Adhyaya 245

Verse 1

भीमादीनां चतुर्णां चित्रसेनादिभिर्गन्धर्वैर्युद्धम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः। प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः ।।

bhīmādīnāṃ caturṇāṃ citrasenādibhirgandharvairyuddham || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ| prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthurnararṣabhāḥ ||

Verse 2

अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत। जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः। आयुधानि च दिव्यानि विविधानि समादधुः ।।

abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata| jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ| āyudhāni ca divyāni vividhāni samādadhuḥ ||

Verse 3

ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः। पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इवपावकाः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि घोषयात्रापर्वणि पञ्चचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ।। 245 ।।

te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ| pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā ivapāvakāḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi ghoṣayātrāparvaṇi pañcacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 245 ||

Verse 4

तान्रथान्साधुसंपन्नान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः। आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रमेव ययुस्ततः ।।

tānrathānsādhusaṃpannānsaṃyuktāñjavanairhayaiḥ| āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghrameva yayustataḥ ||

Verse 5

ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन्महास्वनः। प्रयातान्सहितान्दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान्महारथान् ।।

tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīnmahāsvanaḥ| prayātānsahitāndṛṣṭvā pāṇḍuputrānmahārathān ||

Verse 6

जितकाशिनश्च स्वचरास्त्वरिताश्च महारथाः। क्षणेनैव वने तस्मिन्समाजग्मुरभीतवत् ।।

jitakāśinaśca svacarāstvaritāśca mahārathāḥ| kṣaṇenaiva vane tasminsamājagmurabhītavat ||

Verse 7

न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः। दृष्ट्वा रथगतान्वीरान्पाण्डवांश्चतुरो रणे ।।

nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ| dṛṣṭvā rathagatānvīrānpāṇḍavāṃścaturo raṇe ||

Verse 8

तांस्तु विभ्राजितान्दृष्ट्वा लोकपालानिवोद्यतान्। व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः ।।

tāṃstu vibhrājitāndṛṣṭvā lokapālānivodyatān| vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ ||

Verse 9

राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मपुत्रस्य धीमतः। क्रमेण मृदुना युद्धमुपक्रान्तं च भारत ।।

rājñastu vacanaṃ śrutvā dharmaputrasya dhīmataḥ| krameṇa mṛdunā yuddhamupakrāntaṃ ca bhārata ||

Verse 10

न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः। शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा ।। दंशिताः सन्नद्धाः ।।

na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ| śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā || daṃśitāḥ sannaddhāḥ ||

Verse 11

ततस्तान्युधि दुर्धर्षान्सव्यसाची परंतपः। सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमुवाच खचरान्रणे ।।

tatastānyudhi durdharṣānsavyasācī paraṃtapaḥ| sāntvapūrvamidaṃ vākyamuvāca khacarānraṇe ||

Verse 12

नैतद्गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम्। परदाराभिमर्शश्च मानुषैश्च समागमः ।।

naitadgandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam| paradārābhimarśaśca mānuṣaiśca samāgamaḥ ||

Verse 13

उत्सृजध्वं महावीर्यान्धृतराष्ट्रसुतानिमान्। दारांश्चैषां प्रमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात् ।।

utsṛjadhvaṃ mahāvīryāndhṛtarāṣṭrasutānimān| dārāṃścaiṣāṃ pramuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt ||

Verse 14

त एवमुक्ता गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना। उत्स्मयन्तस्तदा पार्थमिदं वचनमब्रुवन् ।।

ta evamuktā gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā| utsmayantastadā pārthamidaṃ vacanamabruvan ||

Verse 15

एकस्यैव वयं तात कुर्याम वचनं भुवि। यस्य शासनमाज्ञाय चरामो विगतज्वराः ।।

ekasyaiva vayaṃ tāta kuryāma vacanaṃ bhuvi| yasya śāsanamājñāya carāmo vigatajvarāḥ ||

Verse 16

तेनैकेन रकयथादिष्टं तथा वर्ताम भारत। न शास्ता विद्यतेऽस्माकमन्यस्तस्मात्सुरेश्वरात् ।।

tenaikena rakayathādiṣṭaṃ tathā vartāma bhārata| na śāstā vidyate'smākamanyastasmātsureśvarāt ||

Verse 17

एवमुक्तः स गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः। गन्धर्वान्पुनरेवैतान्वचनं प्रत्यभाषत ।।

evamuktaḥ sa gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ| gandharvānpunarevaitānvacanaṃ pratyabhāṣata ||

Verse 18

यदि साम्ना न मुञ्चध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान्। मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयमेव सुयोधनम् ।।

yadi sāmnā na muñcadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajān| mokṣayiṣyāmi vikramya svayameva suyodhanam ||

Verse 19

एवमुक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः। ससर्ज निशितान्बाणान्खचरान्खचरान्प्रति ।। श्रेयः कल्याणम्। प्रतिपादयितुं प्रापयितुम् ।।

evamuktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ| sasarja niśitānbāṇānkhacarānkhacarānprati || śreyaḥ kalyāṇam| pratipādayituṃ prāpayitum ||

Verse 20

तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास्ते बलोत्काटाः। पाण्डवानभ्यवर्तन्त पाण्डवाश्च दिवौकसः ।।

tathaiva śaravarṣeṇa gandharvāste balotkāṭāḥ| pāṇḍavānabhyavartanta pāṇḍavāśca divaukasaḥ ||

Verse 21

ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम्। बभूव भीमवेगानां च भात ।।

tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām| babhūva bhīmavegānāṃ ca bhāta ||