Adhyaya 259

Verse 1

पाण्डवनिहतभूयिष्ठैर्मृगैर्युधिष्ठिरंप्रति स्वप्ने स्थानान्तरगमनन स्वकुशलशेषीकरणप्रार्थना ।। 1 ।। युधिष्ठिरेण भ्रातृषु स्वीयस्वप्नदर्शनकथनपूर्वकं पुनः काम्यकवनंप्रति गमनम् ।। 2 ।। जनमेजय उवाच। दुर्योधनं मोक्षयित्वा पाण्डुपुत्रा महाबलाः। किमकार्षुर्वने तस्मिंस्तन्ममाख्यातुमर्हसि ।।

pāṇḍavanihatabhūyiṣṭhairmṛgairyudhiṣṭhiraṃprati svapne sthānāntaragamanana svakuśalaśeṣīkaraṇaprārthanā || 1 || yudhiṣṭhireṇa bhrātṛṣu svīyasvapnadarśanakathanapūrvakaṃ punaḥ kāmyakavanaṃprati gamanam || 2 || janamejaya uvāca| duryodhanaṃ mokṣayitvā pāṇḍuputrā mahābalāḥ| kimakārṣurvane tasmiṃstanmamākhyātumarhasi ||

Verse 2

वैशंपायन उवाच। ततः शयानं कौन्तेयं रात्रौ द्वैतवन मृगाः। स्वप्नान्ते दर्शयामासुर्बाष्पकण्ठा युधिष्ठिरम् ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| tataḥ śayānaṃ kaunteyaṃ rātrau dvaitavana mṛgāḥ| svapnānte darśayāmāsurbāṣpakaṇṭhā yudhiṣṭhiram ||

Verse 3

तानब्रवीत्स राजेन्द्रो वेपमानान्कृताञ्जलीन्। ब्रूत यद्वक्तुकामाः स्थ के भवन्तः किमिष्यते ।।

tānabravītsa rājendro vepamānānkṛtāñjalīn| brūta yadvaktukāmāḥ stha ke bhavantaḥ kimiṣyate ||

Verse 4

एवमुक्ताः पाण्डवेन कौन्तेयेन यशस्विना। प्रत्यब्रुवन्मृगास्तत्रहतशेषा युधिष्ठिरम् ।।

evamuktāḥ pāṇḍavena kaunteyena yaśasvinā| pratyabruvanmṛgāstatrahataśeṣā yudhiṣṭhiram ||

Verse 5

वयं मृगा द्वैतवने हतशिष्टास्तु भारत। नोत्सीदेम महाराज क्रियतां वासपर्ययः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मृगस्वप्नोद्भवपर्वणि एकोनषष्ट्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ।। 259 ।।

vayaṃ mṛgā dvaitavane hataśiṣṭāstu bhārata| notsīdema mahārāja kriyatāṃ vāsaparyayaḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi mṛgasvapnodbhavaparvaṇi ekonaṣaṣṭyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 259 ||

Verse 6

भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्व एवास्त्रकोविदाः। कुलान्यल्पावशिष्टानि कृतवन्तो वनौकसाम् ।।

bhavanto bhrātaraḥ śūrāḥ sarva evāstrakovidāḥ| kulānyalpāvaśiṣṭāni kṛtavanto vanaukasām ||

Verse 7

बीजभूता वयं केचिदवशिष्टा महामते। विवर्धेमहि राजेन्द्र प्रसादात्ते युधिष्ठिर ।।

bījabhūtā vayaṃ kecidavaśiṣṭā mahāmate| vivardhemahi rājendra prasādātte yudhiṣṭhira ||

Verse 8

तान्वेपमानान्वित्रस्तान्बीजमात्रावशेषितान्। मृगान्दृष्ट्वा सुदुःखार्तो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।।

tānvepamānānvitrastānbījamātrāvaśeṣitān| mṛgāndṛṣṭvā suduḥkhārto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||

Verse 9

तांस्तथेत्यब्रवीद्राजा सर्वभूतहिते रतः। यथा भवन्तो ब्रुवते करिष्यामि च तत्तथा ।।

tāṃstathetyabravīdrājā sarvabhūtahite rataḥ| yathā bhavanto bruvate kariṣyāmi ca tattathā ||

Verse 10

इत्येवं प्रतिबुद्धः स रात्र्यन्ते राजसत्तमः। अब्रवीत्सहितान्भ्रातॄन्दयापन्नो मृगान्प्रति ।।

ityevaṃ pratibuddhaḥ sa rātryante rājasattamaḥ| abravītsahitānbhrātṝndayāpanno mṛgānprati ||

Verse 11

उक्तो रात्रौ मृगैरस्मि स्वप्नान्ते हतशेषितैः। तनुभूताः स्म भद्रं ते दया नः क्रियतामिति ।।

ukto rātrau mṛgairasmi svapnānte hataśeṣitaiḥ| tanubhūtāḥ sma bhadraṃ te dayā naḥ kriyatāmiti ||

Verse 12

ते सत्यमाहुः कर्तव्या दयाऽस्माभिर्वनौकसाम्। साष्टमासं हि नो वर्षं यदेनानुपयुंक्ष्महे ।।

te satyamāhuḥ kartavyā dayā'smābhirvanaukasām| sāṣṭamāsaṃ hi no varṣaṃ yadenānupayuṃkṣmahe ||

Verse 13

पुनर्वहुमृगं रम्यं काम्यकं काननोत्तमम्। तत्रेमां वसतिं शिष्टां विहरन्तो रमेमहि ।।

punarvahumṛgaṃ ramyaṃ kāmyakaṃ kānanottamam| tatremāṃ vasatiṃ śiṣṭāṃ viharanto ramemahi ||

Verse 14

वैशंपायन उवाच। ततस्ते पाण्डवाः शीघ्रं प्रययुर्धर्मकोविदाः ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| tataste pāṇḍavāḥ śīghraṃ prayayurdharmakovidāḥ ||

Verse 15

ब्राह्मणैः सहिता राजन्ये च तत्रसहोषिताः। इन्द्रसेनादिभिश्चैव प्रेष्यैरनुगतास्तदा ।।

brāhmaṇaiḥ sahitā rājanye ca tatrasahoṣitāḥ| indrasenādibhiścaiva preṣyairanugatāstadā ||

Verse 16

ते यात्वा सुसुखैर्मार्गैः स्वन्नैः शुचिजलान्वितैः। ददृशुः काम्यकं पुण्यमाश्रमं तापसान्वितम् ।।

te yātvā susukhairmārgaiḥ svannaiḥ śucijalānvitaiḥ| dadṛśuḥ kāmyakaṃ puṇyamāśramaṃ tāpasānvitam ||

Verse 17

विविशुस्ते स्म कौरव्या वृता विप्रर्षभैस्तदा। तद्वनं भरतश्रेष्ठाः स्वर्गं सुकृतिनो यथा ।।

viviśuste sma kauravyā vṛtā viprarṣabhaistadā| tadvanaṃ bharataśreṣṭhāḥ svargaṃ sukṛtino yathā ||