Adhyaya 251

Verse 1

कर्णेन बहुधा प्रार्थनेपि दुर्योधनेन प्रायोपवेशाध्यवसायादपरावर्तनम् ।। 1 ।। कर्ण उवाच। राजन्नद्यावगच्छामि तवैव लघुसत्वताम्। अल्पत्वं च तथा बुद्धेः कार्याणामविवेकिताम् ।।

karṇena bahudhā prārthanepi duryodhanena prāyopaveśādhyavasāyādaparāvartanam || 1 || karṇa uvāca| rājannadyāvagacchāmi tavaiva laghusatvatām| alpatvaṃ ca tathā buddheḥ kāryāṇāmavivekitām ||

Verse 2

किमत्र चित्रं धर्मज्ञ मोक्षितः पाण्डवैरसि। सद्यो वशं समापन्नः शत्रूणां शत्रुकर्शन ।।

kimatra citraṃ dharmajña mokṣitaḥ pāṇḍavairasi| sadyo vaśaṃ samāpannaḥ śatrūṇāṃ śatrukarśana ||

Verse 3

सेनाजीवैश्च कौरव्य तथा विषयवासिभिः। अज्ञातैर्यदि वा ज्ञातैः कर्तव्यं नृपतेः प्रियम् ।।

senājīvaiśca kauravya tathā viṣayavāsibhiḥ| ajñātairyadi vā jñātaiḥ kartavyaṃ nṛpateḥ priyam ||

Verse 4

प्रायः प्रधानाः पुरुषाः क्षोभयित्वाऽरिवाहिनीम्। निगृह्यन्ते चयुद्धेषु मोक्ष्यन्ते च स्वसैनिकैः ।।

prāyaḥ pradhānāḥ puruṣāḥ kṣobhayitvā'rivāhinīm| nigṛhyante cayuddheṣu mokṣyante ca svasainikaiḥ ||

Verse 5

सेनाजीवाश्च ये राज्ञां विषये सन्ति मानवाः। तैः संगम्य नृपार्थाय यतितव्यं यथातथम् ।।

senājīvāśca ye rājñāṃ viṣaye santi mānavāḥ| taiḥ saṃgamya nṛpārthāya yatitavyaṃ yathātatham ||

Verse 6

यद्येवं पाण्डवै राजन्भवद्विषयवासिभिः। यदृच्छया मोक्षितोऽसि कतत्रका परिदेवना ।।

yadyevaṃ pāṇḍavai rājanbhavadviṣayavāsibhiḥ| yadṛcchayā mokṣito'si katatrakā paridevanā ||

Verse 7

न चैतत्साधु यद्राजन्पाण्डवास्त्वां नृपोत्तमम्। स्वसेनया संप्रयान्तं नानुयान्ति स्म पृष्ठतः ।।

na caitatsādhu yadrājanpāṇḍavāstvāṃ nṛpottamam| svasenayā saṃprayāntaṃ nānuyānti sma pṛṣṭhataḥ ||

Verse 8

शूराश्च बलवन्तश्च संयुगेष्वपलायिनः। भवतस्ते सभायां वै प्रेष्यतां पूर्वमागताः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि घोषयात्रापर्वणि एकपञ्चाशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ।।

śūrāśca balavantaśca saṃyugeṣvapalāyinaḥ| bhavataste sabhāyāṃ vai preṣyatāṃ pūrvamāgatāḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi ghoṣayātrāparvaṇi ekapañcāśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ ||

Verse 9

पाण्डवेयानि रत्नानि त्वमद्याप्युपभुञ्जसे। सत्वस्थान्पाण्डवान्पश्य न ते प्रायमुपाविशन् ।।

pāṇḍaveyāni ratnāni tvamadyāpyupabhuñjase| satvasthānpāṇḍavānpaśya na te prāyamupāviśan ||

Verse 10

तदलं ते महाबाहो विषादं कर्तुमीदृशम्। उत्तिष्ठ रराजन्भद्रं ते न चिन्तां कर्तुमर्हसि ।।

tadalaṃ te mahābāho viṣādaṃ kartumīdṛśam| uttiṣṭha rarājanbhadraṃ te na cintāṃ kartumarhasi ||

Verse 11

अवश्यमेव नृपते राज्ञो विषयवासिभिः। प्रियाण्याचरितव्यानि तत्र का परिदेवना ।।

avaśyameva nṛpate rājño viṣayavāsibhiḥ| priyāṇyācaritavyāni tatra kā paridevanā ||

Verse 12

मद्वाक्यमेतद्राजेन्द्र यद्येवं न करिष्यसि। स्थास्यामीह भवत्पादौ शुश्रूषन्नरिमर्दन ।।

madvākyametadrājendra yadyevaṃ na kariṣyasi| sthāsyāmīha bhavatpādau śuśrūṣannarimardana ||

Verse 13

नोत्सहे जीवितुमहं त्वद्विहीनो नरर्षभः। प्रायोपविष्टस्तु तथा राज्ञां हास्यो भविष्यसि ।।

notsahe jīvitumahaṃ tvadvihīno nararṣabhaḥ| prāyopaviṣṭastu tathā rājñāṃ hāsyo bhaviṣyasi ||

Verse 14

वैशंबायन उवाच। एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा। नैवोत्थातुं मनश्चक्रे स्वर्गाय कृतनिश्चयः ।।

vaiśaṃbāyana uvāca| evamuktastu karṇena rājā duryodhanastadā| naivotthātuṃ manaścakre svargāya kṛtaniścayaḥ ||