Adhyaya 82

Verse 1

पुलस्त्येन भीष्मंप्रति नानातीर्थमाहात्म्यकथनम् ।। 1 ।। पुलस्त्य उवाच। ततो गच्छेन्महाराज धर्मतीर्थमनुत्तमम्। [यत्र धर्मो महाभागस्तप्तवानुत्तमं तपः ।। तेन तीर्थं कृतंपुण्यं स्वेन नाम्ना च विश्रुतम् ।।]

pulastyena bhīṣmaṃprati nānātīrthamāhātmyakathanam || 1 || pulastya uvāca| tato gacchenmahārāja dharmatīrthamanuttamam| [yatra dharmo mahābhāgastaptavānuttamaṃ tapaḥ || tena tīrthaṃ kṛtaṃpuṇyaṃ svena nāmnā ca viśrutam ||]

Verse 2

तत्रस्नात्वा नरो राजन्धर्मशील समाहितः। आसप्तमं कुलं चैव पुनीते नात्र संशयः ।।

tatrasnātvā naro rājandharmaśīla samāhitaḥ| āsaptamaṃ kulaṃ caiva punīte nātra saṃśayaḥ ||

Verse 3

ततो गच्छेत राजेन्द्र ज्ञानपावनमुत्तमम्। अग्निष्टोममवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति ।।

tato gaccheta rājendra jñānapāvanamuttamam| agniṣṭomamavāpnoti munilokaṃ ca gacchati ||

Verse 4

सौगन्धिकवनं राजंस्ततो गच्छेत मानवः। तत्रब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।।

saugandhikavanaṃ rājaṃstato gaccheta mānavaḥ| tatrabrahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ ||

Verse 5

सिद्धचारणगन्धर्वाः किन्नराश्च महोरगाः। कतद्वनं प्रविशन्नेव सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।

siddhacāraṇagandharvāḥ kinnarāśca mahoragāḥ| katadvanaṃ praviśanneva sarvapāpaiḥ pramucyate ||

Verse 6

ततश्चापि सरिचच्छ्रेष्ठा नदीनामुत्तमा नदी। प्लक्षा देवी स्मृता राजन्पुण्या देवी सरस्वती ।।

tataścāpi saricacchreṣṭhā nadīnāmuttamā nadī| plakṣā devī smṛtā rājanpuṇyā devī sarasvatī ||

Verse 7

तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान्निः सृतेजले। अर्चयित्वा पितॄन्देवानश्वमेधफलं लभेत् ।।

tatrābhiṣekaṃ kurvīta valmīkānniḥ sṛtejale| arcayitvā pitṝndevānaśvamedhaphalaṃ labhet ||

Verse 8

कवेराध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम्। पट्सु शम्यानिपातेषु वल्मीकादिति निश्चयः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि द्व्यशीतितमोऽध्यायः ।। 82 ।।

kaverādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham| paṭsu śamyānipāteṣu valmīkāditi niścayaḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi tīrthayātrāparvaṇi dvyaśītitamo'dhyāyaḥ || 82 ||

Verse 9

कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विन्दति। तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टमेतत्पुरातने ।। शम्या मुद्गराकृतिर्यज्ञोपकरणविशेषः स वलवताक्षिप्तो यावद्दूरं पतेत् तावान्देशः शम्यानिपातः तेषु षट्सु ।।

kapilānāṃ sahasraṃ ca vājimedhaṃ ca vindati| tatra snātvā naravyāghra dṛṣṭametatpurātane || śamyā mudgarākṛtiryajñopakaraṇaviśeṣaḥ sa valavatākṣipto yāvaddūraṃ patet tāvāndeśaḥ śamyānipātaḥ teṣu ṣaṭsu ||

Verse 10

सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयक्षां च भारत। अभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते ।।

sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayakṣāṃ ca bhārata| abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate ||

Verse 11

त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थमासाद्य भारत। तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः। गाणपत्यं च लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः ।।

triśūlakhātaṃ tatraiva tīrthamāsādya bhārata| tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ| gāṇapatyaṃ ca labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ ||

Verse 12

ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम्। शाकम्भरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता ।।

tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabham| śākambharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā ||

Verse 13

दिव्यं वर्षसहस्रं हि शाकेन किल सुव्रता। आहारं सा कृतवती मासिमासि नराधिप ।।

divyaṃ varṣasahasraṃ hi śākena kila suvratā| āhāraṃ sā kṛtavatī māsimāsi narādhipa ||

Verse 14

ऋषयोऽभ्यागतास्तत्रदेव्या भक्त्या तपोधनाः। आतिथ्यं च कृतं तेषां शाकेन किल भारत। ततः शाकम्भरीत्येव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम् ।।

ṛṣayo'bhyāgatāstatradevyā bhaktyā tapodhanāḥ| ātithyaṃ ca kṛtaṃ teṣāṃ śākena kila bhārata| tataḥ śākambharītyeva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam ||

Verse 15

शाकम्भरीं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः। त्रिरात्रमुषितः शाकं भक्षयित्वा नरः शुचिः ।।

śākambharīṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ| trirātramuṣitaḥ śākaṃ bhakṣayitvā naraḥ śuciḥ ||

Verse 16

शाकाहारस्य यत्किंचिद्वर्षैर्द्वादशभिः कृतम्। तत्फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत ।। पुरातने भविष्यपुराणादौ ।।

śākāhārasya yatkiṃcidvarṣairdvādaśabhiḥ kṛtam| tatphalaṃ tasya bhavati devyāśchandena bhārata || purātane bhaviṣyapurāṇādau ||

Verse 17

ततो गच्छेत्सुवर्णाख्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्। तत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रकमाराधयत्पुरा ।।

tato gacchetsuvarṇākhyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam| tatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudrakamārādhayatpurā ||

Verse 18

वरांश्च सुबर्हूल्लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान्। उक्तश्च त्रिपुरघ्नेन परितुष्टेन भारत ।।

varāṃśca subarhūllebhe daivateṣu sudurlabhān| uktaśca tripuraghnena parituṣṭena bhārata ||

Verse 19

अपिच त्वं प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसि। त्वन्मुखं च जगत्सर्वं भविष्ति न संशयः ।। छन्देन इच्छया ।।

apica tvaṃ priyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasi| tvanmukhaṃ ca jagatsarvaṃ bhaviṣti na saṃśayaḥ || chandena icchayā ||

Verse 20

तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम्। अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ।।

tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajam| aśvamedhamavāpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati ||

Verse 21

धूमावतीं ततो गच्छेत्रिरात्रोपोषितो नरः। मनसा प्रार्थितान्कार्माल्लभते नात्र संशयः ।।

dhūmāvatīṃ tato gacchetrirātropoṣito naraḥ| manasā prārthitānkārmāllabhate nātra saṃśayaḥ ||

Verse 22

देव्यास्तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिप। तत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियः। महादेवप्रसादाद्धि गच्छेत परमां गतिम् ।।

devyāstu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipa| tatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥ| mahādevaprasādāddhi gaccheta paramāṃ gatim ||

Verse 23

प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ। धारां नाम महाप्रात्र सर्वपापप्रमोचनीम् ।।

pradakṣiṇamupāvṛtya gaccheta bharatarṣabha| dhārāṃ nāma mahāprātra sarvapāpapramocanīm ||

Verse 24

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप। ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत् महागिरिम् ।।

tatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa| tato gaccheta dharmajña namaskṛt mahāgirim ||

Verse 25

अशीतियोजनशतं पुष्करं स्वर्गमुच्यते। अशीतिं धर्मपृष्ठात्तु प्रवदन्ति मनीषिणः ।।

aśītiyojanaśataṃ puṣkaraṃ svargamucyate| aśītiṃ dharmapṛṣṭhāttu pravadanti manīṣiṇaḥ ||

Verse 26

षष्टिं प्रयागाद्राजेन्द्र कुरुक्षेत्रात्तु द्वादश। संयुक्तमेव राजेन्द्र गङ्गाद्वारं त्रिविष्टपम् ।।

ṣaṣṭiṃ prayāgādrājendra kurukṣetrāttu dvādaśa| saṃyuktameva rājendra gaṅgādvāraṃ triviṣṭapam ||

Verse 27

स्वर्गद्वारेण यत्तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः। तत्राभिषेकं कुर्वीत कोटितीर्थे समाहितः ।।

svargadvāreṇa yattulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ| tatrābhiṣekaṃ kurvīta koṭitīrthe samāhitaḥ ||

Verse 28

पौण्डरीकमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्। उष्यैकां रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत् ।।

pauṇḍarīkamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet| uṣyaikāṃ rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet ||

Verse 29

सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च शक्रावर्ते च तर्पयन्। देवान्पितॄंश्च विधिवत्पुण्ये लोके महीयते ।।

saptagaṅge trigaṅge ca śakrāvarte ca tarpayan| devānpitṝṃśca vidhivatpuṇye loke mahīyate ||

Verse 30

ततः कनस्वले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः। अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ।।

tataḥ kanasvale snātvā trirātropoṣito naraḥ| aśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

Verse 31

कपिलावटं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप। उपोष्य रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत् ।।

kapilāvaṭaṃ tato gacchettīrthasevī narādhipa| upoṣya rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet ||

Verse 32

नागराजस्य राजेन्द्र कपिलस्य महात्मनः। तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ सर्वलोकेषु विश्रुतम् ।।

nāgarājasya rājendra kapilasya mahātmanaḥ| tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha sarvalokeṣu viśrutam ||

Verse 33

तत्राभिषेकं कुर्वीत नागतीर्थे नराधिप। कपिलानां सहस्रस्य फलं विन्दति मानवः ।।

tatrābhiṣekaṃ kurvīta nāgatīrthe narādhipa| kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ vindati mānavaḥ ||

Verse 34

ततो ललितकं गच्छेच्छन्तनोस्तीर्थमुत्तमम्। तत्र स्नात्वा नरो राजन्न दुर्गतिमवाप्नुयात् ।।

tato lalitakaṃ gacchecchantanostīrthamuttamam| tatra snātvā naro rājanna durgatimavāpnuyāt ||

Verse 35

गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्नाति यः संगमे नरः। दशाश्वमेधानाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

gaṅgāyamunayormadhye snāti yaḥ saṃgame naraḥ| daśāśvamedhānāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 36

ततो गच्छेत राजेन्द्र सुगन्धं लोकविथुतम्। सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते ।।

tato gaccheta rājendra sugandhaṃ lokavithutam| sarvapāpaviśuddhātmā brahmaloke mahīyate ||

Verse 37

रुद्रावर्तं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप। तत्रस्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके च गच्छति ।।

rudrāvartaṃ tato gacchettīrthasevī narādhipa| tatrasnātvā naro rājansvargaloke ca gacchati ||

Verse 38

गङ्गायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमे। स्नात्वाऽश्वमेधं प्राप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ।।

gaṅgāyāśca naraśreṣṭha sarasvatyāśca saṃgame| snātvā'śvamedhaṃ prāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

Verse 39

भद्रकर्णएश्वरं गत्वा देवमर्च्य यथाविधि। न दुर्गतिमवाप्नोति नाकपृष्ठे च पूज्यते ।।

bhadrakarṇaeśvaraṃ gatvā devamarcya yathāvidhi| na durgatimavāpnoti nākapṛṣṭhe ca pūjyate ||

Verse 40

तत कुब्जावतीं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप। रगोसहस्रमवाप्नोति स्वर्गलोकं च नच्छति ।।

tata kubjāvatīṃ gacchettīrthasevī narādhipa| ragosahasramavāpnoti svargalokaṃ ca nacchati ||

Verse 41

अरुन्धतीवटं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप। सामुद्रकमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी समाहितः ।।

arundhatīvaṭaṃ gacchettīrthasevī narādhipa| sāmudrakamupaspṛśya brahmacārī samāhitaḥ ||

Verse 42

अश्वमेधमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः। गोसहस्रफलं विद्यात्कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

aśvamedhamavāpnoti trirātropoṣito naraḥ| gosahasraphalaṃ vidyātkulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 43

कब्र्हमावर्तं ततो गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः। अश्वमेधमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति ।।

kabrhamāvartaṃ tato gacchedbrahmacārī samāhitaḥ| aśvamedhamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati ||

Verse 44

यमुनाप्रभवं गत्वा समुपस्पृश्य यामुनम्। अश्वमेधफंल लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते ।।

yamunāprabhavaṃ gatvā samupaspṛśya yāmunam| aśvamedhaphaṃla labdhvā svargaloke mahīyate ||

Verse 45

दर्वीसंक्रमणं प्राप्य तीर्थं त्रैलोक्यपूजितम्। अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ।।

darvīsaṃkramaṇaṃ prāpya tīrthaṃ trailokyapūjitam| aśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

Verse 46

सिन्धोश्च प्रभवं गत्वा सिद्धगन्धर्वसेवितम्। तत्रोष्य रजनीः पञ्च विन्देद्बहु सुवर्णकम् ।।

sindhośca prabhavaṃ gatvā siddhagandharvasevitam| tatroṣya rajanīḥ pañca vindedbahu suvarṇakam ||

Verse 47

अथ वेदीं समासाद्य नरः परमदुर्गमाम्। अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेदौशनसीं गतिम् ।।

atha vedīṃ samāsādya naraḥ paramadurgamām| aśvamedhamavāpnoti gacchedauśanasīṃ gatim ||

Verse 48

ऋषिकुल्यां समासाद्य वासिष्ठं चैवभारत। वासिष्ठीं समतिक्रम्य सर्वे वर्णा द्विजातयः ।।

ṛṣikulyāṃ samāsādya vāsiṣṭhaṃ caivabhārata| vāsiṣṭhīṃ samatikramya sarve varṇā dvijātayaḥ ||

Verse 49

ऋषिकुल्यां समासाद्य नरः स्नात्वा विकल्मषः। देवान्पितॄंश्चार्चयित्वा ऋषिलोकं प्रपद्यते ।।

ṛṣikulyāṃ samāsādya naraḥ snātvā vikalmaṣaḥ| devānpitṝṃścārcayitvā ṛṣilokaṃ prapadyate ||

Verse 50

यदि तत्रवसेन्मासं शाकाहारो नराधिप। द्वादशाहस्य यज्ञस्य फलं स लभते नरः ।।

yadi tatravasenmāsaṃ śākāhāro narādhipa| dvādaśāhasya yajñasya phalaṃ sa labhate naraḥ ||

Verse 51

भृगुतुङ्गं समासाद्य वाजिमेधफलं लभेत्। गत्वा वीरप्रमोक्षं च सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।

bhṛgutuṅgaṃ samāsādya vājimedhaphalaṃ labhet| gatvā vīrapramokṣaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate ||

Verse 52

कृत्तिकामघयोश्चैव तीर्थमासाद्य भारत। अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलमाप्नोति मानवः ।।

kṛttikāmaghayoścaiva tīrthamāsādya bhārata| agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalamāpnoti mānavaḥ ||

Verse 53

तत्र संध्यां समासाद्य विद्यातीर्थमनुत्तमम्। उपस्पृश्य च वै विद्यां यत्र तत्रोपपद्यते ।।

tatra saṃdhyāṃ samāsādya vidyātīrthamanuttamam| upaspṛśya ca vai vidyāṃ yatra tatropapadyate ||

Verse 54

महाश्रमे वसेद्रात्रिं सर्वपापप्रमोचने। एककालं निराहारो लोकानावसते शुभान् ।।

mahāśrame vasedrātriṃ sarvapāpapramocane| ekakālaṃ nirāhāro lokānāvasate śubhān ||

Verse 55

षष्ठाकालोपवासेन मासमुष्य महालये। सर्वपापविशुद्दात्मा विन्देद्बहु सुवर्णकम्। दशापरान्दशपूर्वान्नरानुद्धरते कुलम् ।।

ṣaṣṭhākālopavāsena māsamuṣya mahālaye| sarvapāpaviśuddātmā vindedbahu suvarṇakam| daśāparāndaśapūrvānnarānuddharate kulam ||

Verse 56

अथ वेतसिकां गत्वा पितामहनिषेविताम्। अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेदौशनसीं गतिम् ।। त्वमुखं त्वत्प्रधानम् ।।

atha vetasikāṃ gatvā pitāmahaniṣevitām| aśvamedhamavāpnoti gacchedauśanasīṃ gatim || tvamukhaṃ tvatpradhānam ||

Verse 57

अथ सुन्दरिकातीर्थं प्राप्य सिद्धनिषेवितम्। रूपस्य भागी भवति दृष्टमेतत्पुरातनैः ।।

atha sundarikātīrthaṃ prāpya siddhaniṣevitam| rūpasya bhāgī bhavati dṛṣṭametatpurātanaiḥ ||

Verse 58

ततो वै ब्राह्मणं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः। पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ।।

tato vai brāhmaṇaṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ| padmavarṇena yānena brahmalokaṃ prapadyate ||

Verse 59

ततस्तु नैमिषं गच्छेत्पुण्यं सिद्धनिषेवितम्। तत्र नित्यं निवसति ब्रह्मा देवगणैः सह ।।

tatastu naimiṣaṃ gacchetpuṇyaṃ siddhaniṣevitam| tatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇaiḥ saha ||

Verse 60

नैमिषं मृगयाणस् पापस्यार्धं प्रणश्यति। प्रविष्टमात्रस्तु नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।

naimiṣaṃ mṛgayāṇas pāpasyārdhaṃ praṇaśyati| praviṣṭamātrastu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ||

Verse 61

तत्र मासं वसेद्धीरो नैमिषे तीर्थतत्परः। पृथिव्यां यानि तीर्थानि तानि तीर्थानि नैंमिषे ।।

tatra māsaṃ vaseddhīro naimiṣe tīrthatatparaḥ| pṛthivyāṃ yāni tīrthāni tāni tīrthāni naiṃmiṣe ||

Verse 62

कृताभिषेकस्तत्रैव नियतो नियताशनः। गवां मेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति भारत। पुनात्यासप्तमं चैव कुलं भरतसत्तम ।।

kṛtābhiṣekastatraiva niyato niyatāśanaḥ| gavāṃ medhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti bhārata| punātyāsaptamaṃ caiva kulaṃ bharatasattama ||

Verse 63

यस्त्यजेन्नैमिषे प्राणानुपवासपरायणः। स मोदेत्सर्वलोकेषु एवमाहुर्मनीषिणः ।।

yastyajennaimiṣe prāṇānupavāsaparāyaṇaḥ| sa modetsarvalokeṣu evamāhurmanīṣiṇaḥ ||

Verse 64

नित्यं मेध्यं च पुण्यं च नैमिषं नृपसत्तम ।।

nityaṃ medhyaṃ ca puṇyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama ||

Verse 65

गङ्गोद्भेदं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः। वाजपेयमवाप्नोति ब्रह्मभूतो भवेत्सदा ।।

gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ| vājapeyamavāpnoti brahmabhūto bhavetsadā ||

Verse 66

सरस्वतीं समासाद्य तर्पयेत्पितृदेवताः। सारस्वतेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः ।।

sarasvatīṃ samāsādya tarpayetpitṛdevatāḥ| sārasvateṣu lokeṣu modate nātra saṃśayaḥ ||

Verse 67

ततश्च बाहुदां गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः। तत्रोष्य रजनीमेकां स्वर्गलोके महीयते। देवसत्रस्य यज्ञस्य फलंप्राप्नोति कौरव ।।

tataśca bāhudāṃ gacchedbrahmacārī samāhitaḥ| tatroṣya rajanīmekāṃ svargaloke mahīyate| devasatrasya yajñasya phalaṃprāpnoti kaurava ||

Verse 68

ततः क्षीरवतीं गच्छेत्पुण्यां पुण्यतरैर्वृताम्। पितृदेवार्चनपरो वाजपेयमवाप्नुयात् ।।

tataḥ kṣīravatīṃ gacchetpuṇyāṃ puṇyatarairvṛtām| pitṛdevārcanaparo vājapeyamavāpnuyāt ||

Verse 69

विमलाशोकमासाद्य ब्र्हमचारी समाहितः। तत्रोष्य रजनीमेकां स्वर्गलोके महीयते ।।

vimalāśokamāsādya brhamacārī samāhitaḥ| tatroṣya rajanīmekāṃ svargaloke mahīyate ||

Verse 70

गोप्रतारं ततो गच्छेत्सरय्वास्तीर्थमुत्तमम्। यत्र रामो गतः स्वर्गं सभृत्यबलवाहनः। देहं त्यक्त्वा महाराज तस्य तीर्थस्य तेजसा ।।

gopratāraṃ tato gacchetsarayvāstīrthamuttamam| yatra rāmo gataḥ svargaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ| dehaṃ tyaktvā mahārāja tasya tīrthasya tejasā ||

Verse 71

रामस्य च प्रसादेन व्यवसायाच्च भारत। तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा गोप्रतारे नराधिप। सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते ।। औशनसीं गतिं शुक्रत्वम् ।।

rāmasya ca prasādena vyavasāyācca bhārata| tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipa| sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate || auśanasīṃ gatiṃ śukratvam ||

Verse 72

रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां कुरुनन्दन। अश्वमेधमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः ।।

rāmatīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ kurunandana| aśvamedhamavāpnoti punāti ca kulaṃ naraḥ ||

Verse 73

शतसाहस्रकं तीर्थं तत्रैव भरतर्षभ ।।

śatasāhasrakaṃ tīrthaṃ tatraiva bharatarṣabha ||

Verse 74

तत्रोपस्पर्शनं कृत्वा नियतो नियताशनः। गोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नोति भरतर्षभ ।।

tatropasparśanaṃ kṛtvā niyato niyatāśanaḥ| gosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnoti bharatarṣabha ||

Verse 75

रततो गच्छेत राजेनद्‌र भर्तृस्थानमनुत्तमम्। अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ।।

ratato gaccheta rājenad‌ra bhartṛsthānamanuttamam| aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

Verse 76

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा अर्चयित्वा गुहं नृप। गोसहस्रफंल विद्यात्तेजस्वी च भवेन्नरः ।।

koṭitīrthe naraḥ snātvā arcayitvā guhaṃ nṛpa| gosahasraphaṃla vidyāttejasvī ca bhavennaraḥ ||

Verse 77

ततो वाराणसीं गत्वा अर्चयित्वा नृषध्वजम्। कपिलाह्रदे नरः स्नात्वाराजसूयमवाप्नुयात् ।।

tato vārāṇasīṃ gatvā arcayitvā nṛṣadhvajam| kapilāhrade naraḥ snātvārājasūyamavāpnuyāt ||

Verse 78

अविमुक्तं समासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह। दर्शनाद्देवदेवस्य मुच्यते ब्रह्महत्यया ।।

avimuktaṃ samāsādya tīrthasevī kurūdvaha| darśanāddevadevasya mucyate brahmahatyayā ||

Verse 79

प्राणानुत्सृज्यतत्रैव मोक्षं प्राप्नोति मानवः। मार्कण्डेयस्य राजेन्द्र तीर्थमासाद्य दुर्लभम् ।।

prāṇānutsṛjyatatraiva mokṣaṃ prāpnoti mānavaḥ| mārkaṇḍeyasya rājendra tīrthamāsādya durlabham ||

Verse 80

गोमतीगङ्गयोश्चैव संगमे लोकविश्रुते। अग्निष्टोममवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

gomatīgaṅgayoścaiva saṃgame lokaviśrute| agniṣṭomamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 81

ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः। अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

tato gayāṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ| aśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 82

तत्राक्षयवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः। तत्र दत्तं पितृभ्यस्तु भवत्यक्षयमुच्यते ।।

tatrākṣayavaṭo nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ| tatra dattaṃ pitṛbhyastu bhavatyakṣayamucyate ||

Verse 83

महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताः। अक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

mahānadyāmupaspṛśya tarpayetpitṛdevatāḥ| akṣayānprāpnuyāllokānkulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 84

ततो ब्रह्मसरो गत्वा धर्मारण्योपशोभितम्। ब्रह्मलोकमवाप्नोति प्रभातामेव शर्वरीम् ।।

tato brahmasaro gatvā dharmāraṇyopaśobhitam| brahmalokamavāpnoti prabhātāmeva śarvarīm ||

Verse 85

ब्रह्मणा तत्र सरसि यूपश्रेष्ठः समुच्छ्रितः। यूपं प्रदक्षिणीकृत्य वाजपेयफलं लभेत् ।।

brahmaṇā tatra sarasi yūpaśreṣṭhaḥ samucchritaḥ| yūpaṃ pradakṣiṇīkṛtya vājapeyaphalaṃ labhet ||

Verse 86

ततो गच्छेत राजेन्द्र धेनुकं लोकविश्रुतम्। एकरात्रोषितो राजन्प्रयच्छेत्तिलधेनुकाम् ।।

tato gaccheta rājendra dhenukaṃ lokaviśrutam| ekarātroṣito rājanprayacchettiladhenukām ||

Verse 87

सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं ब्रजेद्भुवम्। तत्र चिह्निं महद्राजन्नद्यापि सुमहद्भृशम् ।।

sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ brajedbhuvam| tatra cihniṃ mahadrājannadyāpi sumahadbhṛśam ||

Verse 88

कपिलायाः सवत्सायाश्चरन्त्याः पर्वते कृतम्। सवत्सायाः पदानि स्म दृश्यन्तेऽद्यापि भारत ।।

kapilāyāḥ savatsāyāścarantyāḥ parvate kṛtam| savatsāyāḥ padāni sma dṛśyante'dyāpi bhārata ||

Verse 89

तेषूपस्पृश्य राजेन्द्रपदेषु नृपसत्तम। यत्कंचिदशुभं कर्म तत्प्रणश्यति भारत ।।

teṣūpaspṛśya rājendrapadeṣu nṛpasattama| yatkaṃcidaśubhaṃ karma tatpraṇaśyati bhārata ||

Verse 90

ततो गृध्रवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः। स्नायीत भस्मना तत्र अभिगम्य वृषध्वजम् ।।

tato gṛdhravaṭaṃ gacchetsthānaṃ devasya dhīmataḥ| snāyīta bhasmanā tatra abhigamya vṛṣadhvajam ||

Verse 91

ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम्। इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति ।।

brāhmaṇena bhaveccīrṇaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam| itareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati ||

Verse 92

उद्यन्तं च ततो गच्छेत्पर्वतं गीतनादितम्। सावित्र्यास्तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ ।।

udyantaṃ ca tato gacchetparvataṃ gītanāditam| sāvitryāstu padaṃ tatra dṛśyate bharatarṣabha ||

Verse 93

तत्रसंध्यामुपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः। उपासिता भवेत्संध्या तेन द्वादशवार्षिकी ।।

tatrasaṃdhyāmupāsīta brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ| upāsitā bhavetsaṃdhyā tena dvādaśavārṣikī ||

Verse 94

योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ। तत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकरात् ।।

yonidvāraṃ ca tatraiva viśrutaṃ bharatarṣabha| tatrābhigamya mucyeta puruṣo yonisaṃkarāt ||

Verse 95

कृष्णशुक्लावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरः। पुनात्यासप्तमं राजन्कुलं नास्त्यत्र संशयः ।।

kṛṣṇaśuklāvubhau pakṣau gayāyāṃ yo vasennaraḥ| punātyāsaptamaṃ rājankulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ ||

Verse 96

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत्। गौरीं वा वरयेत्कन्यां नीलं वा वृषमुत्सृजेत् ।।

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyekopi gayāṃ vrajet| gaurīṃ vā varayetkanyāṃ nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet ||

Verse 97

ततः फल्गुं व्रजेद्राजंस्तीर्थसेवी नराधिप। अश्वमेधमवाप्नोति सिद्धिं च महतीं व्रजेत् ।।

tataḥ phalguṃ vrajedrājaṃstīrthasevī narādhipa| aśvamedhamavāpnoti siddhiṃ ca mahatīṃ vrajet ||

Verse 98

ततो गच्छेत राजेन्द्र धर्मप्रस्थं समाहितः। तत्र धर्मो महाराज नित्यमास्ते युधिष्ठिर ।।

tato gaccheta rājendra dharmaprasthaṃ samāhitaḥ| tatra dharmo mahārāja nityamāste yudhiṣṭhira ||

Verse 99

तत्र कूपोदकं कृत्वा तेन स्नातः शुचिस्तथा। पितॄन्देवांस्तु संतर्प्य मुक्तपापो दिवं व्रजेत् ।।

tatra kūpodakaṃ kṛtvā tena snātaḥ śucistathā| pitṝndevāṃstu saṃtarpya muktapāpo divaṃ vrajet ||

Verse 100

मतङ्गस्याश्रमस्तत्रमहर्षेर्भावितात्मनः ।।

mataṅgasyāśramastatramaharṣerbhāvitātmanaḥ ||

Verse 101

तं प्रविश्याश्रमं श्रीमच्छ्रमशोकविनाशनम्। गवामयनयज्ञस्य फलंप्राप्नोति मानवः ।।

taṃ praviśyāśramaṃ śrīmacchramaśokavināśanam| gavāmayanayajñasya phalaṃprāpnoti mānavaḥ ||

Verse 102

धर्मं तत्राभिसंस्पृश्य वाजिमेधमवाप्नुयात् ।।

dharmaṃ tatrābhisaṃspṛśya vājimedhamavāpnuyāt ||

Verse 103

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मस्थानमनुत्तमम्। तत्राभिगम्य राजेन्द्र ब्रह्माणं पुरुषर्षभ। राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं विन्दति मानवः ।।

tato gaccheta rājendra brahmasthānamanuttamam| tatrābhigamya rājendra brahmāṇaṃ puruṣarṣabha| rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ ||

Verse 104

ततो राजगृहं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप। उपस्पृश्य ततस्तत्रकक्षीवानिव मोदते ।।

tato rājagṛhaṃ gacchettīrthasevī narādhipa| upaspṛśya tatastatrakakṣīvāniva modate ||

Verse 105

यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्राश्नीन पुरुषः शुचिः। यक्षिण्यास्तु प्रसादेन मुच्यते ब्र्हमहत्यया ।। व्यवसायान्निश्चयात् ।।

yakṣiṇyā naityakaṃ tatra prāśnīna puruṣaḥ śuciḥ| yakṣiṇyāstu prasādena mucyate brhamahatyayā || vyavasāyānniścayāt ||

Verse 106

मणइनागं ततो गत्वा गोसहस्रफलं लभेत् ।।

maṇaināgaṃ tato gatvā gosahasraphalaṃ labhet ||

Verse 107

तैर्थिकं भुञ्जते यस्तु मणिनागस् भारत। दष्टस्याशीविषेणापि न तस्य क्रमते विपम् ।।

tairthikaṃ bhuñjate yastu maṇināgas bhārata| daṣṭasyāśīviṣeṇāpi na tasya kramate vipam ||

Verse 108

तत्रोष् रजनीभेकां गोसहस्रफंल लभेत्। ततो गच्छेत ब्रह्मर्पेर्गौतमस्य वनं प्रियम् ।।

tatroṣ rajanībhekāṃ gosahasraphaṃla labhet| tato gaccheta brahmarpergautamasya vanaṃ priyam ||

Verse 109

अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम्। अभिगम्याश्रमं राजन्विनद्ते श्रियमात्मनः ।।

ahalyāyā hrade snātvā vrajeta paramāṃ gatim| abhigamyāśramaṃ rājanvinadte śriyamātmanaḥ ||

Verse 110

तत्रोदपानं धर्मज्ञ त्रिपु लोकेषु विश्रुतम्। तत्राभिषेकं कृत्वा तु वाजिमेधमवाप्नुयात् ।।

tatrodapānaṃ dharmajña tripu lokeṣu viśrutam| tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu vājimedhamavāpnuyāt ||

Verse 111

जनकस् तु राजर्षेः कूपस्त्रिदशपूजितः। तत्राभिषेकं कृत्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात् ।।

janakas tu rājarṣeḥ kūpastridaśapūjitaḥ| tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu viṣṇulokamavāpnuyāt ||

Verse 112

ततो विनशनं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम्। वाजपेयमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति ।।

tato vinaśanaṃ gacchetsarvapāpapramocanam| vājapeyamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati ||

Verse 113

गण्डकीं तु समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम्। वाजपेयमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति ।।

gaṇḍakīṃ tu samāsādya sarvatīrthajalodbhavām| vājapeyamavāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||

Verse 114

कततो विशल्यामासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम्। अग्निष्टोममवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ।।

katato viśalyāmāsādya nadīṃ trailokyaviśrutām| agniṣṭomamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

Verse 115

ततोऽधिवङ्गं धर्मज्ञ समाविश्य ततो वनम्। गुह्यकेषु महाराज मोदते नात्र संशयः ।।

tato'dhivaṅgaṃ dharmajña samāviśya tato vanam| guhyakeṣu mahārāja modate nātra saṃśayaḥ ||

Verse 116

कम्पनां तु समासद्य नदीं सिद्धनिवेषिताम्। पुण्डरीकमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ।।

kampanāṃ tu samāsadya nadīṃ siddhaniveṣitām| puṇḍarīkamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

Verse 117

अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य धराधिप। अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

atha māheśvarīṃ dhārāṃ samāsādya dharādhipa| aśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 118

दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नराधिप। न दुर्गतिमवाप्नोति वाजिमेधं च विन्दति ।।

divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya narādhipa| na durgatimavāpnoti vājimedhaṃ ca vindati ||

Verse 119

अथ सोमपदं गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः। माहेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ।।

atha somapadaṃ gacchedbrahmacārī samāhitaḥ| māheśvarapade snātvā vājimedhaphalaṃ labhet ||

Verse 120

तत्रकोटी तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ। कूर्मरूपेण राजेन्द्र ह्यसुरेण दुरात्मना ।।

tatrakoṭī tu tīrthānāṃ viśrutā bharatarṣabha| kūrmarūpeṇa rājendra hyasureṇa durātmanā ||

Verse 121

ह्रियमाणा हृता राजन्विष्णुना प्रभविष्णुना। तत्राभिषेकं कुर्वीत तीर्थकोट्यां युधिष्ठिर ।।

hriyamāṇā hṛtā rājanviṣṇunā prabhaviṣṇunā| tatrābhiṣekaṃ kurvīta tīrthakoṭyāṃ yudhiṣṭhira ||

Verse 122

पुण्डरीकमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति। ततो गच्छेत राजेन्द्रस्थानं नारायणस्य च ।।

puṇḍarīkamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati| tato gaccheta rājendrasthānaṃ nārāyaṇasya ca ||

Verse 123

सदा सन्निहितो यत्रविष्णुर्वसति भारत। यत्रब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।।

sadā sannihito yatraviṣṇurvasati bhārata| yatrabrahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ ||

Verse 124

आदित्या वसवो रुद्रा जनार्दनमुपासते। शालग्राम इति ख्यातो विष्णुरद्भुतकर्मकः ।।

ādityā vasavo rudrā janārdanamupāsate| śālagrāma iti khyāto viṣṇuradbhutakarmakaḥ ||

Verse 125

अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमव्ययम्। अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ।।

abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam| aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||

Verse 126

तत्रोपदानं धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनम्। समुद्रास्तत्रचत्वारः कूपे संनिहिताः सदा। तत्रोपस्पृश् राजेन्द्र न दुर्गतिमवाप्नुयात् ।।

tatropadānaṃ dharmajña sarvapāpapramocanam| samudrāstatracatvāraḥ kūpe saṃnihitāḥ sadā| tatropaspṛś rājendra na durgatimavāpnuyāt ||

Verse 127

अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमव्ययम्। विराजति यथासोमो मेघैर्मुक्तो नराधिप ।।

abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam| virājati yathāsomo meghairmukto narādhipa ||

Verse 128

जातिस्मरमुपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसः। जातिस्मरत्वमाप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः ।।

jātismaramupaspṛśya śuciḥ prayatamānasaḥ| jātismaratvamāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ ||

Verse 129

वदेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा तु केशवम्। ईप्सिताँल्लभते कामानुपवासान्न संशयः ।।

vadeśvarapuraṃ gatvā arcayitvā tu keśavam| īpsitā~llabhate kāmānupavāsānna saṃśayaḥ ||

Verse 130

ततस्तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम्। अभिगम्य हरिं देवं न दुर्गतिमवाप्नुयात् ।।

tatastu vāmanaṃ gatvā sarvapāpapramocanam| abhigamya hariṃ devaṃ na durgatimavāpnuyāt ||

Verse 131

भरतस्याश्रमं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम् ।।

bharatasyāśramaṃ gacchetsarvapāpapramocanam ||

Verse 132

कौशिकीं तत्र गच्छेत महापापप्रणाशिनीम्। राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ।।

kauśikīṃ tatra gaccheta mahāpāpapraṇāśinīm| rājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

Verse 133

ततो गच्छेत राजेन्द्र चम्पकारण्यमुत्तमम्। तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् ।।

tato gaccheta rājendra campakāraṇyamuttamam| tatroṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet ||

Verse 134

अथ जेष्ठिलमासाद्य तीर्धं परमदुर्लभम्। तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् ।।

atha jeṣṭhilamāsādya tīrdhaṃ paramadurlabham| tatroṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet ||

Verse 135

तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम्। मित्रावरुणयोर्लोकानाप्नोति पुरुषर्षभ। त्रिरात्रोपोषितस्तत्रअग्निष्टोमफलं लभेत् ।।

tatra viśveśvaraṃ dṛṣṭvā devyā saha mahādyutim| mitrāvaruṇayorlokānāpnoti puruṣarṣabha| trirātropoṣitastatraagniṣṭomaphalaṃ labhet ||

Verse 136

कन्यासंवेद्यमासाद्य नियतो नयिताशनः। मनोः प्रजापतेर्लोकानाप्नोति पुरुषर्षभ ।।

kanyāsaṃvedyamāsādya niyato nayitāśanaḥ| manoḥ prajāpaterlokānāpnoti puruṣarṣabha ||

Verse 137

कन्यायां ये प्रयच्छन्ति दानमण्वपि भारत। तदक्षय्यमिति प्राहुर्ऋषयः संशितव्रताः ।।

kanyāyāṃ ye prayacchanti dānamaṇvapi bhārata| tadakṣayyamiti prāhurṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ ||

Verse 138

ततो निर्वीरमासाद्य त्रिपु लोकेपु विश्रुतम्। अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ।।

tato nirvīramāsādya tripu lokepu viśrutam| aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||

Verse 139

ये त्विन्धनं प्रयच्छन्ति निर्वीरासंगमे नराः। ते यान्ति नरशार्दूल शक्रलोकमनामयम् ।।

ye tvindhanaṃ prayacchanti nirvīrāsaṃgame narāḥ| te yānti naraśārdūla śakralokamanāmayam ||

Verse 140

तत्राश्रमो वसिष्ठस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः। तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयमवाप्नुयात् ।।

tatrāśramo vasiṣṭhas triṣu lokeṣu viśrutaḥ| tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo vājapeyamavāpnuyāt ||

Verse 141

देवकूटं समासाद्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्। अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।।

devakūṭaṃ samāsādya brahmarṣigaṇasevitam| aśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

Verse 142

ततो गच्छेत राजेन्द्र कौशिकस्य मुनेर्ह्रदम्। यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो विश्वामित्रोथ कौशिकः ।।

tato gaccheta rājendra kauśikasya munerhradam| yatra siddhiṃ parāṃ prāpto viśvāmitrotha kauśikaḥ ||

Verse 143

तत्र मासं वसेद्वीर कौशिक्यां भरतर्षभ। अश्वमेधस्य यत्पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति ।।

tatra māsaṃ vasedvīra kauśikyāṃ bharatarṣabha| aśvamedhasya yatpuṇyaṃ tanmāsenādhigacchati ||

Verse 144

सर्वतीर्थवरे चैव यो वसेत महाह्रदे। न दुर्गतिमवाप्नोति विन्द्याद्बहु सुवर्णकम् ।।

sarvatīrthavare caiva yo vaseta mahāhrade| na durgatimavāpnoti vindyādbahu suvarṇakam ||

Verse 145

कुमारमभिगम्याथ वीराश्रमनिवासिनम्। अश्वमेधमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ।।

kumāramabhigamyātha vīrāśramanivāsinam| aśvamedhamavāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||

Verse 146

अग्निधारां समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम्। तत्राभिषेकं कुर्वाणो ह्यग्निष्टोममवाप्नुयात् ।।

agnidhārāṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām| tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo hyagniṣṭomamavāpnuyāt ||

Verse 147

अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुमव्ययम्। पितामहसरो गत्वा शैलराजसमीपतः। तत्राभिषेकं कुर्वाणो ह्यग्निष्टोममवाप्नुयात् ।।

abhigamya mahādevaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam| pitāmahasaro gatvā śailarājasamīpataḥ| tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo hyagniṣṭomamavāpnuyāt ||

Verse 148

पितामहस्य सरसः प्रस्रुता लोकपावनी। कुमारधारा तत्रैव त्रिषु लोकेषु विश्रुता ।।

pitāmahasya sarasaḥ prasrutā lokapāvanī| kumāradhārā tatraiva triṣu lokeṣu viśrutā ||

Verse 149

यत्रस्नात्वा कृतार्थोस्मीत्यात्मानमवगच्छति। षष्ठकालोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया ।।

yatrasnātvā kṛtārthosmītyātmānamavagacchati| ṣaṣṭhakālopavāsena mucyate brahmahatyayā ||

Verse 150

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थसेवनतत्परः। शिखरं वै महादेव्या गौर्यास्त्रैलोक्यविश्रुतम् ।।

tato gaccheta dharmajña tīrthasevanatatparaḥ| śikharaṃ vai mahādevyā gauryāstrailokyaviśrutam ||

Verse 151

समारुह्य नरश्रेष्ठ स्तनकुण्डेषु संविशेत्। स्तनकुण्डमुपस्पृश्य वाजपेयफलं लभेत् ।।

samāruhya naraśreṣṭha stanakuṇḍeṣu saṃviśet| stanakuṇḍamupaspṛśya vājapeyaphalaṃ labhet ||

Verse 152

तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः। हयमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति ।।

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥ| hayamedhamavāpnoti śakralokaṃ ca gacchati ||

Verse 153

ताम्रारुणं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः। अश्वमेमवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति ।।

tāmrāruṇaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ| aśvamemavāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati ||

Verse 154

नन्दिन्यां च समासाद्य कूपं देवनिषेवितम्। नरमेधस् यत्पुण्यं तदाप्तोति नराधिप ।।

nandinyāṃ ca samāsādya kūpaṃ devaniṣevitam| naramedhas yatpuṇyaṃ tadāptoti narādhipa ||

Verse 155

कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यरुणयोर्गतः। त्रिरात्रोपोषितो राजन्सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।

kālikāsaṃgame snātvā kauśikyaruṇayorgataḥ| trirātropoṣito rājansarvapāpaiḥ pramucyate ||

Verse 156

उर्वशीतीर्थमासाद्य ततः सोमाश्रमं बुधः। कुम्भकर्णाश्रमं गत्वा पूज्यते भुविमानवः ।।

urvaśītīrthamāsādya tataḥ somāśramaṃ budhaḥ| kumbhakarṇāśramaṃ gatvā pūjyate bhuvimānavaḥ ||

Verse 157

कोकामुखमुपस्पृश् ब्रह्मचारी यतव्रतः। जातिस्मरत्वमाप्नोति दृष्टमेतत्पुरातनैः ।।

kokāmukhamupaspṛś brahmacārī yatavrataḥ| jātismaratvamāpnoti dṛṣṭametatpurātanaiḥ ||

Verse 158

प्राङ्गदीं च समासाद्य कृतात्मा भवति द्विजः। सर्वपापविशुद्धात्मा शक्रलोकं च गच्छति ।।

prāṅgadīṃ ca samāsādya kṛtātmā bhavati dvijaḥ| sarvapāpaviśuddhātmā śakralokaṃ ca gacchati ||

Verse 159

ऋषभद्वीपमासाद्य मेध्यं क्रौञ्चनिषूदनम्। सरस्वत्यामुपस्पृश्य विमानस्थो विराजते ।।

ṛṣabhadvīpamāsādya medhyaṃ krauñcaniṣūdanam| sarasvatyāmupaspṛśya vimānastho virājate ||

Verse 160

औद्दालकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम्। तत्राभिषेकं कृत्वा वै सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।

auddālakaṃ mahārāja tīrthaṃ muniniṣevitam| tatrābhiṣekaṃ kṛtvā vai sarvapāpaiḥ pramucyate ||

Verse 161

धर्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्। वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते ।।

dharmatīrthaṃ samāsādya puṇyaṃ brahmarṣisevitam| vājapeyamavāpnoti vimānasthaśca pūjyate ||

Verse 162

अथ पम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः। दण्डार्तमभिगत्वा तु गोसहस्रफलं लभेत् ।।

atha pampāṃ samāsādya bhāgīrathyāṃ kṛtodakaḥ| daṇḍārtamabhigatvā tu gosahasraphalaṃ labhet ||

Verse 163

ततो लेवलिकां गच्छेत्पुण्यां पुण्योपसेविताम्। वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते ।।

tato levalikāṃ gacchetpuṇyāṃ puṇyopasevitām| vājapeyamavāpnoti vimānasthaśca pūjyate ||