā ||

Verse 17

वासुकिः शतशीर्षायां कुमार्यां च धनञ्जयः। वैदेह्यां च यथा रामो रुक्मिण्यां च जनार्दनः ।।

vāsukiḥ śataśīrṣāyāṃ kumāryāṃ ca dhanañjayaḥ| vaidehyāṃ ca yathā rāmo rukmiṇyāṃ ca janārdanaḥ ||

Verse 18

तथा तु रममाणस्य दिवोदासस्य भूपतेः । माधवी जनयामास पुत्रमेकं प्रतर्दनम् ।।

tathā tu ramamāṇasya divodāsasya bhūpateḥ | mādhavī janayāmāsa putramekaṃ pratardanam ||

Verse 19

अथाजगाम भगवान्दिवोदासं स गालवः । समये समनुप्राप्ते वचनं चेदमब्रवीत् ।।

athājagāma bhagavāndivodāsaṃ sa gālavaḥ | samaye samanuprāpte vacanaṃ cedamabravīt ||

Verse 20

निर्यातयतु मे कन्यां भवांस्तिष्ठन्तु वाजिनः । यावदन्यत्र गच्छामि शुल्कार्थं पृथिवीपते ।।

niryātayatu me kanyāṃ bhavāṃstiṣṭhantu vājinaḥ | yāvadanyatra gacchāmi śulkārthaṃ pṛthivīpate ||

Verse 21

नारद उवाच। दिवोदासोऽथ धर्मात्मा समये गालवस्य ताम्। कान्यां निर्यातयामास स्थितः सत्ये महीपतिः ।।

nārada uvāca| divodāso'tha dharmātmā samaye gālavasya tām| kānyāṃ niryātayāmāsa sthitaḥ satye mahīpatiḥ ||