Adhyaya 266

Verse 1

जयद्रथचोदनया कोटिकाश्येन द्रौपदींप्रति तत्पितृभर्तृकुलादिप्रश्नः ।। 1 ।। कोटिक उवाच। का त्वं कदम्बस्य विनम्य शाखां किमाश्रमे तिष्ठसि शोभमाना। देदीप्यमानाऽग्निशिखेव नक्तं व्याधूयमाना पवनेन सूभ्रूः ।।

jayadrathacodanayā koṭikāśyena draupadīṃprati tatpitṛbhartṛkulādipraśnaḥ || 1 || koṭika uvāca| kā tvaṃ kadambasya vinamya śākhāṃ kimāśrame tiṣṭhasi śobhamānā| dedīpyamānā'gniśikheva naktaṃ vyādhūyamānā pavanena sūbhrūḥ ||

Verse 2

अतीव रूपेण समन्विता त्वं न चाप्यरण्येषु बिभेषि किंनु। देवी नु यक्षी यदिदानवी वा वराप्सरा दैत्यवराङ्गना वा ।।

atīva rūpeṇa samanvitā tvaṃ na cāpyaraṇyeṣu bibheṣi kiṃnu| devī nu yakṣī yadidānavī vā varāpsarā daityavarāṅganā vā ||

Verse 3

वपुष्मती वोरगराजकन्या वनेचरी वा क्षणदाचरस्त्री। त्वं देवराज्ञो वरुणस्य पत्नी यमस्य सोमस्य धनेश्वरस्य ।।

vapuṣmatī voragarājakanyā vanecarī vā kṣaṇadācarastrī| tvaṃ devarājño varuṇasya patnī yamasya somasya dhaneśvarasya ||

Verse 4

धातुर्विधातुः सवितुर्विभोर्वा शक्रस्य वा त्वं सदनात्प्रपन्ना। न ह्येव नः पृच्छसि ये वयं स्म न चापि जानीम तवेह नाथम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि द्रौपदीहरणपर्वणि षट्षष्ट्यधिकद्विशतमोऽध्यायः ।। 266 ।।

dhāturvidhātuḥ saviturvibhorvā śakrasya vā tvaṃ sadanātprapannā| na hyeva naḥ pṛcchasi ye vayaṃ sma na cāpi jānīma taveha nātham || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi draupadīharaṇaparvaṇi ṣaṭṣaṣṭyadhikadviśatamo'dhyāyaḥ || 266 ||

Verse 5

वयं हि मानं तव वर्धयन्तः पृच्छाम भद्रेप्रभवं प्रभुं च। आचक्ष्व बन्धूंश्च पतिं कुलं च जातिं च यच्चेगह करोषि कार्यम् ।। धातुः प्रजापतेः सरस्वती वा। विधातुः कश्यपस्य रुद्वस्य वा। अदितिः पार्वती वा। विभोर्विष्णोर्लक्ष्मीर्वा ।।

vayaṃ hi mānaṃ tava vardhayantaḥ pṛcchāma bhadreprabhavaṃ prabhuṃ ca| ācakṣva bandhūṃśca patiṃ kulaṃ ca jātiṃ ca yaccegaha karoṣi kāryam || dhātuḥ prajāpateḥ sarasvatī vā| vidhātuḥ kaśyapasya rudvasya vā| aditiḥ pārvatī vā| vibhorviṣṇorlakṣmīrvā ||

Verse 6

अहं तु राज्ञः सुरथस्य पुत्रो यं कोटिकाश्येति विदुर्मनुष्याः। वश्येन्द्रियः सत्यरतिर्वरोरु वृद्धोपसेवी गुरुपूजकश्च ।।

ahaṃ tu rājñaḥ surathasya putro yaṃ koṭikāśyeti vidurmanuṣyāḥ| vaśyendriyaḥ satyaratirvaroru vṛddhopasevī gurupūjakaśca ||

Verse 7

असौ तु यस्तिष्ठतिकाञ्चनाङ्गे तथे हुतोऽग्निश्चयने यथैव। तरिगर्तराजः कमलायताक्षः क्षेमंकरो नाम स एष वीरः ।। प्रभवपितरम्। प्रभुं महान्तम्। प्रभवं भुवं चेति ध.पाठः ।।

asau tu yastiṣṭhatikāñcanāṅge tathe huto'gniścayane yathaiva| tarigartarājaḥ kamalāyatākṣaḥ kṣemaṃkaro nāma sa eṣa vīraḥ || prabhavapitaram| prabhuṃ mahāntam| prabhavaṃ bhuvaṃ ceti dha.pāṭhaḥ ||

Verse 8

अस्मात्परस्त्वेष महाधनुष्मा- न्पुत्रः कुलिन्दाधिपतेर्वरिष्ठः। निरीक्षते त्वां विपुलायताक्षः सुपुष्पितः पर्वतवासनित्यः ।।

asmātparastveṣa mahādhanuṣmā- nputraḥ kulindādhipatervariṣṭhaḥ| nirīkṣate tvāṃ vipulāyatākṣaḥ supuṣpitaḥ parvatavāsanityaḥ ||

Verse 9

असौ तु यः पुष्करिणीसमीपे श्यामो युवा तिष्ठति दर्शनीयः। इक्ष्वाकुराजः सुबलस्य पुत्रः स एव हन्ता द्विषतां सुगात्रि ।।

asau tu yaḥ puṣkariṇīsamīpe śyāmo yuvā tiṣṭhati darśanīyaḥ| ikṣvākurājaḥ subalasya putraḥ sa eva hantā dviṣatāṃ sugātri ||

Verse 10

यस्यानुयात्रं ध्वजिनः प्रयान्ति सौवीरका द्वादशराजपुत्राः। शोणाश्वयुक्तेषु रथेषु सर्वे मस्वेषु दीप्ता इव इव्यवाहाः ।।

yasyānuyātraṃ dhvajinaḥ prayānti sauvīrakā dvādaśarājaputrāḥ| śoṇāśvayukteṣu ratheṣu sarve masveṣu dīptā iva ivyavāhāḥ ||

Verse 11

अङ्गारकः कुञ्जरो गुप्तकश्च श्रुंजयः संजयसुप्रवृद्धौ। प्रभंकरोऽथ भ्रमरो रविश्च शूरः प्रतापःकुहनश्च नाम ।।

aṅgārakaḥ kuñjaro guptakaśca śruṃjayaḥ saṃjayasupravṛddhau| prabhaṃkaro'tha bhramaro raviśca śūraḥ pratāpaḥkuhanaśca nāma ||

Verse 12

यं षट्सहस्रा रथिनोऽनुयान्ति नागा हयाश्चैव पदातिनश्च। जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्ते सौवीरराजः सुभगे स एषः ।। चयने इष्टकोच्चये ।।

yaṃ ṣaṭsahasrā rathino'nuyānti nāgā hayāścaiva padātinaśca| jayadratho nāma yadi śrutaste sauvīrarājaḥ subhage sa eṣaḥ || cayane iṣṭakoccaye ||

Verse 13

तस्यापरे भ्रातरोऽदीनसत्वा बलाहकानीकविदारणाद्याः। सौवीरवीराः प्रवरा युवानो राजानमेते बलिनोऽनुयान्ति ।।

tasyāpare bhrātaro'dīnasatvā balāhakānīkavidāraṇādyāḥ| sauvīravīrāḥ pravarā yuvāno rājānamete balino'nuyānti ||

Verse 14

एतैः सहायैरुपयाति राजा मरुद्गणैरिन्द्र इवाभिगुप्तः। अजानतां ख्यापय नः सुकेशि कस्यासि भार्या दुहिता च कस्य ।।

etaiḥ sahāyairupayāti rājā marudgaṇairindra ivābhiguptaḥ| ajānatāṃ khyāpaya naḥ sukeśi kasyāsi bhāryā duhitā ca kasya ||