Adhyaya 278

Verse 1

रामेण स्वस्य यौवराज्याभिषेचनोद्युक्ते दशरथे मन्थराबोधितायाः कैकय्या वचनात्सीतालक्ष्मणाभ्यां सह वनगमनम् ।। 1 ।। तथा लक्ष्मणकरेण शूर्पणखावैरूप्यकरणपूर्वकं खरादिहननम् ।। 2 ।। ततः क्रुद्धेन रावणेन रामविप्रचिकीर्षया मारीचसमीपंप्रति गमनम् ।। 3 ।। युधिष्ठिर उवाच। उक्तं भगवता जन्म रामादीनां पृथक्पृथक्। प्रस्थानकारणं ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ।।

rāmeṇa svasya yauvarājyābhiṣecanodyukte daśarathe mantharābodhitāyāḥ kaikayyā vacanātsītālakṣmaṇābhyāṃ saha vanagamanam || 1 || tathā lakṣmaṇakareṇa śūrpaṇakhāvairūpyakaraṇapūrvakaṃ kharādihananam || 2 || tataḥ kruddhena rāvaṇena rāmavipracikīrṣayā mārīcasamīpaṃprati gamanam || 3 || yudhiṣṭhira uvāca| uktaṃ bhagavatā janma rāmādīnāṃ pṛthakpṛthak| prasthānakāraṇaṃ brahmañśrotumicchāmi kathyatām ||

Verse 2

कथं दाशरथी वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। प्रस्तापितौ वने ब्रह्मन्मैथिली च यशस्विनी ।।

kathaṃ dāśarathī vīrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau| prastāpitau vane brahmanmaithilī ca yaśasvinī ||

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच। जातपुत्रो दशरथः प्रीतिमानभवन्नृप। क्रियारतिर्धर्मरतः सततं वृद्धसेविता ।।

mārkaṇḍeya uvāca| jātaputro daśarathaḥ prītimānabhavannṛpa| kriyāratirdharmarataḥ satataṃ vṛddhasevitā ||

Verse 4

क्रमेण चास्य ते पुत्रा व्यवर्धन्त महौजसः। वेदेषु सरहस्येषु धनुर्वेदेषु पारगाः ।।

krameṇa cāsya te putrā vyavardhanta mahaujasaḥ| vedeṣu sarahasyeṣu dhanurvedeṣu pāragāḥ ||

Verse 5

चरितब्रह्मचर्यास्ते कृतदाराश्च पार्तिव। दृष्ट्वा रामं दशरथः प्रीतिमानभवत्सुखी ।।

caritabrahmacaryāste kṛtadārāśca pārtiva| dṛṣṭvā rāmaṃ daśarathaḥ prītimānabhavatsukhī ||

Verse 6

ज्येष्ठो रामोऽभवत्तेषां रमयामास हि प्रजाः। मनोहरतया धीमान्पितुर्हृदयनन्दनः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि रामोपाख्यानपर्वणि अष्टसप्तत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ।। 278 ।।

jyeṣṭho rāmo'bhavatteṣāṃ ramayāmāsa hi prajāḥ| manoharatayā dhīmānpiturhṛdayanandanaḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi rāmopākhyānaparvaṇi aṣṭasaptatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 278 ||

Verse 7

ततः स राजा मतिमान्मत्वाऽऽत्मानं वयोधिकम्। मन्त्रयामास सचिवैर्मन्त्रज्ञैश्च पुरोहितैः ।।

tataḥ sa rājā matimānmatvā''tmānaṃ vayodhikam| mantrayāmāsa sacivairmantrajñaiśca purohitaiḥ ||

Verse 8

अभिषेकाय रामस्य यावैराज्येन भारत। प्राप्तकालं च ते सर्वे मेनिरे मन्त्रिसत्तमाः ।।

abhiṣekāya rāmasya yāvairājyena bhārata| prāptakālaṃ ca te sarve menire mantrisattamāḥ ||

Verse 9

लोहिताक्षं महाबाहुं मत्तमातङ्गगामिनम्। कम्बुग्रीवं महोरस्कं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ।।

lohitākṣaṃ mahābāhuṃ mattamātaṅgagāminam| kambugrīvaṃ mahoraskaṃ nīlakuñcitamūrdhajam ||

Verse 10

दीप्यमानं श्रिया वीरं शक्रादनवरं बले। पारगं सर्वधर्माणां बृहस्पतिसमं मतौ ।।

dīpyamānaṃ śriyā vīraṃ śakrādanavaraṃ bale| pāragaṃ sarvadharmāṇāṃ bṛhaspatisamaṃ matau ||

Verse 11

सर्वानुरक्तप्रकृतिं सर्वविद्याविशारदम्। जितेन्द्रियममित्राणामपि दृष्टिमनोहरम् ।। रामपदंनिर्वक्ति ज्येष्ठ इति ।।

sarvānuraktaprakṛtiṃ sarvavidyāviśāradam| jitendriyamamitrāṇāmapi dṛṣṭimanoharam || rāmapadaṃnirvakti jyeṣṭha iti ||

Verse 12

नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम्। धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ।।

niyantāramasādhūnāṃ goptāraṃ dharmacāriṇām| dhṛtimantamanādhṛṣyaṃ jetāramaparājitam ||

Verse 13

पुत्रं राजा दशरथः कौसल्यानन्दवर्धनम्। संदृश्यपरमां प्रीतिमगच्छत्कुलनन्दनम् ।।

putraṃ rājā daśarathaḥ kausalyānandavardhanam| saṃdṛśyaparamāṃ prītimagacchatkulanandanam ||

Verse 14

चिन्तयंश्च महातेजा गुणान्रामस्य वीर्यवान्। अभ्यभाषत भद्रं ते प्रीयमाणः पुरोहितम् ।। सर्वशः अनुरक्ताः प्रकृतयः प्रजा यस्मिंस्तं सर्वानुरक्तप्रकृतिम् ।।

cintayaṃśca mahātejā guṇānrāmasya vīryavān| abhyabhāṣata bhadraṃ te prīyamāṇaḥ purohitam || sarvaśaḥ anuraktāḥ prakṛtayaḥ prajā yasmiṃstaṃ sarvānuraktaprakṛtim ||

Verse 15

अद् पुष्यो निशि ब्रह्मन्पुण्यं योगमुपैष्यति। संभाराः संभ्रियन्तां मे रामश्चोपनिमन्त्र्यताम् ।। भद्रं ते इति युधिष्ठिरं प्रति आशीर्वचनम्। पुरोहितं वसिष्ठम् ।।

ad puṣyo niśi brahmanpuṇyaṃ yogamupaiṣyati| saṃbhārāḥ saṃbhriyantāṃ me rāmaścopanimantryatām || bhadraṃ te iti yudhiṣṭhiraṃ prati āśīrvacanam| purohitaṃ vasiṣṭham ||

Verse 16

श्व एवपुष्यो भविता यत्ररामः सुतो मया। यौवराज्येऽभिषेक्तव्यः पौरेषु सहमन्त्रिभिः ।।

śva evapuṣyo bhavitā yatrarāmaḥ suto mayā| yauvarājye'bhiṣektavyaḥ paureṣu sahamantribhiḥ ||

Verse 17

इति तद्राजवचनं प्रतिश्रुत्याथ मन्थरा। कैकेयीमभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत् ।।

iti tadrājavacanaṃ pratiśrutyātha mantharā| kaikeyīmabhigamyedaṃ kāle vacanamabravīt ||

Verse 18

अद्य कैकेयि दौर्भाग्यं राज्ञा ते ख्यापितं महत्। आशीविषस्त्वां संक्रुद्धश्छन्नो दशति दुर्भगे ।।

adya kaikeyi daurbhāgyaṃ rājñā te khyāpitaṃ mahat| āśīviṣastvāṃ saṃkruddhaśchanno daśati durbhage ||

Verse 19

सुभगा खलु कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते। कुतो हि तव सौभाग्यं यस्याः पुत्रो न राज्यभाक् ।।

subhagā khalu kausalyā yasyāḥ putro'bhiṣekṣyate| kuto hi tava saubhāgyaṃ yasyāḥ putro na rājyabhāk ||

Verse 20

सा तद्वचनमाज्ञाय सर्वाभरणभूषिता। वेदी विलग्नमध्येन बिभ्रती रूपमुत्तमम् ।।

sā tadvacanamājñāya sarvābharaṇabhūṣitā| vedī vilagnamadhyena bibhratī rūpamuttamam ||

Verse 21

वविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता। राजानं तर्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत् ।। अद्य पुण्या तिथिर्ब्रह्मन्पुष्ययोगमुपैष्यतीति ध. पाठः ।।

vavikte patimāsādya hasantīva śucismitā| rājānaṃ tarjayantīva madhuraṃ vākyamabravīt || adya puṇyā tithirbrahmanpuṣyayogamupaiṣyatīti dha. pāṭhaḥ ||

Verse 22

सत्यप्रतिज्ञ यन्मे त्वं काममेकं विसृष्टवान्। उपाकुरुष्व तद्राजंस्तस्मान्मुञ्चस्व संकटात्। तदद्य कुरु सत्यं मे वरं वरद भूपते ।। प्रणयं व्यञ्जयन्तीव इति झ. पाठः ।।

satyapratijña yanme tvaṃ kāmamekaṃ visṛṣṭavān| upākuruṣva tadrājaṃstasmānmuñcasva saṃkaṭāt| tadadya kuru satyaṃ me varaṃ varada bhūpate || praṇayaṃ vyañjayantīva iti jha. pāṭhaḥ ||

Verse 23

वरं ददानि ते हन्त तद्गृहाण यदिच्छसि। अवध्यो वध्यतां कोद्य वध्यः कोऽद्य विमुच्यतां ।।

varaṃ dadāni te hanta tadgṛhāṇa yadicchasi| avadhyo vadhyatāṃ kodya vadhyaḥ ko'dya vimucyatāṃ ||

Verse 24

धनं ददानि कस्याद् ह्रियतां कस्यरवापुनः। ब्राह्मणस्वादिहान्यत्रयत्किंचिद्वित्तमस्ति मे ।।

dhanaṃ dadāni kasyād hriyatāṃ kasyaravāpunaḥ| brāhmaṇasvādihānyatrayatkiṃcidvittamasti me ||

Verse 25

राजोवाच। पृथिव्यां राजराजोस्मि चातुर्वर्ण्यस् रिता। यस्तेऽभिलपितः कामो ब्रूहि कल्याणि माचिरं ।।

rājovāca| pṛthivyāṃ rājarājosmi cāturvarṇyas ritā| yaste'bhilapitaḥ kāmo brūhi kalyāṇi māciraṃ ||

Verse 26

सातद्वचनमाज्ञाय परिगृह्य नराधिपम्। आत्मनो बलमाज्ञाय तत एनमुवाच ह ।।

sātadvacanamājñāya parigṛhya narādhipam| ātmano balamājñāya tata enamuvāca ha ||

Verse 27

आभिषेचनिकं यत्ते रामार्थमुपकल्पितम्। भरतस्तदवाप्नोतु वनं गच्छतु राघवः ।।

ābhiṣecanikaṃ yatte rāmārthamupakalpitam| bharatastadavāpnotu vanaṃ gacchatu rāghavaḥ ||

Verse 28

नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः। चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ।।

nava pañca ca varṣāṇi daṇḍakāraṇyamāśritaḥ| cīrājinajaṭādhārī rāmo bhavatu tāpasaḥ ||

Verse 29

स तं राजा वरं श्रुत्वा विप्रियं दारुणोदयम्। दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ न किंचिद्व्याजहार ह ।।

sa taṃ rājā varaṃ śrutvā vipriyaṃ dāruṇodayam| duḥkhārto bharataśreṣṭha na kiṃcidvyājahāra ha ||

Verse 30

ततस्तथोक्तं पितरं रामो विज्ञाय वीर्यवान्। वनं प्रतस्थे धर्मात्मा राजा सत्यो भवत्विति ।।

tatastathoktaṃ pitaraṃ rāmo vijñāya vīryavān| vanaṃ pratasthe dharmātmā rājā satyo bhavatviti ||

Verse 31

तमन्वगच्छल्लक्ष्मीवान्धनुष्माँल्लक्ष्मणस्तदा। सीता च भार्या भद्रं ते वैदेही जनकात्मजा ।।

tamanvagacchallakṣmīvāndhanuṣmā~llakṣmaṇastadā| sītā ca bhāryā bhadraṃ te vaidehī janakātmajā ||

Verse 32

ततो वनं गतेरामे राजा दशरथस्तदा। समयुज्यत देहस्य कालपर्यायधर्मणा ।। कामं वरं उपाकुरुष्व देहि। संकटात् कष्ठात् ।।

tato vanaṃ gaterāme rājā daśarathastadā| samayujyata dehasya kālaparyāyadharmaṇā || kāmaṃ varaṃ upākuruṣva dehi| saṃkaṭāt kaṣṭhāt ||

Verse 33

रामं तु गतमाज्ञाय राजानं च तथागतम्। अनार्या भरतं देवी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ।। कालपर्यायधर्मणा मृत्युना ।।

rāmaṃ tu gatamājñāya rājānaṃ ca tathāgatam| anāryā bharataṃ devī kaikeyī vākyamabravīt || kālaparyāyadharmaṇā mṛtyunā ||

Verse 34

गतोदशरथः स्वर्गं वनस्थौ रामलक्ष्मणौ। गृहाण राज्यंविपुलं क्षेमं निहतकण्टकम् ।।

gatodaśarathaḥ svargaṃ vanasthau rāmalakṣmaṇau| gṛhāṇa rājyaṃvipulaṃ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam ||

Verse 35

तामुवाच स धर्मात्मा नृशंसं बत ते कृतम्। पतिं हत्वाकुलं चेदमुत्साद्य धनलुब्धया ।।

tāmuvāca sa dharmātmā nṛśaṃsaṃ bata te kṛtam| patiṃ hatvākulaṃ cedamutsādya dhanalubdhayā ||

Verse 36

अयशः पातयित्वा मे मूर्ध्नि त्वं कुलपांसने। सकामा भव मे मातरित्युक्त्वा प्ररुरोद ह ।।

ayaśaḥ pātayitvā me mūrdhni tvaṃ kulapāṃsane| sakāmā bhava me mātarityuktvā praruroda ha ||

Verse 37

स चारित्रं विशोध्याथ सर्वप्रकृतिसन्निधौ। अन्वयाद्धातरं रामं विनिवर्तनलालसः ।। आनाय्य भरतं देवी इति झ.पाठः ।।

sa cāritraṃ viśodhyātha sarvaprakṛtisannidhau| anvayāddhātaraṃ rāmaṃ vinivartanalālasaḥ || ānāyya bharataṃ devī iti jha.pāṭhaḥ ||

Verse 38

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदुःखितः। अग्रे प्रस्थाप्य यानैः स शत्रुघ्नसहितो ययौ ।।

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca suduḥkhitaḥ| agre prasthāpya yānaiḥ sa śatrughnasahito yayau ||

Verse 39

वसिष्ठवामदेवाभ्यां विप्रैश्चान्यैः सहस्रशः। पौरजानपदैः सार्धं रामानयनकाङ्क्षया ।।

vasiṣṭhavāmadevābhyāṃ vipraiścānyaiḥ sahasraśaḥ| paurajānapadaiḥ sārdhaṃ rāmānayanakāṅkṣayā ||

Verse 40

ददर्श चित्रकूटस्थं स रामं सहलक्ष्मणम्। तापसानामलंकारं धारयन्तं धनुर्धरम् ।।

dadarśa citrakūṭasthaṃ sa rāmaṃ sahalakṣmaṇam| tāpasānāmalaṃkāraṃ dhārayantaṃ dhanurdharam ||

Verse 41

उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वाप्रणिपत्य रघूत्तमम्। शशंस मरणं राज्ञः सोऽनाथांश्चापि कोसलान् ।।

uvāca prāñjalirbhūtvāpraṇipatya raghūttamam| śaśaṃsa maraṇaṃ rājñaḥ so'nāthāṃścāpi kosalān ||

Verse 42

नाथ त्वं प्रतिपद्यस्व स्वराज्यमिति चोक्तवान् ।।

nātha tvaṃ pratipadyasva svarājyamiti coktavān ||

Verse 43

स तस्य वचनं श्रुत्वा रामः परमदुःखितः। चकार देवकल्पस्य पितुः स्नात्वोदकक्रियाम् ।।

sa tasya vacanaṃ śrutvā rāmaḥ paramaduḥkhitaḥ| cakāra devakalpasya pituḥ snātvodakakriyām ||

Verse 44

अब्रवीत्स तदारामो भ्रातरं भ्रातृवत्सलम्। पादुके मे भविष्येते राज्यगोप्त्र्यौ परंतप। एवमस्त्विति तं प्राह भरतः प्रणतस्तदा ।।

abravītsa tadārāmo bhrātaraṃ bhrātṛvatsalam| pāduke me bhaviṣyete rājyagoptryau paraṃtapa| evamastviti taṃ prāha bharataḥ praṇatastadā ||

Verse 45

विसर्जितः स रामेण पितुर्वचनकारिणा। नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं पुरस्कृत्यास्य पादुके ।।

visarjitaḥ sa rāmeṇa piturvacanakāriṇā| nandigrāme'karodrājyaṃ puraskṛtyāsya pāduke ||

Verse 46

रामस्तु पुनराशङ्क्य पौरजानपदागमम्। प्रविवेश महारण्यं शरभङ्गाश्रमं प्रति ।।

rāmastu punarāśaṅkya paurajānapadāgamam| praviveśa mahāraṇyaṃ śarabhaṅgāśramaṃ prati ||

Verse 47

सत्कृत्य शरभङ्गं स दण्डकारण्यमाश्रितः। नदीं गोदावरीं रम्यामाश्रित्य न्यवसत्तदा ।।

satkṛtya śarabhaṅgaṃ sa daṇḍakāraṇyamāśritaḥ| nadīṃ godāvarīṃ ramyāmāśritya nyavasattadā ||

Verse 48

वसतस्तस्य रामस्य ततः शूर्पणखाकृतम्। खरेणासीन्महद्वैरं जनस्थाननिवासिना ।।

vasatastasya rāmasya tataḥ śūrpaṇakhākṛtam| khareṇāsīnmahadvairaṃ janasthānanivāsinā ||

Verse 49

रक्षार्थं तापसानां तु राघवो धर्मवत्सलः। चतुर्दशसहस्राणि जघान भुवि राक्षसान् ।।

rakṣārthaṃ tāpasānāṃ tu rāghavo dharmavatsalaḥ| caturdaśasahasrāṇi jaghāna bhuvi rākṣasān ||

Verse 50

दूषणं च स्वरं चैवनिहत्य सुमहाबलौ। चक्रे क्षेमं पुनर्धीमान्धर्मारण्यं स राघवः ।।

dūṣaṇaṃ ca svaraṃ caivanihatya sumahābalau| cakre kṣemaṃ punardhīmāndharmāraṇyaṃ sa rāghavaḥ ||

Verse 51

हतेषु तेषु रक्षःसु ततः शूर्पणखा पुनः। ययौ निकृत्तनासोष्ठी लङ्कां भ्रातुर्निवेशनम् ।।

hateṣu teṣu rakṣaḥsu tataḥ śūrpaṇakhā punaḥ| yayau nikṛttanāsoṣṭhī laṅkāṃ bhrāturniveśanam ||

Verse 52

ततो रावणमभ्येत्य राक्षसी दुःखमूर्च्छिता। पपात पादयोर्भ्रातुः संशुष्करुधिरानना ।।

tato rāvaṇamabhyetya rākṣasī duḥkhamūrcchitā| papāta pādayorbhrātuḥ saṃśuṣkarudhirānanā ||

Verse 53

तां तथा विकृतां दृष्ट्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः। उत्पपातासनात्क्रुद्धो दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ।।

tāṃ tathā vikṛtāṃ dṛṣṭvā rāvaṇaḥ krodhamūrcchitaḥ| utpapātāsanātkruddho dantairdantānupaspṛśan ||

Verse 54

स्वानमात्यान्विसृज्याथ विविक्ते तामुवाच सः। केनास्येवं कृता भद्रे मामचिन्त्यावमत्य च ।।

svānamātyānvisṛjyātha vivikte tāmuvāca saḥ| kenāsyevaṃ kṛtā bhadre māmacintyāvamatya ca ||

Verse 55

कः शूलं तीक्ष्णमासाद्य सर्वगात्रेषु सेवते। कः शिरस्यग्निमाधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ।।

kaḥ śūlaṃ tīkṣṇamāsādya sarvagātreṣu sevate| kaḥ śirasyagnimādhāya viśvastaḥ svapate sukham ||

Verse 56

आशीविषं घोरतरं पादेन स्पृशतीह कः। सिंहं केसरिणं मत्तः स्पृष्ट्वा दंष्ट्रासु तिष्ठति ।। चारित्र्यं विशोष्य इदं कैकेय्यैव कृतं नतु मयेति प्रदर्श्य ।।

āśīviṣaṃ ghorataraṃ pādena spṛśatīha kaḥ| siṃhaṃ kesariṇaṃ mattaḥ spṛṣṭvā daṃṣṭrāsu tiṣṭhati || cāritryaṃ viśoṣya idaṃ kaikeyyaiva kṛtaṃ natu mayeti pradarśya ||

Verse 57

इत्येवं ब्रुवतस्तस्य नेत्रेभ्यस्तेजसोऽर्चिषः। निश्चेरुर्दह्यतो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रतः ।। सिंहं हिंस्रम्. केसरिणं सटावन्तं मृगराजम् ।।

ityevaṃ bruvatastasya netrebhyastejaso'rciṣaḥ| niścerurdahyato rātrau vṛkṣasyeva svarandhrataḥ || siṃhaṃ hiṃsram. kesariṇaṃ saṭāvantaṃ mṛgarājam ||

Verse 58

तस्य तत्सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम्। खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम् ।। तस्य स्रोतोभ्यइति झ. पाठः। स्रोतोभ्यश्चुरादिरन्ध्रेभ्यः। तेजसोर्चिषोऽग्नेर्ज्वालाः ।।

tasya tatsarvamācakhyau bhaginī rāmavikramam| kharadūṣaṇasaṃyuktaṃ rākṣasānāṃ parābhavam || tasya srotobhyaiti jha. pāṭhaḥ| srotobhyaścurādirandhrebhyaḥ| tejasorciṣo'gnerjvālāḥ ||

Verse 59

ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः कालचोदितः। रामस्य वधमाकाङ्क्षन्मारीचं मनसागमत् ।।

tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ kālacoditaḥ| rāmasya vadhamākāṅkṣanmārīcaṃ manasāgamat ||

Verse 60

स निश्चित्यततः कृत्यं सागरं लवणाकरम्। ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम् ।। खरदूषणसंयुक्तं तत्पराभवसहितम् ।।

sa niścityatataḥ kṛtyaṃ sāgaraṃ lavaṇākaram| ūrdhvamācakrame rājā vidhāya nagare vidhim || kharadūṣaṇasaṃyuktaṃ tatparābhavasahitam ||

Verse 61

त्रिकूटं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च। ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम् ।।

trikūṭaṃ samatikramya kālaparvatameva ca| dadarśa makarāvāsaṃ gambhīrodaṃ mahodadhim ||

Verse 62

तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्दशाननः। दयितं स्तानमव्यग्रं शूलपाणेर्महात्मनः ।।

tamatītyātha gokarṇamabhyagacchaddaśānanaḥ| dayitaṃ stānamavyagraṃ śūlapāṇermahātmanaḥ ||

Verse 63

तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशाननः। पुरा रामभयादेव तापसं प्रियजीवितम् ।।

tatrābhyagacchanmārīcaṃ pūrvāmātyaṃ daśānanaḥ| purā rāmabhayādeva tāpasaṃ priyajīvitam ||