Adhyaya 166

Verse 1

अर्जुनेन युधिष्ठिरादीन्प्रति संक्षेपेण स्वकीयस्वर्गनिवासप्रकारकथनम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। ततः कदाचिद्धरिसंप्रयुक्तं महेन्द्रवाहं सहसोपयातम्। विद्युत्प्रभं प्रेक्ष्य महारथानां हर्षोऽर्जुनं चिन्तयतां बभूव ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि षट्‌षष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः ।। 166

arjunena yudhiṣṭhirādīnprati saṃkṣepeṇa svakīyasvarganivāsaprakārakathanam || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| tataḥ kadāciddharisaṃprayuktaṃ mahendravāhaṃ sahasopayātam| vidyutprabhaṃ prekṣya mahārathānāṃ harṣo'rjunaṃ cintayatāṃ babhūva || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi nivātakavacayuddhaparvaṇi ṣaṭ‌ṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 166

Verse 2

स दीप्यमानः सहसाऽन्तरिक्षं प्रकाशयन्मातलिसंगृहीतः। बभौ महोल्केव घनान्तरस्था शिखेव चाग्नेर्ज्वलिता विधूमा ।।

sa dīpyamānaḥ sahasā'ntarikṣaṃ prakāśayanmātalisaṃgṛhītaḥ| babhau maholkeva ghanāntarasthā śikheva cāgnerjvalitā vidhūmā ||

Verse 3

तमास्थितः संददृशे किरीटी स्रग्वी नवान्याभरणानि बिभ्रत्। धनंजयो वज्रधरप्रभावः श्रिया ज्वलन्पर्वतमाजगाम् ।।

tamāsthitaḥ saṃdadṛśe kirīṭī sragvī navānyābharaṇāni bibhrat| dhanaṃjayo vajradharaprabhāvaḥ śriyā jvalanparvatamājagām ||

Verse 4

स शैलमासाद्य किरीटमाली महेन्द्रवाहादवरुह्य तस्मात्। धौम्यस्य पादावभिवाद्य पूर्व- मजातशत्रोस्तदनन्तरं च ।।

sa śailamāsādya kirīṭamālī mahendravāhādavaruhya tasmāt| dhaumyasya pādāvabhivādya pūrva- majātaśatrostadanantaraṃ ca ||

Verse 5

वृकोदरस्यापि च वन्द्य पादौ माद्रीसुताभ्यामभिवादितश्च। समेत्य कृष्णां परिसान्त्व्य चैनां प्रह्वोऽभवद्भ्रातुरुपह्वरे सः ।। हरिभिरश्वैः संप्रयुक्तम्। महेन्द्रस्य वाहं रथम् ।।

vṛkodarasyāpi ca vandya pādau mādrīsutābhyāmabhivāditaśca| sametya kṛṣṇāṃ parisāntvya caināṃ prahvo'bhavadbhrāturupahvare saḥ || haribhiraśvaiḥ saṃprayuktam| mahendrasya vāhaṃ ratham ||

Verse 6

बभूव तेषां परमः प्रहर्ष- स्तेनाप्रमेयेण समेत्य तत्र। स चापि तान्प्रेक्ष्य किरीटमाली ननन्द राजानमभिप्रशंसन् ।।

babhūva teṣāṃ paramaḥ praharṣa- stenāprameyeṇa sametya tatra| sa cāpi tānprekṣya kirīṭamālī nananda rājānamabhipraśaṃsan ||

Verse 7

यमास्थितः सप्त जघान पूगान् दितेः सुतानां नमुचेर्निहन्ता। तमिन्द्रवाहं समुपेत्य पार्थाः प्रदक्षिणं चक्रुरदीनसत्वाः ।। प्रह्वो नम्रः। उपह्णरे समीपे ।।

yamāsthitaḥ sapta jaghāna pūgān diteḥ sutānāṃ namucernihantā| tamindravāhaṃ samupetya pārthāḥ pradakṣiṇaṃ cakruradīnasatvāḥ || prahvo namraḥ| upahṇare samīpe ||

Verse 8

ते मातलेश्चक्रुरतीव हृष्टाः सत्कारमग्र्यं सुरराजतुल्यम्। सर्वं यथावच्च दिवौकसङ्घं पप्रच्युरेनं कुरुराजपुत्राः ।। पूगान्यूथानि ।।

te mātaleścakruratīva hṛṣṭāḥ satkāramagryaṃ surarājatulyam| sarvaṃ yathāvacca divaukasaṅghaṃ papracyurenaṃ kururājaputrāḥ || pūgānyūthāni ||

Verse 9

तानप्यसौ मातलिरभ्यनन्द- त्पितेव पुत्राननुशिष्य पार्थान्। ययौ रथेनाप्रतिमप्रभेण पुनः सकाशं त्रिदिवेश्वरस्य ।।

tānapyasau mātalirabhyananda- tpiteva putrānanuśiṣya pārthān| yayau rathenāpratimaprabheṇa punaḥ sakāśaṃ tridiveśvarasya ||

Verse 10

गते तु तस्मिन्वरदेववाहे शक्रात्मजः सर्वरिपुप्रमाथी। साक्षात्सहस्राक्ष इव प्रतीतः श्रीमान्स्वदेहादवमुच्य जिष्णुः ।।

gate tu tasminvaradevavāhe śakrātmajaḥ sarvaripupramāthī| sākṣātsahasrākṣa iva pratītaḥ śrīmānsvadehādavamucya jiṣṇuḥ ||

Verse 11

शक्रेण दत्तानिददौ महात्मा महाधनान्युत्तमरूपवन्ति। दिवाकराभाणि विभूषणानि प्रीतः प्रियायै सुतसोममात्रे ।। एनं मातलिम् ।।

śakreṇa dattānidadau mahātmā mahādhanānyuttamarūpavanti| divākarābhāṇi vibhūṣaṇāni prītaḥ priyāyai sutasomamātre || enaṃ mātalim ||

Verse 12

ततऋः स तेषां कुरुपुङ्गवानां तेषां च सूर्याग्निसमप्रभाणाम्। विप्रर्षभाणामुपविश्य मध्ये सर्वं यथावत्कथयांबभूव ।।

tataṛḥ sa teṣāṃ kurupuṅgavānāṃ teṣāṃ ca sūryāgnisamaprabhāṇām| viprarṣabhāṇāmupaviśya madhye sarvaṃ yathāvatkathayāṃbabhūva ||

Verse 13

एवं मयाऽस्त्राण्युपशिक्षितानि शक्राच्च वायोश्च शिवाच्च साक्षात्। तथैव शीलेन समाधिना च प्रीताः सुरा मे सहिताः सहेन्द्राः ।।

evaṃ mayā'strāṇyupaśikṣitāni śakrācca vāyośca śivācca sākṣāt| tathaiva śīlena samādhinā ca prītāḥ surā me sahitāḥ sahendrāḥ ||

Verse 14

संक्षेपतो वै स विशुद्धकर्मा तेभ्यः समाख्याय दिवःप्रवेशम्। माद्रीसुताभ्यां सहितः किरीटी सुष्वाप तामावसतिं प्रतीतः ।। सुतसोमो भीमाद्द्रौपद्यां जातः ।।

saṃkṣepato vai sa viśuddhakarmā tebhyaḥ samākhyāya divaḥpraveśam| mādrīsutābhyāṃ sahitaḥ kirīṭī suṣvāpa tāmāvasatiṃ pratītaḥ || sutasomo bhīmāddraupadyāṃ jātaḥ ||