Adhyaya 167

Verse 1

इन्द्रेण सभ्रातृकं युधिष्ठिरमेत्य जयाशीः संसनपूर्वकं पुनः स्वर्गंप्रति गमनम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। [ततो रजन्यां व्युष्टायां धर्मराजं युधिष्ठिरम्। भ्रातृभिः सहितः सर्वैरवन्दत धनंजयः ।।]

indreṇa sabhrātṛkaṃ yudhiṣṭhirametya jayāśīḥ saṃsanapūrvakaṃ punaḥ svargaṃprati gamanam || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| [tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram| bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvairavandata dhanaṃjayaḥ ||]

Verse 2

एतस्मिन्नेव काले तु सर्ववादित्रनिःखनः। बभूव तुमुलः शब्दस्त्वन्तरिक्षे दिवौकसाम् ।।

etasminneva kāle tu sarvavāditraniḥkhanaḥ| babhūva tumulaḥ śabdastvantarikṣe divaukasām ||

Verse 3

रथनेमिखनश्चैव घण्टाशब्दश्च भारत। पृथग्व्यालमृगाणां च पक्षिणां चैव सर्वशः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि सप्तषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः ।। 167

rathanemikhanaścaiva ghaṇṭāśabdaśca bhārata| pṛthagvyālamṛgāṇāṃ ca pakṣiṇāṃ caiva sarvaśaḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi nivātakavacayuddhaparvaṇi saptaṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 167

Verse 4

रवोन्मुखास्ते ददृशुः प्रीयमाणाः कुरूद्वह। मरुद्भिरन्वितं शक्रमापतन्तं विहायसा ।।

ravonmukhāste dadṛśuḥ prīyamāṇāḥ kurūdvaha| marudbhiranvitaṃ śakramāpatantaṃ vihāyasā ||

Verse 5

ते समन्तादनुययुर्गन्धर्वाप्सरसस्तथा। विमानैः सूर्यसंकाशैर्देवराजमरिंदमम् ।।

te samantādanuyayurgandharvāpsarasastathā| vimānaiḥ sūryasaṃkāśairdevarājamariṃdamam ||

Verse 6

ततः स हरिभिर्युक्तं जाम्बूनदपरिष्कृतम्। मेघनादिनमारुह्य श्रिया परमया ज्वलन् ।। भुजङ्गव्याघ्रसिंहानां इति थ. पाठः ।।

tataḥ sa haribhiryuktaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam| meghanādinamāruhya śriyā paramayā jvalan || bhujaṅgavyāghrasiṃhānāṃ iti tha. pāṭhaḥ ||

Verse 7

पार्थानभ्याजपामाशु देवराजः पुरंदरः। आगत्य च सहस्राक्षो रथादवरुरोह वै ।।

pārthānabhyājapāmāśu devarājaḥ puraṃdaraḥ| āgatya ca sahasrākṣo rathādavaruroha vai ||

Verse 8

तं दृष्ट्वैव महात्मानं धर्मराजो युधिष्ठिरः। भ्रातृभिः सहितः श्रीमान्देवराजमुपागमत् ।।

taṃ dṛṣṭvaiva mahātmānaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmāndevarājamupāgamat ||

Verse 9

पूजयामास चैवाथ विधिवद्भूरिदक्षिणः। यथार्हममितात्मानं विधिदृष्टेन कर्मणा ।। हरिभिर्युक्तं रथम् ।।

pūjayāmāsa caivātha vidhivadbhūridakṣiṇaḥ| yathārhamamitātmānaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā || haribhiryuktaṃ ratham ||

Verse 10

धनंजयश्च तेजस्वी प्रणिपत्य पुरंदरम्। भृत्यवत्प्रणतस्तस्थौ देवराजसमीपतः ।।

dhanaṃjayaśca tejasvī praṇipatya puraṃdaram| bhṛtyavatpraṇatastasthau devarājasamīpataḥ ||

Verse 11

आघ्राय तं महातेजाः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। धनंजयभिप्रेक्ष्यविनीतं स्थितमन्तिके ।।

āghrāya taṃ mahātejāḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ| dhanaṃjayabhiprekṣyavinītaṃ sthitamantike ||

Verse 12

जटिलं देवराजस्य तपोयुक्तमकल्मषम्। हर्षेण महताऽऽविष्टः फल्गुनस्याथ दर्शनात्। बभूव परमप्रीतो देवराजं च पूजयन् ।।

jaṭilaṃ devarājasya tapoyuktamakalmaṣam| harṣeṇa mahatā''viṣṭaḥ phalgunasyātha darśanāt| babhūva paramaprīto devarājaṃ ca pūjayan ||

Verse 13

तं तथाऽदीनमनसं राजानं हर्,संप्लुतम्। उवाच वचनं धीमान्धर्मराजं पुरंदरः ।।

taṃ tathā'dīnamanasaṃ rājānaṃ har,saṃplutam| uvāca vacanaṃ dhīmāndharmarājaṃ puraṃdaraḥ ||

Verse 14

त्वमिमां पृथिवीं राजन्प्रशासिष्यसि पाण्डव। स्वस्ति प्राप्नुहि कौन्तेय काम्यकं पुनराश्रमम् ।।

tvamimāṃ pṛthivīṃ rājanpraśāsiṣyasi pāṇḍava| svasti prāpnuhi kaunteya kāmyakaṃ punarāśramam ||

Verse 15

अस्त्राणि लब्धानि च पाण्डवेन सर्वाणि मत्तः प्रयतेन राजन्। कृतप्रियश्चास्मि धनंजयेन जेतुं न शक्यस्त्रिभिरेष लोकैः ।। अमितात्मा अमितबुद्धिः ।।

astrāṇi labdhāni ca pāṇḍavena sarvāṇi mattaḥ prayatena rājan| kṛtapriyaścāsmi dhanaṃjayena jetuṃ na śakyastribhireṣa lokaiḥ || amitātmā amitabuddhiḥ ||

Verse 16

एवमुक्त्वा सहस्राक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्। जगाम त्रिदिवं हृष्टः स्तूयमानो महर्षिभिः ।।

evamuktvā sahasrākṣaḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram| jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ stūyamāno maharṣibhiḥ ||

Verse 17

धनेश्वरगृहस्थानां पाण्डवानां समागमम्। शक्रेण य इदं विद्वानधीयीत समाहितः ।।

dhaneśvaragṛhasthānāṃ pāṇḍavānāṃ samāgamam| śakreṇa ya idaṃ vidvānadhīyīta samāhitaḥ ||

Verse 18

संवत्सरं ब्रह्मचारी नियतः संशितव्रतः। स जीवेद्धि निराबाधः सुसुखी शरदां शतम् ।।

saṃvatsaraṃ brahmacārī niyataḥ saṃśitavrataḥ| sa jīveddhi nirābādhaḥ susukhī śaradāṃ śatam ||