Adhyaya 225

Verse 1

मार्कण्डेयेन युदिष्ठिरंप्रति कुमारोत्पत्तिप्रकारकथनारम्भः ।। 1 ।। देवसेनानां नायकसंपादनाय चिन्तयता इन्द्रेण मानसशैले कस्याश्चित्कन्याया अवलोकनम् तस्याः कुलचिकीर्षितादिप्रश्नश्च ।। 2 ।। मार्कण्डेय उवाच। अग्नीनां विविधा वंशाः कीर्तितास्ते मयाऽनघ। शुणु जन्म तु कौरव्य कार्तिकेयस् धीमतः ।।

mārkaṇḍeyena yudiṣṭhiraṃprati kumārotpattiprakārakathanārambhaḥ || 1 || devasenānāṃ nāyakasaṃpādanāya cintayatā indreṇa mānasaśaile kasyāścitkanyāyā avalokanam tasyāḥ kulacikīrṣitādipraśnaśca || 2 || mārkaṇḍeya uvāca| agnīnāṃ vividhā vaṃśāḥ kīrtitāste mayā'nagha| śuṇu janma tu kauravya kārtikeyas dhīmataḥ ||

Verse 2

अद्भुतस्याद्भुतं पुत्रं प्रवक्ष्याम्यमितौजसम्। जातं सप्तर्षिभार्याभिर्ब्रह्मण्यं कीर्तिवर्धनम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि पञ्चविंसत्यधिकशततमोऽध्यायः ।। 225 ।।

adbhutasyādbhutaṃ putraṃ pravakṣyāmyamitaujasam| jātaṃ saptarṣibhāryābhirbrahmaṇyaṃ kīrtivardhanam || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi pañcaviṃsatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 225 ||

Verse 3

देवासुराः पुरा यत्ता विनिघ्नन्तः परस्परम्। तत्राजयन्सदा देवान्दानवा घोररूपिणः ।।

devāsurāḥ purā yattā vinighnantaḥ parasparam| tatrājayansadā devāndānavā ghorarūpiṇaḥ ||

Verse 4

वध्यमानं बलं दृष्ट्वा बहुशस्तैः पुरंदरः। स सैन्यनायकार्थाय चिन्तयामास वासवः ।।

vadhyamānaṃ balaṃ dṛṣṭvā bahuśastaiḥ puraṃdaraḥ| sa sainyanāyakārthāya cintayāmāsa vāsavaḥ ||

Verse 5

देवसेनां दानवैर्हि भग्नां दृष्ट्वा महाबलः। पालयेद्वीर्यमाश्रित्य स ज्ञेयः पुरुषो मया ।।

devasenāṃ dānavairhi bhagnāṃ dṛṣṭvā mahābalaḥ| pālayedvīryamāśritya sa jñeyaḥ puruṣo mayā ||

Verse 6

स शैलं मानसं गत्वा ध्यायन्नर्थमिमं भृशम्। शुश्रावार्तस्वरं घोरमथ मुक्तं स्त्रिया तदा ।। अद्भुतस्याग्नेः। अद्भुतं अभिवनम् ।।

sa śailaṃ mānasaṃ gatvā dhyāyannarthamimaṃ bhṛśam| śuśrāvārtasvaraṃ ghoramatha muktaṃ striyā tadā || adbhutasyāgneḥ| adbhutaṃ abhivanam ||

Verse 7

अभिधावतु मां कश्चित्पुरुषस्त्रातु चैव ह। पतिं च मे प्रदिशतु स्वयं वा पतिरस्तु मे ।।

abhidhāvatu māṃ kaścitpuruṣastrātu caiva ha| patiṃ ca me pradiśatu svayaṃ vā patirastu me ||

Verse 8

पुरंदरस्तु तामाह मा भैर्नास्ति भयं तव। एवमुक्त्वा ततोऽपश्यत्केशिनं स्थितमग्रतः ।।

puraṃdarastu tāmāha mā bhairnāsti bhayaṃ tava| evamuktvā tato'paśyatkeśinaṃ sthitamagrataḥ ||

Verse 9

किरीटिनं गदापाणिं धातुमन्तमिवाचलम्। हस्ते गृहीत्वा कन्यां तामथैनं वासवोऽब्रवीत् ।।

kirīṭinaṃ gadāpāṇiṃ dhātumantamivācalam| haste gṛhītvā kanyāṃ tāmathainaṃ vāsavo'bravīt ||

Verse 10

अनार्यकर्मन्कस्मात्त्वमिमां कन्यां जिहीर्षसि। वज्रिणं मांविजानीहि विरमास्याः प्रबाधनात् ।।

anāryakarmankasmāttvamimāṃ kanyāṃ jihīrṣasi| vajriṇaṃ māṃvijānīhi viramāsyāḥ prabādhanāt ||

Verse 11

केश्युवाच। विसृजस्व त्वमेवैनां शक्रैषा प्रार्थिता मया। क्षमं तेजीवतो गनतुं स्वपुरं पाकशासन ।।

keśyuvāca| visṛjasva tvamevaināṃ śakraiṣā prārthitā mayā| kṣamaṃ tejīvato ganatuṃ svapuraṃ pākaśāsana ||

Verse 12

एवमुक्त्वा गदां केशी चिक्षेपेन्द्रवधाय वै। तामापतन्तीं चिच्छेद मध्ये वज्रेण वासवः ।।

evamuktvā gadāṃ keśī cikṣependravadhāya vai| tāmāpatantīṃ ciccheda madhye vajreṇa vāsavaḥ ||

Verse 13

अथास्य शैलशिखरं केशी क्रुद्धो व्यवासृजत्। महामेघप्रतीकाशं चलत्पावकसंकुलम् ।।

athāsya śailaśikharaṃ keśī kruddho vyavāsṛjat| mahāmeghapratīkāśaṃ calatpāvakasaṃkulam ||

Verse 14

तदापन्ततं संप्रेक्ष्य शैलशृङ्गं शतक्रतुः। बिभेद राजन्वज्रेण भुवि तन्निपपात ह ।।

tadāpantataṃ saṃprekṣya śailaśṛṅgaṃ śatakratuḥ| bibheda rājanvajreṇa bhuvi tannipapāta ha ||

Verse 15

पतता तु तदा केशी तेन शृङ्गेण ताडितः। हित्वा कन्यां महाभागां प्राद्रवद्भृशपीडितः ।।

patatā tu tadā keśī tena śṛṅgeṇa tāḍitaḥ| hitvā kanyāṃ mahābhāgāṃ prādravadbhṛśapīḍitaḥ ||

Verse 16

अपयातेऽसुरे तस्मिंस्तां कन्यां वासवोऽब्रवीत्। कासि कस्यसि किंचेह कुरुषे त्वं शुभानने ।।

apayāte'sure tasmiṃstāṃ kanyāṃ vāsavo'bravīt| kāsi kasyasi kiṃceha kuruṣe tvaṃ śubhānane ||