Adhyaya 300

Verse 1

साल्वदेशीयैर्द्युमत्सेनंप्रति न्मन्त्रिणा तच्छत्रुनिषर्हणनिवेदनपूर्वकं निजनगरंप्रत्यागमनप्रार्थना ।। 1 ।। सभार्येण द्युमत्सेनेन सावित्रीसत्यवद्भ्यां सह मुनिगणाभिवादनादिपूर्वकं स्वपुरप्रत्यागमनम् ।। 2 ।। मार्कण्डेय उवाच। तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामुदिते सूर्यमण्डले। कृतपौर्वाह्णिकाः सर्वे समेयुस्ते तपोधनाः ।।

sālvadeśīyairdyumatsenaṃprati nmantriṇā tacchatruniṣarhaṇanivedanapūrvakaṃ nijanagaraṃpratyāgamanaprārthanā || 1 || sabhāryeṇa dyumatsenena sāvitrīsatyavadbhyāṃ saha munigaṇābhivādanādipūrvakaṃ svapurapratyāgamanam || 2 || mārkaṇḍeya uvāca| tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmudite sūryamaṇḍale| kṛtapaurvāhṇikāḥ sarve sameyuste tapodhanāḥ ||

Verse 2

तदेव सर्वं सावित्र्या महाभाग्यं महर्षयः। द्युम्सेनाय नातृप्यन्कथयन्तः पुनः पुनः ।।

tadeva sarvaṃ sāvitryā mahābhāgyaṃ maharṣayaḥ| dyumsenāya nātṛpyankathayantaḥ punaḥ punaḥ ||

Verse 3

ततः प्रकृतयः सर्वाः साल्वेभ्योऽभ्यागा नृपम्। आचख्युर्निहतं चैव स्वेनामात्येन तं द्विषम् ।।

tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ sālvebhyo'bhyāgā nṛpam| ācakhyurnihataṃ caiva svenāmātyena taṃ dviṣam ||

Verse 4

तं मन्त्रिणा हतं प्रोच्य ससहायं सबान्धवम्। न्यवेदयन्यथावृत्तं विद्रुतं च द्विषद्बलम् ।।

taṃ mantriṇā hataṃ procya sasahāyaṃ sabāndhavam| nyavedayanyathāvṛttaṃ vidrutaṃ ca dviṣadbalam ||

Verse 5

ऐकमत्यं च सर्वस्य जनस्य स्वं नृपं प्रति। सचक्षुर्वाऽप्यचक्षुर्वा स नो राजा भवत्विति ।।

aikamatyaṃ ca sarvasya janasya svaṃ nṛpaṃ prati| sacakṣurvā'pyacakṣurvā sa no rājā bhavatviti ||

Verse 6

अनेन निश्चयेनेह वयं प्रस्थापिता नृप। प्राप्तानीमानि यानानि चतुरङ्गं च ते बलम् ।।

anena niścayeneha vayaṃ prasthāpitā nṛpa| prāptānīmāni yānāni caturaṅgaṃ ca te balam ||

Verse 7

प्रयाहि राजन्भद्रं ते घुष्टस्ते नगरे जयः। अध्यास्स्व चिररात्राय पितृपैतामहं पदम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि पतिव्रतामाहात्म्यपर्वणि त्रिशततमोऽध्यायः ।। 300 ।।

prayāhi rājanbhadraṃ te ghuṣṭaste nagare jayaḥ| adhyāssva cirarātrāya pitṛpaitāmahaṃ padam || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi pativratāmāhātmyaparvaṇi triśatatamo'dhyāyaḥ || 300 ||

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच। चक्षुष्मन्तं च तं दृष्ट्वा राजानं वपुषाऽन्वितम्। मूर्ध्ना निपतिताः सर्वेविस्मयोत्फुल्ललोचनाः ।।

mārkaṇḍeya uvāca| cakṣuṣmantaṃ ca taṃ dṛṣṭvā rājānaṃ vapuṣā'nvitam| mūrdhnā nipatitāḥ sarvevismayotphullalocanāḥ ||

Verse 9

तोऽभिवाद्य तान्वृद्धान्द्विजानाश्रमवासिनः। तैश्चाभिपूजितः सर्वैः प्रययौ नगरं प्रति ।।

to'bhivādya tānvṛddhāndvijānāśramavāsinaḥ| taiścābhipūjitaḥ sarvaiḥ prayayau nagaraṃ prati ||

Verse 10

शैव्या च सह सावित्र्या स्वास्तीर्णेन सुवर्चसा। नरयुक्तेन यानेन प्रययौ सेनया वृता ।।

śaivyā ca saha sāvitryā svāstīrṇena suvarcasā| narayuktena yānena prayayau senayā vṛtā ||

Verse 11

ततोऽभिषिषिचुः प्रीत्या द्युमत्सेनं पुरोहिताः। पुत्रं चास्य महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयन् ।।

tato'bhiṣiṣicuḥ prītyā dyumatsenaṃ purohitāḥ| putraṃ cāsya mahātmānaṃ yauvarājye'bhyaṣecayan ||

Verse 12

ततः कालेन महता सावित्र्याः कीर्तिवर्धनम्। तद्वै पुत्रशतं जज्ञे शूराणामनिवर्तिनाम् ।।

tataḥ kālena mahatā sāvitryāḥ kīrtivardhanam| tadvai putraśataṃ jajñe śūrāṇāmanivartinām ||

Verse 13

भ्रातृणां सोदराणां च तथैवास्याभवच्छतम्। मद्राधिपस्याश्वपतेर्मालव्यां सुमहाबलम् ।।

bhrātṛṇāṃ sodarāṇāṃ ca tathaivāsyābhavacchatam| madrādhipasyāśvapatermālavyāṃ sumahābalam ||

Verse 14

एवमात्मा पिता माता श्वश्रूः श्वशुर एव च। भर्तुः कुलं च सावित्र्या सर्वं कृच्छ्रात्समुद्धृतं ।।

evamātmā pitā mātā śvaśrūḥ śvaśura eva ca| bhartuḥ kulaṃ ca sāvitryā sarvaṃ kṛcchrātsamuddhṛtaṃ ||

Verse 15

तथैवैषा हि कल्याणी द्रौपदी शीलसंमता। तारयिष्यति वः सर्वान्सावित्रीव कुलाङ्गना ।।

tathaivaiṣā hi kalyāṇī draupadī śīlasaṃmatā| tārayiṣyati vaḥ sarvānsāvitrīva kulāṅganā ||

Verse 16

वैशंपायन उवाच। एवं स पाण्डवस्तेन अनुनीतो महात्मना। विशोको विज्वरो राजन्काम्यके न्यवसत्तदा ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| evaṃ sa pāṇḍavastena anunīto mahātmanā| viśoko vijvaro rājankāmyake nyavasattadā ||

Verse 17

यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या सावित्र्याख्यानमुत्तमम्। स सुखी सर्वसिद्धार्थो न दुःखं प्राप्नुयान्नरः ।। चिररात्राय बहुकालम् ।।

yaścedaṃ śṛṇuyādbhaktyā sāvitryākhyānamuttamam| sa sukhī sarvasiddhārtho na duḥkhaṃ prāpnuyānnaraḥ || cirarātrāya bahukālam ||