Adhyaya 224

Verse 1

मार्कण्डेयेन युधिष्ठिरंप्रत्यग्निवंशादिकीर्तनम् ।। 1 ।। मार्कण्डेय उवाच॥ आपस्य मुदिता भार्या सहस्य परमा प्रिया । भूपतिर्भुवभर्ता च जनयत्पावकं परम् ॥१॥ भूतानां चापि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम् । आत्मा भुवनभर्तेति सान्वयेषु द्विजातिषु ॥२॥ महतां चैव भूतानां सर्वेषामिह यः पतिः । भगवान्स महातेजा नित्यं चरति पावकः ॥३॥ अग्निर्गृहपतिर्नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते । हुतं वहति यो हव्यमस्य लोकस्य पावकः ॥४॥ अपां गर्भो महाभागः सहपुत्रो महाद्भुतः । भूपतिर्भुवभर्ता च महतः पतिरुच्यते ॥५॥ दहन्मृतानि भूतानि तस्याग्निर्भरतोऽभवत् । अग्निष्टोमे च नियतः क्रतुश्रेष्ठो भरस्य तु ॥६॥ आयान्तं नियतं दृष्ट्वा प्रविवेशार्णवं भयात् । देवास्तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथादिशम् ॥७॥ दृष्ट्वा त्वग्निरथर्वाणं ततो वचनमब्रवीत् । देवानां वह हव्यं त्वमहं वीर सुदुर्बलः ॥८॥ अथर्वन्गच्छ मध्वक्षं प्रियमेतत्कुरुष्व मे ॥८॥ प्रेष्य चाग्निरथर्वाणमन्यं देशं ततोऽगमत् । मत्स्यास्तस्य समाचख्युः क्रुद्धस्तानग्निरब्रवीत् ॥९॥ भक्ष्या वै विविधैर्भावैर्भविष्यथ शरीरिणाम् । अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहोऽब्रवीद्वचः ॥१०॥ अनुनीयमानोऽपि भृशं देववाक्याद्धि तेन सः । नैच्छद्वोढुं हविः सर्वं शरीरं च समत्यजत् ॥११॥ स तच्छरीरं सन्त्यज्य प्रविवेश धरां तदा । भूमिं स्पृष्ट्वासृजद्धातून्पृथक्पृथगतीव हि ॥१२॥ आस्यात्सुगन्धि तेजश्च अस्थिभ्यो देवदारु च । श्लेष्मणः स्फटिकं तस्य पित्तान्मरकतं तथा ॥१३॥ यकृत्कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेव बभुः प्रजाः । नखास्तस्याभ्रपटलं शिराजालानि विद्रुमम् ॥१४॥ शरीराद्विविधाश्चान्ये धातवोऽस्याभवन्नृप ॥१४॥ एवं त्यक्त्वा शरीरं तु परमे तपसि स्थितः । भृग्वङ्गिरादिभिर्भूयस्तपसोत्थापितस्तदा ॥१५॥ भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाप्यायितः शिखी । दृष्ट्वा ऋषीन्भयाच्चापि प्रविवेश महार्णवम् ॥१६॥ तस्मिन्नष्टे जगद्भीतमथर्वाणमथाश्रितम् । अर्चयामासुरेवैनमथर्वाणं सुरर्षयः ॥१७॥ अथर्वा त्वसृजल्लोकानात्मनालोक्य पावकम् । मिषतां सर्वभूतानामुन्ममाथ महार्णवम् ॥१८॥ एवमग्निर्भगवता नष्टः पूर्वमथर्वणा । आहूतः सर्वभूतानां हव्यं वहति सर्वदा ॥१९॥ एवं त्वजनयद्धिष्ण्यान्वेदोक्तान्विबुधान्बहून् । विचरन्विविधान्देशान्भ्रममाणस्तु तत्र वै ॥२०॥ सिन्धुवर्जं पञ्च नद्यो देविकाथ सरस्वती । गङ्गा च शतकुम्भा च शरयूर्गण्डसाह्वया ॥२१॥ चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधातिथिस्तथा । ताम्रावती वेत्रवती नद्यस्तिस्रोऽथ कौशिकी ॥२२॥ तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा । वेण्णा प्रवेणी भीमा च मेद्रथा चैव भारत ॥२३॥ भारती सुप्रयोगा च कावेरी मुर्मुरा तथा । कृष्णा च कृष्णवेण्णा च कपिला शोण एव च ॥२४॥ एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः ॥२४॥ अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः । यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास्तावन्त एव च ॥२५॥ अत्रेश्चाप्यन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः । अत्रिः पुत्रान्स्रष्टुकामस्तानेवात्मन्यधारयत् ॥२६॥ तस्य तद्ब्रह्मणः कायान्निर्हरन्ति हुताशनाः ॥२६॥ एवमेते महात्मानः कीर्तितास्तेऽग्नयो मया । अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस्तिमिरापहाः ॥२७॥ अद्भुतस्य तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् । तादृशं विद्धि सर्वेषामेको ह्येष हुताशनः ॥२८॥ एक एवैष भगवान्विज्ञेयः प्रथमोऽङ्गिराः । बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोमः क्रतुर्यथा ॥२९॥ इत्येष वंशः सुमहानग्नीनां कीर्तितो मया । पावितो विविधैर्मन्त्रैर्हव्यं वहति देहिनाम् ॥३०॥ 3.222.32 मार्कण्डेय उवाच। आपस्य मुदिता भार्या सा चास्य परमाप्रिया। भूपतिं भूतकर्तारं जनयामास पावकम् ।।

mārkaṇḍeyena yudhiṣṭhiraṃpratyagnivaṃśādikīrtanam || 1 || mārkaṇḍeya uvāca|| āpasya muditā bhāryā sahasya paramā priyā | bhūpatirbhuvabhartā ca janayatpāvakaṃ param ||1|| bhūtānāṃ cāpi sarveṣāṃ yaṃ prāhuḥ pāvakaṃ patim | ātmā bhuvanabharteti sānvayeṣu dvijātiṣu ||2|| mahatāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣāmiha yaḥ patiḥ | bhagavānsa mahātejā nityaṃ carati pāvakaḥ ||3|| agnirgṛhapatirnāma nityaṃ yajñeṣu pūjyate | hutaṃ vahati yo havyamasya lokasya pāvakaḥ ||4|| apāṃ garbho mahābhāgaḥ sahaputro mahādbhutaḥ | bhūpatirbhuvabhartā ca mahataḥ patirucyate ||5|| dahanmṛtāni bhūtāni tasyāgnirbharato'bhavat | agniṣṭome ca niyataḥ kratuśreṣṭho bharasya tu ||6|| āyāntaṃ niyataṃ dṛṣṭvā praviveśārṇavaṃ bhayāt | devāstaṃ nādhigacchanti mārgamāṇā yathādiśam ||7|| dṛṣṭvā tvagniratharvāṇaṃ tato vacanamabravīt | devānāṃ vaha havyaṃ tvamahaṃ vīra sudurbalaḥ ||8|| atharvangaccha madhvakṣaṃ priyametatkuruṣva me ||8|| preṣya cāgniratharvāṇamanyaṃ deśaṃ tato'gamat | matsyāstasya samācakhyuḥ kruddhastānagnirabravīt ||9|| bhakṣyā vai vividhairbhāvairbhaviṣyatha śarīriṇām | atharvāṇaṃ tathā cāpi havyavāho'bravīdvacaḥ ||10|| anunīyamāno'pi bhṛśaṃ devavākyāddhi tena saḥ | naicchadvoḍhuṃ haviḥ sarvaṃ śarīraṃ ca samatyajat ||11|| sa taccharīraṃ santyajya praviveśa dharāṃ tadā | bhūmiṃ spṛṣṭvāsṛjaddhātūnpṛthakpṛthagatīva hi ||12|| āsyātsugandhi tejaśca asthibhyo devadāru ca | śleṣmaṇaḥ sphaṭikaṃ tasya pittānmarakataṃ tathā ||13|| yakṛtkṛṣṇāyasaṃ tasya tribhireva babhuḥ prajāḥ | nakhāstasyābhrapaṭalaṃ śirājālāni vidrumam ||14|| śarīrādvividhāścānye dhātavo'syābhavannṛpa ||14|| evaṃ tyaktvā śarīraṃ tu parame tapasi sthitaḥ | bhṛgvaṅgirādibhirbhūyastapasotthāpitastadā ||15|| bhṛśaṃ jajvāla tejasvī tapasāpyāyitaḥ śikhī | dṛṣṭvā ṛṣīnbhayāccāpi praviveśa mahārṇavam ||16|| tasminnaṣṭe jagadbhītamatharvāṇamathāśritam | arcayāmāsurevainamatharvāṇaṃ surarṣayaḥ ||17|| atharvā tvasṛjallokānātmanālokya pāvakam | miṣatāṃ sarvabhūtānāmunmamātha mahārṇavam ||18|| evamagnirbhagavatā naṣṭaḥ pūrvamatharvaṇā | āhūtaḥ sarvabhūtānāṃ havyaṃ vahati sarvadā ||19|| evaṃ tvajanayaddhiṣṇyānvedoktānvibudhānbahūn | vicaranvividhāndeśānbhramamāṇastu tatra vai ||20|| sindhuvarjaṃ pañca nadyo devikātha sarasvatī | gaṅgā ca śatakumbhā ca śarayūrgaṇḍasāhvayā ||21|| carmaṇvatī mahī caiva medhyā medhātithistathā | tāmrāvatī vetravatī nadyastisro'tha kauśikī ||22|| tamasā narmadā caiva nadī godāvarī tathā | veṇṇā praveṇī bhīmā ca medrathā caiva bhārata ||23|| bhāratī suprayogā ca kāverī murmurā tathā | kṛṣṇā ca kṛṣṇaveṇṇā ca kapilā śoṇa eva ca ||24|| etā nadyastu dhiṣṇyānāṃ mātaro yāḥ prakīrtitāḥ ||24|| adbhutasya priyā bhāryā tasyāḥ putro viḍūrathaḥ | yāvantaḥ pāvakāḥ proktāḥ somāstāvanta eva ca ||25|| atreścāpyanvaye jātā brahmaṇo mānasāḥ prajāḥ | atriḥ putrānsraṣṭukāmastānevātmanyadhārayat ||26|| tasya tadbrahmaṇaḥ kāyānnirharanti hutāśanāḥ ||26|| evamete mahātmānaḥ kīrtitāste'gnayo mayā | aprameyā yathotpannāḥ śrīmantastimirāpahāḥ ||27|| adbhutasya tu māhātmyaṃ yathā vedeṣu kīrtitam | tādṛśaṃ viddhi sarveṣāmeko hyeṣa hutāśanaḥ ||28|| eka evaiṣa bhagavānvijñeyaḥ prathamo'ṅgirāḥ | bahudhā niḥsṛtaḥ kāyājjyotiṣṭomaḥ kraturyathā ||29|| ityeṣa vaṃśaḥ sumahānagnīnāṃ kīrtito mayā | pāvito vividhairmantrairhavyaṃ vahati dehinām ||30|| 3.222.32 mārkaṇḍeya uvāca| āpasya muditā bhāryā sā cāsya paramāpriyā| bhūpatiṃ bhūtakartāraṃ janayāmāsa pāvakam ||

Verse 2

भूतानां साऽपि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम्। आत्मा भुवनकर्ता च सोऽध्वरेषु द्विजातिभिः ।।

bhūtānāṃ sā'pi sarveṣāṃ yaṃ prāhuḥ pāvakaṃ patim| ātmā bhuvanakartā ca so'dhvareṣu dvijātibhiḥ ||

Verse 3

महतां चैव भूतानां सर्वेषामिह यः पतिः। भगवान्स महातेजा नित्यं चरति पावकः ।।

mahatāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣāmiha yaḥ patiḥ| bhagavānsa mahātejā nityaṃ carati pāvakaḥ ||

Verse 4

अग्निर्गृहपतिर्नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते। आज्यं वहतियो हव्यं सर्वलोकस् पावकः ।।

agnirgṛhapatirnāma nityaṃ yajñeṣu pūjyate| ājyaṃ vahatiyo havyaṃ sarvalokas pāvakaḥ ||

Verse 5

अपांगर्भो महाभागः सत्वभुग्यो महाद्भुतः। भूपतिर्भूतकर्ता च महतः पतिरुच्यते ।।

apāṃgarbho mahābhāgaḥ satvabhugyo mahādbhutaḥ| bhūpatirbhūtakartā ca mahataḥ patirucyate ||

Verse 6

मता वहन्तो हव्यानि तस्याग्नेरप्रजाऽभवन्। अग्निष्टोमस्तु नियतः क्रतुश्रेष्ठो भवत्युत ।।

matā vahanto havyāni tasyāgneraprajā'bhavan| agniṣṭomastu niyataḥ kratuśreṣṭho bhavatyuta ||

Verse 7

[स वह्निः प्रथमो नित्यं देवैरन्विष्यते प्रभुः]। आयान्तं नियतं दृष्ट्वाप्रविवेशार्णवं भयात् ।।

[sa vahniḥ prathamo nityaṃ devairanviṣyate prabhuḥ]| āyāntaṃ niyataṃ dṛṣṭvāpraviveśārṇavaṃ bhayāt ||

Verse 8

देवास्तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथातथम्। दृष्ट्वा त्वग्निरथर्वाणं ततो वचनमब्रवीत् ।। ।। इति श्रीन्ममहाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि चतुर्विंसत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ।। 224 ।।

devāstaṃ nādhigacchanti mārgamāṇā yathātatham| dṛṣṭvā tvagniratharvāṇaṃ tato vacanamabravīt || || iti śrīnmamahābhārate araṇyaparvaṇi mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi caturviṃsatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 224 ||

Verse 9

देवानां वह हव्यं त्वमहं वीर सुदुर्बलः। अथ त्वं गच्छ मध्वक्षं प्रियमेतत्कुरुष्व मे ।। अथर्वाणमङ्गिरसं तीव्रतपसं दृष्ट्वा ।।

devānāṃ vaha havyaṃ tvamahaṃ vīra sudurbalaḥ| atha tvaṃ gaccha madhvakṣaṃ priyametatkuruṣva me || atharvāṇamaṅgirasaṃ tīvratapasaṃ dṛṣṭvā ||

Verse 10

प्रेष्य चाग्निरथर्वाणमन्यं देशं ततोऽगमत्। मत्स्यास्तस्य समाचख्युः क्रुद्धस्तानग्निरब्रवीत्। भक्ष्या वै विविधैर्भावैर्भविष्यथ शरीरिणाम् ।। गच्छ मा द्वेषमिति ध. पाठः. मध्वक्षं पिङ्गाक्षमग्निम्। भावप्रधानो निर्देशः. तथाच निक्षिपाम्यहमग्नित्वं त्वमग्निः प्रथमो भवेत्युपक्रमस्योपसंहारेण सहैकवाक्यता भवति ।।

preṣya cāgniratharvāṇamanyaṃ deśaṃ tato'gamat| matsyāstasya samācakhyuḥ kruddhastānagnirabravīt| bhakṣyā vai vividhairbhāvairbhaviṣyatha śarīriṇām || gaccha mā dveṣamiti dha. pāṭhaḥ. madhvakṣaṃ piṅgākṣamagnim| bhāvapradhāno nirdeśaḥ. tathāca nikṣipāmyahamagnitvaṃ tvamagniḥ prathamo bhavetyupakramasyopasaṃhāreṇa sahaikavākyatā bhavati ||

Verse 11

अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहोऽब्रवीद्वचः ।। प्रेष्य आदिश्य ।।

atharvāṇaṃ tathā cāpi havyavāho'bravīdvacaḥ || preṣya ādiśya ||

Verse 12

अनुनीयमानो हि भृशं देववाक्यान्वितेन सः। नैच्छद्वोढुं हवि सर्वं शरीरं चापि सोऽत्यजत् ।।

anunīyamāno hi bhṛśaṃ devavākyānvitena saḥ| naicchadvoḍhuṃ havi sarvaṃ śarīraṃ cāpi so'tyajat ||

Verse 13

स तच्छरीरं संत्यज्य प्रविवेश धरां तदा। भूमिं स्पृष्ट्वाऽसृजद्भ्रातून्पृथक्पृथगतीव हि ।। तथाचापि तथैव मत्स्यैराख्यातोपि। वचस्त्वं मध्वक्षो भवेति पूर्वोक्तमेव ।।

sa taccharīraṃ saṃtyajya praviveśa dharāṃ tadā| bhūmiṃ spṛṣṭvā'sṛjadbhrātūnpṛthakpṛthagatīva hi || tathācāpi tathaiva matsyairākhyātopi| vacastvaṃ madhvakṣo bhaveti pūrvoktameva ||

Verse 14

आस्यात्सुगन्धं तेजश्च अस्थिभ्यो देवदारु च। श्लेष्मणः स्फाटिकं तस् पित्तान्मारकतं तथा ।।

āsyātsugandhaṃ tejaśca asthibhyo devadāru ca| śleṣmaṇaḥ sphāṭikaṃ tas pittānmārakataṃ tathā ||

Verse 15

वातात्कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेतैर्बहु प्रजाः। त्वचस्तस्याभ्रपटलं स्नायुजं चापि विद्रुमम् ।। धातून् मनःशिलादीन् ।।

vātātkṛṣṇāyasaṃ tasya tribhiretairbahu prajāḥ| tvacastasyābhrapaṭalaṃ snāyujaṃ cāpi vidrumam || dhātūn manaḥśilādīn ||

Verse 16

शरीरास्थिविधाश्चान्ये धातवोऽस्याभवन्नृप। एवं कृत्वा शरीरं च परमे तपसि स्थितः ।। यकृत्कृष्णायसं तस्य त्रिभिरेव बभुः प्रजाः। नखास्तस्याभ्रपटलं शिराजालानि विद्रुमम्। इति झ. पाठः ।।

śarīrāsthividhāścānye dhātavo'syābhavannṛpa| evaṃ kṛtvā śarīraṃ ca parame tapasi sthitaḥ || yakṛtkṛṣṇāyasaṃ tasya tribhireva babhuḥ prajāḥ| nakhāstasyābhrapaṭalaṃ śirājālāni vidrumam| iti jha. pāṭhaḥ ||

Verse 17

भृग्वङ्गिरादिभिर्भूयस्तपसोत्थापितस्तदा। भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाऽऽप्याधितः शिखी ।। रीरद्विविधाश्चान्ये=एवं त्यक्त्वा शरीरं इति झ. पाठः। अन्ये स्वर्णपारदादयः ।।

bhṛgvaṅgirādibhirbhūyastapasotthāpitastadā| bhṛśaṃ jajvāla tejasvī tapasā''pyādhitaḥ śikhī || rīradvividhāścānye=evaṃ tyaktvā śarīraṃ iti jha. pāṭhaḥ| anye svarṇapāradādayaḥ ||

Verse 18

दृष्ट्वा ऋषीनभयाच्चापि प्रविवेश महार्णवम्। तस्मिन्नष्टे जगद्भीतमथर्वाणमथाश्रितम्। अर्चयामासुरेवैनमथर्वाणं सुरादयः ।।

dṛṣṭvā ṛṣīnabhayāccāpi praviveśa mahārṇavam| tasminnaṣṭe jagadbhītamatharvāṇamathāśritam| arcayāmāsurevainamatharvāṇaṃ surādayaḥ ||

Verse 19

अथर्वाणं श्रिताँल्लोकानात्मन्यालोच्य पावकः। मिषतां सर्वभूतानामुन्ममज्ज महार्णवात् ।। तपसा सामर्थ्येन। उत्धापितः समाधेश्च्यावितः ।।

atharvāṇaṃ śritā~llokānātmanyālocya pāvakaḥ| miṣatāṃ sarvabhūtānāmunmamajja mahārṇavāt || tapasā sāmarthyena| utdhāpitaḥ samādheścyāvitaḥ ||

Verse 20

एवमग्निर्भगवता नष्टः पूर्वमथर्वणा। आहूतः सर्वूतानां हव्यं वहति सर्वदा ।।

evamagnirbhagavatā naṣṭaḥ pūrvamatharvaṇā| āhūtaḥ sarvūtānāṃ havyaṃ vahati sarvadā ||

Verse 21

एवं त्वजनयद्धिष्ण्यान्वेदोक्तान्विबुधान्बहून्। विचरन्विविधान्देशान्भ्रममाणस्तु तत्र वै ।। अथर्वा त्वसृजल्लोकानात्मना लोक्यपावकम्। =अन्ममाथ महार्णवमिति झ. पाठः ।।

evaṃ tvajanayaddhiṣṇyānvedoktānvibudhānbahūn| vicaranvividhāndeśānbhramamāṇastu tatra vai || atharvā tvasṛjallokānātmanā lokyapāvakam| =anmamātha mahārṇavamiti jha. pāṭhaḥ ||

Verse 22

सिन्धुवर्ज्याः पञ्च नद्यो देविकाऽथ सरस्वती। गङ्गा च शतकुम्भा च सरयू गण्डसाह्वया ।।

sindhuvarjyāḥ pañca nadyo devikā'tha sarasvatī| gaṅgā ca śatakumbhā ca sarayū gaṇḍasāhvayā ||

Verse 23

चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधासृतिस्तदा। इरावती वेत्रवती नद्यतिस्रोऽथ कौशिकी ।।

carmaṇvatī mahī caiva medhyā medhāsṛtistadā| irāvatī vetravatī nadyatisro'tha kauśikī ||

Verse 24

तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा। वेण्णा प्रवेणी भीमा च मरुदा चैव भारत ।।

tamasā narmadā caiva nadī godāvarī tathā| veṇṇā praveṇī bhīmā ca marudā caiva bhārata ||

Verse 25

भारती सुप्रयोगा च कावेरी मज्जुरा तथा। तुङ्गवेणा कृष्णवेणा कपिला शोण एव च ।।

bhāratī suprayogā ca kāverī majjurā tathā| tuṅgaveṇā kṛṣṇaveṇā kapilā śoṇa eva ca ||

Verse 26

एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः ।।

etā nadyastu dhiṣṇyānāṃ mātaro yāḥ prakīrtitāḥ ||

Verse 27

अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः। यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास्तावन्त एव तु ।। एवंत्विति। अग्नेरङ्गिरास्ततो बृहस्पतिस्तः शंय्वादिक्रमेण वेदोक्तान् विष्ण्यान् नानास्थानानि अजनयत् ।।

adbhutasya priyā bhāryā tasyāḥ putro viḍūrathaḥ| yāvantaḥ pāvakāḥ proktāḥ somāstāvanta eva tu || evaṃtviti| agneraṅgirāstato bṛhaspatistaḥ śaṃyvādikrameṇa vedoktān viṣṇyān nānāsthānāni ajanayat ||

Verse 28

अत्रेश्चाप्यन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः। अग्निः पुत्रान्स्रष्टुकामस्तानेवात्मन्यधारयत् ।।

atreścāpyanvaye jātā brahmaṇo mānasāḥ prajāḥ| agniḥ putrānsraṣṭukāmastānevātmanyadhārayat ||

Verse 29

तस्य तद्ब्रह्मणः कायान्निर्हरन्ति हुताशनाः। एवमेते महात्मानः कीर्तितास्तेऽग्नयो यथा ।।

tasya tadbrahmaṇaḥ kāyānnirharanti hutāśanāḥ| evamete mahātmānaḥ kīrtitāste'gnayo yathā ||

Verse 30

अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस्तिमिरापहाः। अद्भुतस्त तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् ।।

aprameyā yathotpannāḥ śrīmantastimirāpahāḥ| adbhutasta tu māhātmyaṃ yathā vedeṣu kīrtitam ||

Verse 31

तादृशं विद्धि सर्वेषामेको ह्येषु हुताशनः। एक एवैष भगवान्विज्ञेयः प्रथमोऽङ्गिराः ।।

tādṛśaṃ viddhi sarveṣāmeko hyeṣu hutāśanaḥ| eka evaiṣa bhagavānvijñeyaḥ prathamo'ṅgirāḥ ||

Verse 32

बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोमः क्रतुर्वथा। इत्येष वंशः सुमहानग्नीनां कीर्तितो मया। पावको विविधैर्मन्त्रैर्हव्यं वहति देहिनाम् ।। यावन्तः पावका धिष्ण्याः सन्ति तावन्तः सोमाः सोमयागाः ।।

bahudhā niḥsṛtaḥ kāyājjyotiṣṭomaḥ kraturvathā| ityeṣa vaṃśaḥ sumahānagnīnāṃ kīrtito mayā| pāvako vividhairmantrairhavyaṃ vahati dehinām || yāvantaḥ pāvakā dhiṣṇyāḥ santi tāvantaḥ somāḥ somayāgāḥ ||