Adhyaya 27

Verse 1

भ्रातृवधामर्पितैरुपकीचकैः पाञ्चाल्याः कीचकेन सह चरमविमानसमारोपणेन श्मशानप्रापणम् ।। 1 ।। द्रौपदीसमाक्रन्दनिनदश्रवणात्पितृवनमुपागतवता भीमेनोपकीचकानां पञ्चाधिकशतस्य पञ्चताप्रापणम् ।। 2 ।। भीमेन द्रौपद्याः पतिव्रतोपाख्यानकथनात्समाश्वासनेन स्वावासप्रेपणपूर्वकं महानसप्रवेशः ।। 3 ।। वैशंपायन उवाच। तत्काले तु समागम्य सर्वे तत्रास्य बान्धवाः । रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्योपतस्थिरे ।। 1 ।

bhrātṛvadhāmarpitairupakīcakaiḥ pāñcālyāḥ kīcakena saha caramavimānasamāropaṇena śmaśānaprāpaṇam || 1 || draupadīsamākrandaninadaśravaṇātpitṛvanamupāgatavatā bhīmenopakīcakānāṃ pañcādhikaśatasya pañcatāprāpaṇam || 2 || bhīmena draupadyāḥ pativratopākhyānakathanātsamāśvāsanena svāvāsaprepaṇapūrvakaṃ mahānasapraveśaḥ || 3 || vaiśaṃpāyana uvāca| tatkāle tu samāgamya sarve tatrāsya bāndhavāḥ | ruruduḥ kīcakaṃ dṛṣṭvā parivāryopatasthire || 1 |

Verse 2

सर्वे संहृष्टरोमाणः संत्रस्ताः प्रेक्ष्य कीचकम्। तथा संभुग्नसर्वाङ्गं कूर्मं स्थल इवोद्धृतम् ।। 2 ।।

sarve saṃhṛṣṭaromāṇaḥ saṃtrastāḥ prekṣya kīcakam| tathā saṃbhugnasarvāṅgaṃ kūrmaṃ sthala ivoddhṛtam || 2 ||

Verse 3

पोथितं भीमसेनेन महेन्द्रेणेव दानवम्। कीचकं बलसंमत्तं दुर्धर्षं येन केन चित् ।। 3 ।।

pothitaṃ bhīmasenena mahendreṇeva dānavam| kīcakaṃ balasaṃmattaṃ durdharṣaṃ yena kena cit || 3 ||

Verse 4

गन्धर्वेण हतं श्रुत्वा कीचकं पुरुषर्षभम्। संस्कारयितुमिच्छन्तो बहिर्नेतुं प्रचक्रमुः ।। 4 ।।

gandharveṇa hataṃ śrutvā kīcakaṃ puruṣarṣabham| saṃskārayitumicchanto bahirnetuṃ pracakramuḥ || 4 ||

Verse 5

अपश्यन्नथ ते कृष्णां मूतपुत्राः समागताः। अदूरादनवद्याङ्गीं स्तम्भमालिङ्ग्य तिष्ठतीम् ।। 5 ।।

apaśyannatha te kṛṣṇāṃ mūtaputrāḥ samāgatāḥ| adūrādanavadyāṅgīṃ stambhamāliṅgya tiṣṭhatīm || 5 ||

Verse 6

समागतेषु सूतेषु तानुवाचोपकीचकः। हसन्निव पदाऽमर्षान्निर्दहन्निव चक्षुषा ।। 6 ।।

samāgateṣu sūteṣu tānuvācopakīcakaḥ| hasanniva padā'marṣānnirdahanniva cakṣuṣā || 6 ||

Verse 7

हन्यतां शीघ्रमसती यत्कृते कीचको हतः। अथवा नैव हन्तव्या दह्यतां कामिना सह ।। 7 ।।

hanyatāṃ śīghramasatī yatkṛte kīcako hataḥ| athavā naiva hantavyā dahyatāṃ kāminā saha || 7 ||

Verse 8

मृतस्यापि प्रियं कार्यं सूतपुत्रस्य सर्वथा । इयं हि दुष्टचरिता मम भ्रातुरमित्रिणी ।। 8 ।।

mṛtasyāpi priyaṃ kāryaṃ sūtaputrasya sarvathā | iyaṃ hi duṣṭacaritā mama bhrāturamitriṇī || 8 ||

Verse 9

यत्कृते मरणं प्राप्तो नेयं जीवितुमर्हति। सहेयं दह्यतां सूता आमन्त्र्य च जनाधिपम् । हतस्यापि हि गन्धर्वैः कीचकस्य प्रियं भवेत् ।। 9 ।।

yatkṛte maraṇaṃ prāpto neyaṃ jīvitumarhati| saheyaṃ dahyatāṃ sūtā āmantrya ca janādhipam | hatasyāpi hi gandharvaiḥ kīcakasya priyaṃ bhavet || 9 ||

Verse 10

वैशंपायन उवाच ।। ततो विराटमासाद्य सूताः प्राञ्जलयोऽब्रुवन्। कीचकोऽयं हतः शेते गन्धर्वैः कामरूपिभिः ।। 10 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca || tato virāṭamāsādya sūtāḥ prāñjalayo'bruvan| kīcako'yaṃ hataḥ śete gandharvaiḥ kāmarūpibhiḥ || 10 ||

Verse 11

सैरन्ध्र्या घातितो रात्रौ तं दहेम सहानया । मानिताः स्मस्त्वया वीर तदनुज्ञातुमर्हसि ।। 11 ।।

sairandhryā ghātito rātrau taṃ dahema sahānayā | mānitāḥ smastvayā vīra tadanujñātumarhasi || 11 ||

Verse 12

पराक्रमं तु सूतानां ज्ञात्वा राजाऽन्वमन्यत । सैरन्ध्र्याः सूतपुत्रेण सह दाहं नराधिपः ।। 12 ।।

parākramaṃ tu sūtānāṃ jñātvā rājā'nvamanyata | sairandhryāḥ sūtaputreṇa saha dāhaṃ narādhipaḥ || 12 ||

Verse 13

ततस्ते समनुज्ञाताः सर्वे तत्रास्य बान्धवाः। रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्याभितः स्थिताः ।। 13 ।।

tataste samanujñātāḥ sarve tatrāsya bāndhavāḥ| ruruduḥ kīcakaṃ dṛṣṭvā parivāryābhitaḥ sthitāḥ || 13 ||

Verse 14

आरोप्य कृष्णां सह कीचकेन निबध्य केशेषु च पादयोश्च। ते चापि सूता वचनैरवोचन्नुद्दिश्य चैनामभिवीक्ष्य कृष्णाम् ।। 14 ।।

āropya kṛṣṇāṃ saha kīcakena nibadhya keśeṣu ca pādayośca| te cāpi sūtā vacanairavocannuddiśya caināmabhivīkṣya kṛṣṇām || 14 ||

Verse 15

यस्याः कृते।़यं निहतो महात्मा तस्माद्धि सा कीचकमार्गमेतु । अवार्यसत्वेन च कीचकेन गतासुना सुन्दरी स्वर्गलोकम् ।। 15 ।।

yasyāḥ kṛte|़yaṃ nihato mahātmā tasmāddhi sā kīcakamārgametu | avāryasatvena ca kīcakena gatāsunā sundarī svargalokam || 15 ||

Verse 16

सा तेन कृष्णा शयने निबद्धा यशस्विनी चैव मनस्विनी च। अनार्यसत्त्वेन महार्यसत्त्वा गतासुना सा प्ररुरोद कृष्णा । विलम्बमाना विवशा हि दुष्टैस्तत्रैव पर्यङ्कवरे शुभाङ्गी ।। 16 ।।

sā tena kṛṣṇā śayane nibaddhā yaśasvinī caiva manasvinī ca| anāryasattvena mahāryasattvā gatāsunā sā praruroda kṛṣṇā | vilambamānā vivaśā hi duṣṭaistatraiva paryaṅkavare śubhāṅgī || 16 ||

Verse 17

ह्रियमाणाऽथ सुश्रोणी सूतपुत्रैरनिन्दिता। प्राक्रोशन्नाथमिच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती ।। 17 ।।

hriyamāṇā'tha suśroṇī sūtaputrairaninditā| prākrośannāthamicchantī kṛṣṇā nāthavatī satī || 17 ||

Verse 18

मृतेन सह बद्धाङ्गी निराशा जीविते तदा। श्मशानाभिमुखं नीता करेणुरिव रौति सा ।। 18 ।।

mṛtena saha baddhāṅgī nirāśā jīvite tadā| śmaśānābhimukhaṃ nītā kareṇuriva rauti sā || 18 ||

Verse 19

द्रौपद्युवाच। जयो जयेशो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः। त मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ।। 19 ।।

draupadyuvāca| jayo jayeśo vijayo jayatseno jayadbalaḥ| ta me vācaṃ vijānantu sūtaputrā nayanti mām || 19 ||

Verse 20

येषां दुन्दुभिनिर्घोषो ज्याघोषः श्रूयते महान्। ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ।। 20 ।।

yeṣāṃ dundubhinirghoṣo jyāghoṣaḥ śrūyate mahān| te me vācaṃ vijānantu sūtaputrā nayanti mām || 20 ||

Verse 21

येषां ज्यातलनिर्घोषो विस्फूर्जितमिवाशनेः। अश्रूयत महान्युद्धे भीमघोपस्तरस्विनाम् ।। 21 ।।

yeṣāṃ jyātalanirghoṣo visphūrjitamivāśaneḥ| aśrūyata mahānyuddhe bhīmaghopastarasvinām || 21 ||

Verse 22

रथघोपश्च बलवान्गन्धर्वाणां तरस्विनाम् । ते मे वाचं बिजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ।। 22 ।।

rathaghopaśca balavāngandharvāṇāṃ tarasvinām | te me vācaṃ bijānantu sūtaputrā nayanti mām || 22 ||

Verse 23

येषां वीर्यमतुल्यं तु शक्रस्येव बलं यशः। राजसिंहा इवाग्र्यास्ते मां जानन्तु सुदुःखितां ।। 23 ।।

yeṣāṃ vīryamatulyaṃ tu śakrasyeva balaṃ yaśaḥ| rājasiṃhā ivāgryāste māṃ jānantu suduḥkhitāṃ || 23 ||

Verse 24

इत्यस्याः कृपणा वाचः कृष्णायाः परिदेविताः। श्रुत्वैवाभ्युत्थितो भीमः शयनादविचारयन् ।। 24 ।।

ityasyāḥ kṛpaṇā vācaḥ kṛṣṇāyāḥ paridevitāḥ| śrutvaivābhyutthito bhīmaḥ śayanādavicārayan || 24 ||

Verse 25

भीम उवाच। अहं सैरन्ध्रि ते वाचः शृणोमि तव भाषिताः। तस्मात्ते सूतपुत्रेभ्यो न भयं जातु विद्यते ।। 25 ।।

bhīma uvāca| ahaṃ sairandhri te vācaḥ śṛṇomi tava bhāṣitāḥ| tasmātte sūtaputrebhyo na bhayaṃ jātu vidyate || 25 ||

Verse 26

वैशंपायन उवाच। इत्युक्त्वा स महाबाहुर्विजजृम्भे जिघांसया ।। 26 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| ityuktvā sa mahābāhurvijajṛmbhe jighāṃsayā || 26 ||

Verse 27

ततः स व्यायतं बद्ध्वा वस्त्रं विपरिवेष्ट्य च। अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य निर्जगाम बहिस्तदा ।। 27 ।।

tataḥ sa vyāyataṃ baddhvā vastraṃ vipariveṣṭya ca| advāreṇābhyavaskandya nirjagāma bahistadā || 27 ||

Verse 28

स लङ्घयित्वा प्राकारमारुह्य तरसा द्रुमम् । श्मशानाभिमुखः प्रायाद्यत्र ते कीचका गताः ।। 28 ।।

sa laṅghayitvā prākāramāruhya tarasā drumam | śmaśānābhimukhaḥ prāyādyatra te kīcakā gatāḥ || 28 ||

Verse 29

स लङ्घयित्वा प्राकारं निःसृत्य च पुरोत्तमात् । जवेनोत्पतितो भीमः सूतानामग्रतस्तदा ।। 29 ।।

sa laṅghayitvā prākāraṃ niḥsṛtya ca purottamāt | javenotpatito bhīmaḥ sūtānāmagratastadā || 29 ||

Verse 30

चितासमीपं गत्वा स तत्रापश्यन्महाबलः । तालमात्रं महास्कन्धमूर्ध्वशुष्कं वनस्पतिम् ।। 30 ।।

citāsamīpaṃ gatvā sa tatrāpaśyanmahābalaḥ | tālamātraṃ mahāskandhamūrdhvaśuṣkaṃ vanaspatim || 30 ||

Verse 31

तं नागवदुपक्रम्य बाहुभ्यां परिरभ्य च। वृक्षमुत्पाटयामास भीमो भीमपराक्रमः ।। 31 ।।

taṃ nāgavadupakramya bāhubhyāṃ parirabhya ca| vṛkṣamutpāṭayāmāsa bhīmo bhīmaparākramaḥ || 31 ||

Verse 32

ततो वृक्षं दशव्यामं निष्पत्रमकरोत्तदा ।। 32 ।।

tato vṛkṣaṃ daśavyāmaṃ niṣpatramakarottadā || 32 ||

Verse 33

तं महाकायमुद्यम्य भ्रामयित्वा च वेगितः। प्रगृह्याभ्यपतत्सूतान्दण्डपाणिरिवान्तकः।। 33 ।।

taṃ mahākāyamudyamya bhrāmayitvā ca vegitaḥ| pragṛhyābhyapatatsūtāndaṇḍapāṇirivāntakaḥ|| 33 ||

Verse 34

ऊरुवेगेन तस्याथ न्यग्रोधाश्वत्थकिंशुकाः। भूमौ निपतिता वृक्षाः संभग्नास्तत्र शेरते ।। 34 ।।

ūruvegena tasyātha nyagrodhāśvatthakiṃśukāḥ| bhūmau nipatitā vṛkṣāḥ saṃbhagnāstatra śerate || 34 ||

Verse 35

तं सिंहमिव संक्रुद्धं दृष्ट्वा गन्धर्वमागतम्। वित्रेसुश्च तदा सूता विपादभयपीडिताः ।। 35 ।।

taṃ siṃhamiva saṃkruddhaṃ dṛṣṭvā gandharvamāgatam| vitresuśca tadā sūtā vipādabhayapīḍitāḥ || 35 ||

Verse 36

तमन्तकमिव क्रुद्धं गन्धर्वभयशङ्किताः। दिधक्षन्तस्तथा ज्येष्ठं भ्रातरं चोपकीचकाः। परस्परमथोचुस्ते विषादभयमोहिताः ।। 36 ।।

tamantakamiva kruddhaṃ gandharvabhayaśaṅkitāḥ| didhakṣantastathā jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ copakīcakāḥ| parasparamathocuste viṣādabhayamohitāḥ || 36 ||

Verse 37

गन्धर्वो बलवानेति क्रुद्ध उद्यम्य पादपम्। प्रबुद्धाः सुमहाभागा गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः। सैरन्ध्री मुच्यतां शीघ्रं भयं नो महदागतम् ।। 37 ।।

gandharvo balavāneti kruddha udyamya pādapam| prabuddhāḥ sumahābhāgā gandharvāḥ sūryavarcasaḥ| sairandhrī mucyatāṃ śīghraṃ bhayaṃ no mahadāgatam || 37 ||

Verse 38

वैशंपायन उवाच। ते दृष्ट्वाऽथ समाविद्धं भीमसेनेन पादपम् । विमुच्य द्रौपदीं त्रस्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ।। 38 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| te dṛṣṭvā'tha samāviddhaṃ bhīmasenena pādapam | vimucya draupadīṃ trastāḥ prādravannagaraṃ prati || 38 ||

Verse 39

द्रवतस्तांश्च संप्रेक्ष्य स वज्री दानवानिव । अथ भीमः समुत्पत्य द्रवतां पुरतोऽभवत् ।। 39 ।।

dravatastāṃśca saṃprekṣya sa vajrī dānavāniva | atha bhīmaḥ samutpatya dravatāṃ purato'bhavat || 39 ||

Verse 40

ते तं दृष्ट्वा भयोद्विग्ना निश्चेष्टाः समवस्थिताः ।। 40 ।।

te taṃ dṛṣṭvā bhayodvignā niśceṣṭāḥ samavasthitāḥ || 40 ||

Verse 41

दृष्ट्वा ताञ्शतसङ्ख्यकान्स वज्री दानवानिव। एकेनैव प्रहारेण दश सप्त च विंशतिम्। अष्टादश च पञ्चाशञ्जघान स वृकोदरः ।। 41 ।।

dṛṣṭvā tāñśatasaṅkhyakānsa vajrī dānavāniva| ekenaiva prahāreṇa daśa sapta ca viṃśatim| aṣṭādaśa ca pañcāśañjaghāna sa vṛkodaraḥ || 41 ||

Verse 42

शतं पञ्चाधिकं भीमः प्राहिणोद्यमसादनम्। वृक्षेणैकेन राजेन्द्र प्रभञ्जनसुतो बली। वायुवेगसमः श्रीमान्सर्वान्सूतानशेषतः ।। 42 ।।

śataṃ pañcādhikaṃ bhīmaḥ prāhiṇodyamasādanam| vṛkṣeṇaikena rājendra prabhañjanasuto balī| vāyuvegasamaḥ śrīmānsarvānsūtānaśeṣataḥ || 42 ||

Verse 43

तान्निहत्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः। आश्वासयत्तदा कृष्णां प्रतिमुच्य च बन्धनात् ।। 43 ।।

tānnihatya mahābāhurbhīmaseno mahābalaḥ| āśvāsayattadā kṛṣṇāṃ pratimucya ca bandhanāt || 43 ||

Verse 44

उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाञ्चालीं भरतर्षभः । अश्रुपूर्णमुखीं भीतामुद्धरन्स वृकोदरः ।। 44 ।।

uvāca ślakṣṇayā vācā pāñcālīṃ bharatarṣabhaḥ | aśrupūrṇamukhīṃ bhītāmuddharansa vṛkodaraḥ || 44 ||

Verse 45

[ मा खिदस्त्वं(*) याज्ञसेनि पातिव्रत्यव्रते स्थिता। पातिव्रत्ये स्थिता नारी व्रतं रक्षेत्सदाऽत्मनः।। 45 ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि कीचकवधपर्वणि सप्तविंशोऽध्यायाः ।। 27 ।।

[ mā khidastvaṃ(*) yājñaseni pātivratyavrate sthitā| pātivratye sthitā nārī vrataṃ rakṣetsadā'tmanaḥ|| 45 || || iti śrīmanmahābhārate virāṭaparvaṇi kīcakavadhaparvaṇi saptaviṃśo'dhyāyāḥ || 27 ||

Verse 46

पुरा स्त्री देवरातस्य पतिप्रीता शिरोमणिः। कदाचिद्भर्तृरूपेण रक्षसाऽपहृता सती ।। 46 ।।

purā strī devarātasya patiprītā śiromaṇiḥ| kadācidbhartṛrūpeṇa rakṣasā'pahṛtā satī || 46 ||

Verse 47

कस्यचित्सरसस्तीरे तां निवेश्य स राक्षसः। तद्भर्तृरूपं संत्यज्य रक्षो भूत्वा सुदारुणम् ।। 47 ।।

kasyacitsarasastīre tāṃ niveśya sa rākṣasaḥ| tadbhartṛrūpaṃ saṃtyajya rakṣo bhūtvā sudāruṇam || 47 ||

Verse 48

साम्ना दानेन भेदेन सा यदा नान्वमन्यत। तदा तां पातयित्वा स मैथुनायोपचक्रमे ।। 48 ।।

sāmnā dānena bhedena sā yadā nānvamanyata| tadā tāṃ pātayitvā sa maithunāyopacakrame || 48 ||

Verse 49

ततः सा धैर्यमास्थाय विवरं त ददौ तदा। ततः स खङ्गमुत्कृष्य भीषयामास तां सतीम् ।। 49 ।।

tataḥ sā dhairyamāsthāya vivaraṃ ta dadau tadā| tataḥ sa khaṅgamutkṛṣya bhīṣayāmāsa tāṃ satīm || 49 ||

Verse 50

साऽपि त्यक्तभया साध्वी प्राणत्यागे सुनिश्चिता। प्रतिज्ञामकरोत्कृष्णे पातिव्रत्यपरायणा ।। 50 ।।

sā'pi tyaktabhayā sādhvī prāṇatyāge suniścitā| pratijñāmakarotkṛṣṇe pātivratyaparāyaṇā || 50 ||

Verse 51

आराधितो यदि मया भर्ता मे दैवतं महत्। कर्मणा मनसा वाचा गुरवस्तोषिता मया। तेन सत्येन योनिर्मे भवत्वद्य शिला दृढा ।। 51 ।।

ārādhito yadi mayā bhartā me daivataṃ mahat| karmaṇā manasā vācā guravastoṣitā mayā| tena satyena yonirme bhavatvadya śilā dṛḍhā || 51 ||

Verse 52

एवं तया प्रतिज्ञाते तद्योनिः सा शिलाऽभवत्। अन्तरा नाभिजान्वोर्यत्तत्सर्वं च शिलाऽभवत् ।। 52 ।।

evaṃ tayā pratijñāte tadyoniḥ sā śilā'bhavat| antarā nābhijānvoryattatsarvaṃ ca śilā'bhavat || 52 ||

Verse 53

ततः स खङ्गमुद्धृत्य वेगेनास्याः शिरोऽहरत् ।। 53 ।।

tataḥ sa khaṅgamuddhṛtya vegenāsyāḥ śiro'harat || 53 ||

Verse 54

जया नाम सखी साऽभूत्पार्वत्या नखमांसवत्। तस्मात्पतिव्रतायाश्च दुःखमल्पं सुखं बहु ।। ] ।। 54 ।।

jayā nāma sakhī sā'bhūtpārvatyā nakhamāṃsavat| tasmātpativratāyāśca duḥkhamalpaṃ sukhaṃ bahu || ] || 54 ||

Verse 55

एवं ते भीरु वध्यन्ते ये त्वां हिंसन्ति मानवाः। गच्छ त्वं नगरं कृष्णे न भयं विद्यते तव ।। 55 ।।

evaṃ te bhīru vadhyante ye tvāṃ hiṃsanti mānavāḥ| gaccha tvaṃ nagaraṃ kṛṣṇe na bhayaṃ vidyate tava || 55 ||

Verse 56

अन्येन त्वं पथा शीघ्रं सुदेष्णाया निवेशनम्। अन्येनाहं गमिष्यामि विराटस्य महानसम् । यथा नौ नावबुध्येरन्रात्रावेवं व्यवस्थितौ ।। 56 ।।

anyena tvaṃ pathā śīghraṃ sudeṣṇāyā niveśanam| anyenāhaṃ gamiṣyāmi virāṭasya mahānasam | yathā nau nāvabudhyeranrātrāvevaṃ vyavasthitau || 56 ||

Verse 57

वैशंपायन उवाच। साऽगच्छन्नगरं कृष्णा भीमेनाश्वासिता सती ।। 57 ।। कृतकृत्या सुदेष्णाया भवनं शुभलक्षणा ।

vaiśaṃpāyana uvāca| sā'gacchannagaraṃ kṛṣṇā bhīmenāśvāsitā satī || 57 || kṛtakṛtyā sudeṣṇāyā bhavanaṃ śubhalakṣaṇā |

Verse 58

शचीव नहुषे शप्ते प्रविवेश त्रिविष्टपम् ।। 58 ।। भीमोऽप्यमितवीर्यस्तु बलवानरिमर्दनः।

śacīva nahuṣe śapte praviveśa triviṣṭapam || 58 || bhīmo'pyamitavīryastu balavānarimardanaḥ|

Verse 59

सर्वांस्तान्कीचकांस्तत्र हत्वा धर्मात्मजानुजः ।। 59 ।। निःशेषं कीचकान्हत्वा रामो रात्रिचरानिव।

sarvāṃstānkīcakāṃstatra hatvā dharmātmajānujaḥ || 59 || niḥśeṣaṃ kīcakānhatvā rāmo rātricarāniva|

Verse 60

जितशत्रुरदीनात्मा प्रविवेश पुरं ततः ।। 60 ।। पञ्चाधिकं शतं तत्र निहतं तेन भारत।

jitaśatruradīnātmā praviveśa puraṃ tataḥ || 60 || pañcādhikaṃ śataṃ tatra nihataṃ tena bhārata|

Verse 61

महावनमिव छिन्नं शिश्ये विगलितद्रुमम् ।। 61 ।। एवं ते निहता राजञ्शतं पञ्चोपकीचकाः।

mahāvanamiva chinnaṃ śiśye vigalitadrumam || 61 || evaṃ te nihatā rājañśataṃ pañcopakīcakāḥ|

Verse 62

स च सेनापतिः सूत इत्येतत्सूतषट्शतम् ।। 62 ।। न गन्धर्वभयाकिंचिद्वक्तुं कीचकबान्धवाः ।

sa ca senāpatiḥ sūta ityetatsūtaṣaṭśatam || 62 || na gandharvabhayākiṃcidvaktuṃ kīcakabāndhavāḥ |

Verse 63

अशक्नुवन्तस्तां तत्र भयादप्यभिवीक्षितुम् ।। 63 ।। विराटनगरे चापि सर्वे मात्स्याः समागताः । *इमे 10 श्लोकाः घo पुस्तक एव दृश्यन्ते ।।

aśaknuvantastāṃ tatra bhayādapyabhivīkṣitum || 63 || virāṭanagare cāpi sarve mātsyāḥ samāgatāḥ | *ime 10 ślokāḥ ghao pustaka eva dṛśyante ||

Verse 64

काल्यं पञ्चशतं चैतानपश्यन्सारथीन्हतान् ।। 64 ।। तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं नरा नार्यश्च नागराः।

kālyaṃ pañcaśataṃ caitānapaśyansārathīnhatān || 64 || taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ narā nāryaśca nāgarāḥ|

Verse 65

विस्मयं परमं गत्वा नोचुः किंचन भारत ।। 65 ।।

vismayaṃ paramaṃ gatvā nocuḥ kiṃcana bhārata || 65 ||