Adhyaya 306

Verse 1

कुन्तीपरिचर्यासंतुष्टेन दुर्वाससा तांप्रति अभीप्सितार्थवरणचोदना ।। 1 ।। तथा किंचिदप्यवृण्वन्त्यै तस्यै स्वयमेव सकलदेववशीकरणदक्षस्य मन्त्रस्योपदेशः ।। 2 ।। ततस्तेन कुन्तिभोजामन्त्रणपूर्वकमन्तर्धानम् ।। 3 ।। वैशंपायन उवाच। सा तु कन्या महाराज ब्राह्मणं संशितव्रतम्। तोषयामास शुद्धेन मनसा संशितव्रता ।।

kuntīparicaryāsaṃtuṣṭena durvāsasā tāṃprati abhīpsitārthavaraṇacodanā || 1 || tathā kiṃcidapyavṛṇvantyai tasyai svayameva sakaladevavaśīkaraṇadakṣasya mantrasyopadeśaḥ || 2 || tatastena kuntibhojāmantraṇapūrvakamantardhānam || 3 || vaiśaṃpāyana uvāca| sā tu kanyā mahārāja brāhmaṇaṃ saṃśitavratam| toṣayāmāsa śuddhena manasā saṃśitavratā ||

Verse 2

प्रातरेष्याम्यथेत्युक्त्वा कदाचिद्द्विजसत्तमः। तत आयाति राजेन्द्र सायं रात्रावथो पुनः ।।

prātareṣyāmyathetyuktvā kadāciddvijasattamaḥ| tata āyāti rājendra sāyaṃ rātrāvatho punaḥ ||

Verse 3

तं च सर्वासु वेलासु भक्ष्यभोज्यप्रतिश्रयैः। पूजयामास सा कन्या वर्धमानैस्तु सर्वदा ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि कुण्डलाहरणपर्वणि षडधिकविशततमोऽद्यायः ।। 306 ।।

taṃ ca sarvāsu velāsu bhakṣyabhojyapratiśrayaiḥ| pūjayāmāsa sā kanyā vardhamānaistu sarvadā || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi kuṇḍalāharaṇaparvaṇi ṣaḍadhikaviśatatamo'dyāyaḥ || 306 ||

Verse 4

अन्नादिसमुदाचारः शय्यासनकृतस्तथा। दिवसेदिवसे तस्य वर्धते न तु हीयते ।। प्रतिश्रयैः आश्रयैः शयनासनाद्यैः ।।

annādisamudācāraḥ śayyāsanakṛtastathā| divasedivase tasya vardhate na tu hīyate || pratiśrayaiḥ āśrayaiḥ śayanāsanādyaiḥ ||

Verse 5

निर्भर्त्सनापवादैश्च तथैवाप्रियया गिरा। ब्राह्मणस्य पृथा राजन्न चकाराप्रियं तदा ।।

nirbhartsanāpavādaiśca tathaivāpriyayā girā| brāhmaṇasya pṛthā rājanna cakārāpriyaṃ tadā ||

Verse 6

स्वप्नकाले पुनश्चैति न चैति बहुशो द्विजः। सुदुर्लभमपि ह्यन्नं दीयतामिति सोऽब्रवीत् ।।

svapnakāle punaścaiti na caiti bahuśo dvijaḥ| sudurlabhamapi hyannaṃ dīyatāmiti so'bravīt ||

Verse 7

कृतमेव च तत्सर्वं यथा तस्मै न्यवेदयत्। शिष्यवत्पुत्रवच्चैव स्वसृवच्च सुसंयता ।।

kṛtameva ca tatsarvaṃ yathā tasmai nyavedayat| śiṣyavatputravaccaiva svasṛvacca susaṃyatā ||

Verse 8

यथोपजोषं राजेन्द्र द्विजातिप्रवरस्य सा। प्रीतिमुत्पादयामास कन्यारत्नमनिन्दिता ।। अन्नादिना समुदाचारः समुपसर्पणम् ।।

yathopajoṣaṃ rājendra dvijātipravarasya sā| prītimutpādayāmāsa kanyāratnamaninditā || annādinā samudācāraḥ samupasarpaṇam ||

Verse 9

तस्यास्तु शीलवृत्तेन तुतोप द्विजसत्तमः। अवधानेन भूयोऽस्याः परं यत्नमथाकरोत् ।। यथोपजोपं प्रियमनतिक्रम्य ।।

tasyāstu śīlavṛttena tutopa dvijasattamaḥ| avadhānena bhūyo'syāḥ paraṃ yatnamathākarot || yathopajopaṃ priyamanatikramya ||

Verse 10

तां प्रभाते च सायं च पिता पप्रच्छ भारत। अपितुष्यतिते पुत्रि ब्राह्मणः परिचर्यया ।।

tāṃ prabhāte ca sāyaṃ ca pitā papraccha bhārata| apituṣyatite putri brāhmaṇaḥ paricaryayā ||

Verse 11

तं सा परममित्येवप्रत्युवाच यशस्विनी। ततः प्रीतिमवापाग्र्यां कुन्तिभोजो महामनाः ।।

taṃ sā paramamityevapratyuvāca yaśasvinī| tataḥ prītimavāpāgryāṃ kuntibhojo mahāmanāḥ ||

Verse 12

ततः संवत्सरे पूर्णे यदाऽसौ जपतांवरः। नापश्यद्दुष्कृतंकिंचित्पृथायाः सौहृदे रतः ।।

tataḥ saṃvatsare pūrṇe yadā'sau japatāṃvaraḥ| nāpaśyadduṣkṛtaṃkiṃcitpṛthāyāḥ sauhṛde rataḥ ||

Verse 13

ततः प्रीतमना भूत्वा स एनां ब्राह्मणोऽब्रवीत्। प्रीतोस्मि परमं भद्रे परिचारेण ते शुभे ।।

tataḥ prītamanā bhūtvā sa enāṃ brāhmaṇo'bravīt| prītosmi paramaṃ bhadre paricāreṇa te śubhe ||

Verse 14

वरान्वृणीष्व क्रल्याणि दूरापान्मानुपैरिह। यैस्त्वं सीमन्तिनीः सर्वायशसाऽभिमविष्यसि ।।

varānvṛṇīṣva kralyāṇi dūrāpānmānupairiha| yaistvaṃ sīmantinīḥ sarvāyaśasā'bhimaviṣyasi ||

Verse 15

कुन्त्युवाच। कृतानि मम सर्वाणि सस्या मे वेदवित्तम। त्वं प्रसन्नः पिता चैव कृतं विप्र वरैर्मम ।।

kuntyuvāca| kṛtāni mama sarvāṇi sasyā me vedavittama| tvaṃ prasannaḥ pitā caiva kṛtaṃ vipra varairmama ||

Verse 16

ब्राह्मण उवाच। यदि नेच्छसि मत्तस्त्वं वरं भद्रे शुचिस्मिते। इमं मन्त्रं गृहाण त्वमाह्रानाय दिवौकसाम् ।।

brāhmaṇa uvāca| yadi necchasi mattastvaṃ varaṃ bhadre śucismite| imaṃ mantraṃ gṛhāṇa tvamāhrānāya divaukasām ||

Verse 17

यंयं देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि। तेनतेन वशे भद्रे स्थातव्यं ते भविष्यति ।।

yaṃyaṃ devaṃ tvametena mantreṇāvāhayiṣyasi| tenatena vaśe bhadre sthātavyaṃ te bhaviṣyati ||

Verse 18

अकामो वा सकामो वा स समेष्यति ते वशे। विबुधो मन्त्रसंभ्रान्तो वाक्यैर्भृत्य इवानतः ।।

akāmo vā sakāmo vā sa sameṣyati te vaśe| vibudho mantrasaṃbhrānto vākyairbhṛtya ivānataḥ ||

Verse 19

वैशंपायन उवाच। न शशक द्वितीयं सा प्रत्याख्यातुमनिन्दिता। तं वै द्विजातिप्रवरं तदा शापभयान्नृप ।। शीलं शमादि। वृत्तं परिचर्या। अस्याः पृथायाः श्रोयोर्थं अवधानेन समाधिकाले यत्नमकरोत्। यत्नेन तस्याः कल्याणं चिन्तितवानित्यर्थः ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| na śaśaka dvitīyaṃ sā pratyākhyātumaninditā| taṃ vai dvijātipravaraṃ tadā śāpabhayānnṛpa || śīlaṃ śamādi| vṛttaṃ paricaryā| asyāḥ pṛthāyāḥ śroyorthaṃ avadhānena samādhikāle yatnamakarot| yatnena tasyāḥ kalyāṇaṃ cintitavānityarthaḥ ||

Verse 20

ततस्तामनवद्याङ्गीं ग्राहयामास स द्विजः। मन्त्रग्रामं तदा राजन्नथर्वशिरसि श्रुतम् ।।

tatastāmanavadyāṅgīṃ grāhayāmāsa sa dvijaḥ| mantragrāmaṃ tadā rājannatharvaśirasi śrutam ||

Verse 21

तं प्रदाय तु राजेन्द्र कुन्तिभोजमुवाच ह। उपितोस्मि सुखं राजन्कन्यया परितोपितः ।।

taṃ pradāya tu rājendra kuntibhojamuvāca ha| upitosmi sukhaṃ rājankanyayā paritopitaḥ ||

Verse 22

तवगेहे सुविहितः सदा सुप्रतिपूजितः। साधयिष्यामहे तावदित्युक्त्वाऽन्तरधीयत ।। द्वितीयं द्वितीयवारम्। न शशाक द्विजातिं सा इति थ. ध. पाटः ।।

tavagehe suvihitaḥ sadā supratipūjitaḥ| sādhayiṣyāmahe tāvadityuktvā'ntaradhīyata || dvitīyaṃ dvitīyavāram| na śaśāka dvijātiṃ sā iti tha. dha. pāṭaḥ ||

Verse 23

स तु राजा द्विजं दृष्ट्वा तत्रैवान्तर्हितं तदा। बभूव विस्मयाविष्टः पृथां च समपूजयत् ।।

sa tu rājā dvijaṃ dṛṣṭvā tatraivāntarhitaṃ tadā| babhūva vismayāviṣṭaḥ pṛthāṃ ca samapūjayat ||