Adhyaya 249

Verse 1

दुर्योधनेन कर्णंप्रति युद्धे सानुजस्य स्वस्य गन्धर्वैर्वन्धनस्य युधिष्ठिरचोदनया मीमादिमिर्गन्धर्वाणां रणे पराजयस्य च कथनम् ।। 1 ।। दुर्योधन उवाच। अजानतस्ते राधेय नाभ्यसूयाम्यहं वचः। जानासि त्वं जिताञ्शत्रून्गन्धर्वां स्तेजसा मया ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि घोषयात्रापर्वणि एकोनपञ्चाशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ।। 249 ।।

duryodhanena karṇaṃprati yuddhe sānujasya svasya gandharvairvandhanasya yudhiṣṭhiracodanayā mīmādimirgandharvāṇāṃ raṇe parājayasya ca kathanam || 1 || duryodhana uvāca| ajānataste rādheya nābhyasūyāmyahaṃ vacaḥ| jānāsi tvaṃ jitāñśatrūngandharvāṃ stejasā mayā || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi ghoṣayātrāparvaṇi ekonapañcāśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 249 ||

Verse 2

आयोधितास्तु गन्धर्वाः सुचिरं सोदरैर्मम। मया सह महाबाहो कृतश्चोभयतः क्षयः ।।

āyodhitāstu gandharvāḥ suciraṃ sodarairmama| mayā saha mahābāho kṛtaścobhayataḥ kṣayaḥ ||

Verse 3

मायाधिकास्त्वयुध्यन्त यदा शूरा वियद्गताः। तदा नो न समं युद्धमभवत्खेचरैः सह ।।

māyādhikāstvayudhyanta yadā śūrā viyadgatāḥ| tadā no na samaṃ yuddhamabhavatkhecaraiḥ saha ||

Verse 4

पराजयं च प्राप्ताः स्मो रणे बन्धनमेव च। सभृत्यामात्यपुत्राश्च सदारबलवाहनाः। उच्चैराकाशमार्गेण ह्रियमाणाः सुदुःखिताः ।।

parājayaṃ ca prāptāḥ smo raṇe bandhanameva ca| sabhṛtyāmātyaputrāśca sadārabalavāhanāḥ| uccairākāśamārgeṇa hriyamāṇāḥ suduḥkhitāḥ ||

Verse 5

अथ नः सैनिकाः केचिदमात्याश्च महारथाः। उपगम्याब्रुवन्दीनाः पाण्डवाञ्शरणप्रदान् ।।

atha naḥ sainikāḥ kecidamātyāśca mahārathāḥ| upagamyābruvandīnāḥ pāṇḍavāñśaraṇapradān ||

Verse 6

एष दुर्योधनो राजा धार्तराष्ट्रः सहानुजः। सामात्यदारो ह्रियते गन्धर्वैर्दिवमाश्रितैः ।।

eṣa duryodhano rājā dhārtarāṣṭraḥ sahānujaḥ| sāmātyadāro hriyate gandharvairdivamāśritaiḥ ||

Verse 7

तं मोक्षयत भद्रं वः सहदारं नराधिपम्। परामर्शो मा भविष्यत्कुरुदारेषु सर्वशः। इत्यब्रुवन्रणआन्मुक्ता धर्मराजमुपागताः ।।

taṃ mokṣayata bhadraṃ vaḥ sahadāraṃ narādhipam| parāmarśo mā bhaviṣyatkurudāreṣu sarvaśaḥ| ityabruvanraṇaānmuktā dharmarājamupāgatāḥ ||

Verse 8

एवमुक्ते तु धर्मात्मा ज्येष्ठः पाण्डुसुतस्तदा। प्रसाद्य सोदरान्सर्वानाज्ञापयत मोक्षणे ।।

evamukte tu dharmātmā jyeṣṭhaḥ pāṇḍusutastadā| prasādya sodarānsarvānājñāpayata mokṣaṇe ||

Verse 9

अथागम्य तमुद्देशं पाण्डवाः पुरुषर्षभाः। सान्त्वपूर्वमयाचन्त शक्ताः सन्तो महारथाः ।।

athāgamya tamuddeśaṃ pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ| sāntvapūrvamayācanta śaktāḥ santo mahārathāḥ ||

Verse 10

यदा चास्मान्न मुमुचुर्गन्धर्वाः सान्त्विता अपि। आकाशचारिणो वीरा नदन्तो जलदा इव ।।

yadā cāsmānna mumucurgandharvāḥ sāntvitā api| ākāśacāriṇo vīrā nadanto jaladā iva ||

Verse 11

ततोऽर्जुनश्च भीमश्च यमजौ च बलोत्कटौ। मुमुचुः शरवर्षाणि गन्धर्वान्प्रत्यनेकशः ।।

tato'rjunaśca bhīmaśca yamajau ca balotkaṭau| mumucuḥ śaravarṣāṇi gandharvānpratyanekaśaḥ ||

Verse 12

अथ सर्वे रणं मुक्त्वा प्रयाताः खेचरा दिवम्। अस्मानेवाभिकर्षन्तो दीनान्मुदितमानसाः ।।

atha sarve raṇaṃ muktvā prayātāḥ khecarā divam| asmānevābhikarṣanto dīnānmuditamānasāḥ ||

Verse 13

ततः समन्तात्पश्यामः शरजालेन वेष्टितम्। अमानुषाणि चास्त्राणि प्रयुञ्जानं घनंजयम् ।।

tataḥ samantātpaśyāmaḥ śarajālena veṣṭitam| amānuṣāṇi cāstrāṇi prayuñjānaṃ ghanaṃjayam ||

Verse 14

समावृता दिशो दृष्ट्वा पाण्डवेन शितैः शरैः। धनंजयसखाऽऽत्मानं दर्शयामास वै तदा ।।

samāvṛtā diśo dṛṣṭvā pāṇḍavena śitaiḥ śaraiḥ| dhanaṃjayasakhā''tmānaṃ darśayāmāsa vai tadā ||

Verse 15

चित्रसेनः पाण्डवेन समाश्लिष्य परस्परम्। कुशलं परिपप्रच्छ तैः पृष्टश्चाप्यनामयम् ।।

citrasenaḥ pāṇḍavena samāśliṣya parasparam| kuśalaṃ paripapraccha taiḥ pṛṣṭaścāpyanāmayam ||

Verse 16

ते समेत्य तथाऽन्योन्यं सन्नाहान्विप्रमुच्य च। एकीभूतास्ततो वीरा गन्धर्वाः सह पाण्डवैः ।।

te sametya tathā'nyonyaṃ sannāhānvipramucya ca| ekībhūtāstato vīrā gandharvāḥ saha pāṇḍavaiḥ ||

Verse 17

परस्परं समागम्य प्रीत्या परमया युतौ। अपूजयेतामन्योन्यं चित्रसेनधनंजयौ ।।

parasparaṃ samāgamya prītyā paramayā yutau| apūjayetāmanyonyaṃ citrasenadhanaṃjayau ||