Adhyaya 115

Verse 1

व्ययितवित्तेन ययातिना धनप्रतिनिधितया माधवीनामकस्वकन्यकासमर्पणम् ।। 1 ।। गरुडेन समधिगततुरगाधिगमोपायं गालवमापृच्छ्य स्वगृहगमनम् ।। 2 ।। गालवेन सह कन्यया हृर्यश्वनामकनृपसमीपमुपेत्य शुल्कार्पणेन कन्या कलत्रीकरणकथनम् ।। 3 ।। नारद उवाच। एवमुक्तः सुपर्णेन तथ्यं वचनमुत्तमम् । विमृश्यावहितो राजा निश्चित्य च पुनः पुनः ।।

vyayitavittena yayātinā dhanapratinidhitayā mādhavīnāmakasvakanyakāsamarpaṇam || 1 || garuḍena samadhigataturagādhigamopāyaṃ gālavamāpṛcchya svagṛhagamanam || 2 || gālavena saha kanyayā hṛryaśvanāmakanṛpasamīpamupetya śulkārpaṇena kanyā kalatrīkaraṇakathanam || 3 || nārada uvāca| evamuktaḥ suparṇena tathyaṃ vacanamuttamam | vimṛśyāvahito rājā niścitya ca punaḥ punaḥ ||

Verse 2

यष्टा क्रतुसहस्राणां दाता दानपतिः प्रभुः । ययातिः सर्वकाशीश इदं वचनमब्रवीत् ।।

yaṣṭā kratusahasrāṇāṃ dātā dānapatiḥ prabhuḥ | yayātiḥ sarvakāśīśa idaṃ vacanamabravīt ||

Verse 3

दृष्ट्वा प्रियसखं तार्क्ष्यं गालवं च द्विजर्षभम् । निदर्शनं च तपसो भिक्षां श्लाघ्यां च कीर्तिताम् ।।

dṛṣṭvā priyasakhaṃ tārkṣyaṃ gālavaṃ ca dvijarṣabham | nidarśanaṃ ca tapaso bhikṣāṃ ślāghyāṃ ca kīrtitām ||

Verse 4

अतीत्य च नृपानन्यानादित्यकुलसंभवान् । मत्सकाशमनुप्राप्तावेतां बुद्धिमवेक्ष्य च ।।

atītya ca nṛpānanyānādityakulasaṃbhavān | matsakāśamanuprāptāvetāṃ buddhimavekṣya ca ||

Verse 5

अद्य मे सफलं जन्म तारितं चाद्य मे कलम् । अद्यायं तारितो देशो मम तार्क्ष्य त्वयाऽनघ ।।

adya me saphalaṃ janma tāritaṃ cādya me kalam | adyāyaṃ tārito deśo mama tārkṣya tvayā'nagha ||

Verse 6

वक्तुमिच्छामि तु सखे यथा जानासि मां पुरा । न तथा वित्तवानस्मि क्षीणं वित्तं च मे सखे ।।

vaktumicchāmi tu sakhe yathā jānāsi māṃ purā | na tathā vittavānasmi kṣīṇaṃ vittaṃ ca me sakhe ||

Verse 7

न च शक्तोऽस्मि ते कर्तुं मोघमागमनं खग। न चाशामस्य विपर्षेर्वितथीकर्तुमुत्सहे ।।

na ca śakto'smi te kartuṃ moghamāgamanaṃ khaga| na cāśāmasya viparṣervitathīkartumutsahe ||

Verse 8

पुत्रीं दास्यामि यत्कार्यमियं संपादयिष्यति। अभिगम्य हताशो हि निवृत्तो दहते कुलम् ।।

putrīṃ dāsyāmi yatkāryamiyaṃ saṃpādayiṣyati| abhigamya hatāśo hi nivṛtto dahate kulam ||

Verse 9

नातः परं वैनतेय किंचित्पापिष्ठमुच्यते । प्रथाशानाशनं लोके देहि नास्तीति वा वचः ।।

nātaḥ paraṃ vainateya kiṃcitpāpiṣṭhamucyate | prathāśānāśanaṃ loke dehi nāstīti vā vacaḥ ||

Verse 10

हताशो ह्यकृतार्थः सन्हतः संभावितो नरः । हिनस्ति तस्य पुत्रांश्च पौत्रांश्चाकुर्वतो हितम् ।।

hatāśo hyakṛtārthaḥ sanhataḥ saṃbhāvito naraḥ | hinasti tasya putrāṃśca pautrāṃścākurvato hitam ||

Verse 11

तस्माच्चतुर्णां वंशानां स्थापयित्री सुता मम। माधवी नाम तार्क्ष्येयं सर्वधर्मप्रदायिनी ।।

tasmāccaturṇāṃ vaṃśānāṃ sthāpayitrī sutā mama| mādhavī nāma tārkṣyeyaṃ sarvadharmapradāyinī ||

Verse 12

इयं सुरसुतप्रख्या सर्वधर्मोपचायिनी। सदा देवमनुष्यणामसुराणां च गालव । काङ्क्षिता रूपतो बाला सुता मे प्रतिगृह्यताम् ।।

iyaṃ surasutaprakhyā sarvadharmopacāyinī| sadā devamanuṣyaṇāmasurāṇāṃ ca gālava | kāṅkṣitā rūpato bālā sutā me pratigṛhyatām ||

Verse 13

अस्याः शुल्कं प्रदास्यन्ति नृपा राज्यमपि ध्रवम्। किं पुनः श्यामकर्णानां हयानां द्वे चतुःशते ।।

asyāḥ śulkaṃ pradāsyanti nṛpā rājyamapi dhravam| kiṃ punaḥ śyāmakarṇānāṃ hayānāṃ dve catuḥśate ||

Verse 14

स भवाप्रतिगृह्णातु ममैतां माधवीं सुताम्। अहं दौहित्रवान्त्स्यां वै वर एष मम प्रभो ।।

sa bhavāpratigṛhṇātu mamaitāṃ mādhavīṃ sutām| ahaṃ dauhitravāntsyāṃ vai vara eṣa mama prabho ||

Verse 15

स तस्य वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणः शंसितव्रतः । प्रतिगृह्य च तां कन्यां गालवः सह पक्षिणा। पुनर्द्रक्ष्याव इत्युक्त्वा प्रतस्थे सह कन्यया ।।

sa tasya vacanaṃ śrutvā brāhmaṇaḥ śaṃsitavrataḥ | pratigṛhya ca tāṃ kanyāṃ gālavaḥ saha pakṣiṇā| punardrakṣyāva ityuktvā pratasthe saha kanyayā ||

Verse 16

उपलब्धमिदं द्वारमश्वानामिति चाण्डजः। उक्त्वा गालवमापृच्छ्य जगाम भवनं स्वकम् ।।

upalabdhamidaṃ dvāramaśvānāmiti cāṇḍajaḥ| uktvā gālavamāpṛcchya jagāma bhavanaṃ svakam ||

Verse 17

गते पतगराजे तु गालवः सह कन्यया। चिन्तयानः क्षमंदाने राजानं शुल्कतोऽगमत् ।।

gate patagarāje tu gālavaḥ saha kanyayā| cintayānaḥ kṣamaṃdāne rājānaṃ śulkato'gamat ||

Verse 18

सोऽगच्छन्मनसेक्ष्वाकुं हर्यश्वं राजसत्तमम्। अयोध्यायां महावीर्यं चतुरङ्गबलान्वितम् ।।

so'gacchanmanasekṣvākuṃ haryaśvaṃ rājasattamam| ayodhyāyāṃ mahāvīryaṃ caturaṅgabalānvitam ||

Verse 19

कोशधान्यबलोपेतं प्रियपौरं द्विजप्रियम् । प्रजाभिकामं शाम्यन्तं कुर्वाणं तप उत्तमम् ।।

kośadhānyabalopetaṃ priyapauraṃ dvijapriyam | prajābhikāmaṃ śāmyantaṃ kurvāṇaṃ tapa uttamam ||

Verse 20

तमुपागम्य विप्रः स हर्यश्वं गालवोऽब्रवीत् । कन्येयं मम राजेन्द्र प्रसवैः कुलवर्धिनी ।।

tamupāgamya vipraḥ sa haryaśvaṃ gālavo'bravīt | kanyeyaṃ mama rājendra prasavaiḥ kulavardhinī ||

Verse 21

इयं शुल्केन भार्यार्थं हर्यश्व प्रतिगृह्यताम् । शुल्कं ते कीर्तियिष्यामि तच्छ्रुत्वा संप्रधार्यताम् ।।

iyaṃ śulkena bhāryārthaṃ haryaśva pratigṛhyatām | śulkaṃ te kīrtiyiṣyāmi tacchrutvā saṃpradhāryatām ||