Adhyaya 60

Verse 1

अर्जुनेन द्रोणिपराभवनम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। तं पार्थः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः। शरजालेन महता वर्षमाण इवाम्बुदः ।।

arjunena droṇiparābhavanam || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| taṃ pārthaḥ pratijagrāha vāyuvegamivācalaḥ| śarajālena mahatā varṣamāṇa ivāmbudaḥ ||

Verse 2

तयोर्देवासुरसमः सन्निपातो महानभूत् । किरतोः शरजालानि वृत्रवासवयोरिव ।।

tayordevāsurasamaḥ sannipāto mahānabhūt | kiratoḥ śarajālāni vṛtravāsavayoriva ||

Verse 3

न स्म सूर्यस्तदा भाति न च वाति समीरणः । शरगाढे कृते व्योम्नि छायाभूतमिवाभवत् ।।

na sma sūryastadā bhāti na ca vāti samīraṇaḥ | śaragāḍhe kṛte vyomni chāyābhūtamivābhavat ||

Verse 4

महांश्चटचटाशब्दो योधयोर्युध्यमानयोः । दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः।।

mahāṃścaṭacaṭāśabdo yodhayoryudhyamānayoḥ | dahyatāmiva veṇūnāmāsītparamadāruṇaḥ||

Verse 5

हयांस्तस्यार्जुनः सङ्ख्ये कृतवानल्पतेजसाः । ते राजन्न प्रजानन्ति दिशं कांचन मोहिताः ।।

hayāṃstasyārjunaḥ saṅkhye kṛtavānalpatejasāḥ | te rājanna prajānanti diśaṃ kāṃcana mohitāḥ ||

Verse 6

ततो द्रौणिर्महावीर्यः पार्थस्य विचरिष्यतः । विवरं सूक्ष्ममालोक्य ज्यां नुनोद क्षुरेण सः ।।

tato drauṇirmahāvīryaḥ pārthasya vicariṣyataḥ | vivaraṃ sūkṣmamālokya jyāṃ nunoda kṣureṇa saḥ ||

Verse 7

तदस्यापूजयन्देवाः कर्म दृष्ट्वाऽतिमानुषम् । न शक्तोऽन्यः पुमान्स्थातुमृते द्रौणेर्धनंजयम् ।।

tadasyāpūjayandevāḥ karma dṛṣṭvā'timānuṣam | na śakto'nyaḥ pumānsthātumṛte drauṇerdhanaṃjayam ||

Verse 8

ततो द्रौणिर्धनुर्व्यस्य व्यपक्रम्य नरर्षभः । पुनरप्यभ्यहन्पार्थं हृदये कङ्कपत्रिभिः ।

tato drauṇirdhanurvyasya vyapakramya nararṣabhaḥ | punarapyabhyahanpārthaṃ hṛdaye kaṅkapatribhiḥ |

Verse 9

ततः पार्थो महाबाहुः प्रहसन्स्वनवत्तदा। योजयामास च तदा मौर्व्या गाण्डीवमोजसा ।।

tataḥ pārtho mahābāhuḥ prahasansvanavattadā| yojayāmāsa ca tadā maurvyā gāṇḍīvamojasā ||

Verse 10

तं दृष्ट्वा ऋद्धमायान्तं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् । ऋद्धः समाह्वयामास द्रौणिर्युद्धाय भारत ।।

taṃ dṛṣṭvā ṛddhamāyāntaṃ prabhinnamiva kuñjaram | ṛddhaḥ samāhvayāmāsa drauṇiryuddhāya bhārata ||

Verse 11

ततोऽर्धचन्द्रपाहृत्य तेन पार्थः समाहतः । चिच्छेद तस्य चापं च सूतं चाश्वं च तेजसा । विव्याध निशितैश्चापि शरैराशीविपोपमैः ।।

tato'rdhacandrapāhṛtya tena pārthaḥ samāhataḥ | ciccheda tasya cāpaṃ ca sūtaṃ cāśvaṃ ca tejasā | vivyādha niśitaiścāpi śarairāśīvipopamaiḥ ||

Verse 12

सोऽन्यं रथं समास्थाय प्रत्यायाद्रथिपुङ्गवः। वारणेनेव मत्तेन मत्तो वारणयूथपः ।।

so'nyaṃ rathaṃ samāsthāya pratyāyādrathipuṅgavaḥ| vāraṇeneva mattena matto vāraṇayūthapaḥ ||

Verse 13

ततः प्रववृते युद्धं पृथिव्यामेकवीरयोः । रणमध्ये द्वयोरेव सुमहद्रोमहर्षणम् ।।

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ pṛthivyāmekavīrayoḥ | raṇamadhye dvayoreva sumahadromaharṣaṇam ||

Verse 14

तौ वीरौ कुरवः सर्वे ददृशुर्विस्मयान्विताः। युध्यमानौ महात्मानौ द्विरदाविव संगतौ ।।

tau vīrau kuravaḥ sarve dadṛśurvismayānvitāḥ| yudhyamānau mahātmānau dviradāviva saṃgatau ||

Verse 15

तौ समाजघ्नतुर्वीरौ परस्परजयैषिणौ । शरै राशीविषाकारैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ।।

tau samājaghnaturvīrau parasparajayaiṣiṇau | śarai rāśīviṣākārairjvaladbhiriva pāvakaiḥ ||

Verse 16

अक्षयाविषुधी दिव्यौ पाण्डवस्य महात्मनः। तेन पार्थो रणे शूरस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ।।

akṣayāviṣudhī divyau pāṇḍavasya mahātmanaḥ| tena pārtho raṇe śūrastasthau giririvācalaḥ ||

Verse 17

अश्वत्थाम्नः पुनर्बाणाः क्षिप्रमभ्यस्यतो रणे। जग्मुः परिक्षयं शीघ्रमभूत्तेनाधिकोऽर्जुनः ।।

aśvatthāmnaḥ punarbāṇāḥ kṣipramabhyasyato raṇe| jagmuḥ parikṣayaṃ śīghramabhūttenādhiko'rjunaḥ ||