Adhyaya 302

Verse 1

सूर्येण हेतुकथनपूर्वकं पुनरिन्द्राय कवचकुण्डलदानप्रतिधोक्तिः ।। 1 ।। सूर्य उवाच। माऽहितं कर्ण कार्षीस्त्वमात्मनः सुहृदां तथा। पुत्राणामथ भार्याणामथो मातुरथो पितुः ।।

sūryeṇa hetukathanapūrvakaṃ punarindrāya kavacakuṇḍaladānapratidhoktiḥ || 1 || sūrya uvāca| mā'hitaṃ karṇa kārṣīstvamātmanaḥ suhṛdāṃ tathā| putrāṇāmatha bhāryāṇāmatho māturatho pituḥ ||

Verse 2

शरीरस्याविरोधेन प्राणिनां प्राणभृद्वर। इष्यते यशसः प्राप्तिः कीर्तिश्च त्रिदिवे स्थिरा ।।

śarīrasyāvirodhena prāṇināṃ prāṇabhṛdvara| iṣyate yaśasaḥ prāptiḥ kīrtiśca tridive sthirā ||

Verse 3

यस्त्वं प्राणविरोधेन कीर्तिमिच्छसि शाश्वतीम्। सा ते प्राणान्समादाय गमिष्यति न संशयः ।।

yastvaṃ prāṇavirodhena kīrtimicchasi śāśvatīm| sā te prāṇānsamādāya gamiṣyati na saṃśayaḥ ||

Verse 4

जीवतां कुरुते कार्यं पिता माता सुतास्तथा। ये चान्ये बान्धवाः केचिल्लोकेऽस्मिन्पुरुषर्षभ ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि कुण्डलाहरणपर्वणि द्व्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ।। 302 ।।

jīvatāṃ kurute kāryaṃ pitā mātā sutāstathā| ye cānye bāndhavāḥ kecilloke'sminpuruṣarṣabha || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi kuṇḍalāharaṇaparvaṇi dvyadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ || 302 ||

Verse 5

राजानश्च नरव्याघ्र पौरुषेण निबोध तत्। कीर्तिश्च जीवतः साध्वी पुरुषस्य महाद्युते ।।

rājānaśca naravyāghra pauruṣeṇa nibodha tat| kīrtiśca jīvataḥ sādhvī puruṣasya mahādyute ||

Verse 6

मृतस्य कीर्त्या किं कार्यं भस्मीभूतस्य देहिनः। मृतः कीर्तिं न जानीते जीवन्कीर्ति समश्नुते ।।

mṛtasya kīrtyā kiṃ kāryaṃ bhasmībhūtasya dehinaḥ| mṛtaḥ kīrtiṃ na jānīte jīvankīrti samaśnute ||

Verse 7

मृतस्य कीर्तिर्मर्त्यस्य यथा माला गतायुषः। अहं तु त्वां ब्रवीम्येतद्भक्तोसीति हितेप्सया ।।

mṛtasya kīrtirmartyasya yathā mālā gatāyuṣaḥ| ahaṃ tu tvāṃ bravīmyetadbhaktosīti hitepsayā ||

Verse 8

भक्तिमन्तो हि मे रक्ष्या इत्येतेनापि हेतुना। भक्तोयं परया भक्त्या मामित्येव महाभुज ।। जीवतां पत्रादीनां कार्यं प्रयोजनं परिष्वङ्गादिजं सुखं पित्रादिः कुरुते लभते ।।

bhaktimanto hi me rakṣyā ityetenāpi hetunā| bhaktoyaṃ parayā bhaktyā māmityeva mahābhuja || jīvatāṃ patrādīnāṃ kāryaṃ prayojanaṃ pariṣvaṅgādijaṃ sukhaṃ pitrādiḥ kurute labhate ||

Verse 9

ममापि भक्तिरुत्पन्ना स त्वं कुरु वचो मम। अस्ति चात्र परं किंचिदध्यात्मं देवनिर्मितम्। अतश्च त्वां ब्रवीम्येतत्क्रियतामविशङ्कया ।।

mamāpi bhaktirutpannā sa tvaṃ kuru vaco mama| asti cātra paraṃ kiṃcidadhyātmaṃ devanirmitam| ataśca tvāṃ bravīmyetatkriyatāmaviśaṅkayā ||

Verse 10

देवगुह्यं त्वया ज्ञातुं न शक्यं पुरुषर्षभ। नस्मान्नाख्यामि ते गुह्यं काले वेत्स्यति तद्भवान् ।।

devaguhyaṃ tvayā jñātuṃ na śakyaṃ puruṣarṣabha| nasmānnākhyāmi te guhyaṃ kāle vetsyati tadbhavān ||

Verse 11

पुनरुक्तं च वक्ष्यामि त्वं राधेय निबोध तत्। माऽस्मै ते कुण्डले दद्या भिक्षिते वज्रापाणिना ।।

punaruktaṃ ca vakṣyāmi tvaṃ rādheya nibodha tat| mā'smai te kuṇḍale dadyā bhikṣite vajrāpāṇinā ||

Verse 12

शोभसे कुण्डलाभ्यां च रुचिराभ्यां महाद्युते। विशाखयोर्मध्यगतः शशीव विमले दिवि ।। मां मम ।।

śobhase kuṇḍalābhyāṃ ca rucirābhyāṃ mahādyute| viśākhayormadhyagataḥ śaśīva vimale divi || māṃ mama ||

Verse 13

कीर्तिश्च जीवतः साध्वी पुरुषस्येति विद्धि तत्। प्रत्याख्येयस्त्वया तात कुण्डलार्थे सुरेश्वरः ।।

kīrtiśca jīvataḥ sādhvī puruṣasyeti viddhi tat| pratyākhyeyastvayā tāta kuṇḍalārthe sureśvaraḥ ||

Verse 14

पाण्डवानां हिते युक्तो भिक्षन्ब्राह्मणवेषधृत्। शक्त्या बहुविधैर्वाक्यैः कुण्डलेप्सा त्वयाऽनघ। विहन्तुं देवराजस् हेतुयुक्तैः पुनःपुनः ।। विशाखयोः विशाखानक्षत्रस्य द्वे भास्वरे तारे तयोर्मध्ये गतः पूर्णचन्द्रः ।।

pāṇḍavānāṃ hite yukto bhikṣanbrāhmaṇaveṣadhṛt| śaktyā bahuvidhairvākyaiḥ kuṇḍalepsā tvayā'nagha| vihantuṃ devarājas hetuyuktaiḥ punaḥpunaḥ || viśākhayoḥ viśākhānakṣatrasya dve bhāsvare tāre tayormadhye gataḥ pūrṇacandraḥ ||

Verse 15

उपपत्त्युपपन्नार्थैर्माधुर्यकृतभूषणैः। पुरंदरस्य कर्ण त्वं बुद्धिमेतामपानुद ।।

upapattyupapannārthairmādhuryakṛtabhūṣaṇaiḥ| puraṃdarasya karṇa tvaṃ buddhimetāmapānuda ||

Verse 16

त्वं हि नित्यं नरव्याघ्र स्पर्धसे सव्यसाचिना। सव्यसाची त्वया चेह युधि शूरः समेष्यति ।।

tvaṃ hi nityaṃ naravyāghra spardhase savyasācinā| savyasācī tvayā ceha yudhi śūraḥ sameṣyati ||

Verse 17

न तु त्वामर्जुनः शक्तः कुण्डलाभ्यां समन्वितम्। विजेतुं युधि यद्यस्य स्वयमिन्द्रः शरो भवेत् ।।

na tu tvāmarjunaḥ śaktaḥ kuṇḍalābhyāṃ samanvitam| vijetuṃ yudhi yadyasya svayamindraḥ śaro bhavet ||

Verse 18

तस्मान्न देये शख्राय त्वयैते कुण्डले शुभे। संग्रामे यदि निर्जेतुं कर्ण कामयसेऽर्जुनम् ।।

tasmānna deye śakhrāya tvayaite kuṇḍale śubhe| saṃgrāme yadi nirjetuṃ karṇa kāmayase'rjunam ||