Adhyaya 157

Verse 1

गन्धमादनादुत्तरं देशं जिगमिषुणा युधिष्ठिरेण आकाशवाणीश्रवणात्ततः प्रतिनिवृत्य अनुचरैःसह नरनारायणाश्रमं प्रति पुनरागमनम् ।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। तस्मिन्निवसमानोऽथ धर्मराजो युधिष्ठिरः। आमन्त्र्य सहितान्भ्रातृनित्युवाच सहद्विजान् ।।

gandhamādanāduttaraṃ deśaṃ jigamiṣuṇā yudhiṣṭhireṇa ākāśavāṇīśravaṇāttataḥ pratinivṛtya anucaraiḥsaha naranārāyaṇāśramaṃ prati punarāgamanam || 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| tasminnivasamāno'tha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| āmantrya sahitānbhrātṛnityuvāca sahadvijān ||

Verse 2

दृष्टानि तीर्थान्यस्माभिः पुण्यानि च शिवानि च। मनसो ह्लादनीयानि वनानि च पृथक्पृथक् ।।

dṛṣṭāni tīrthānyasmābhiḥ puṇyāni ca śivāni ca| manaso hlādanīyāni vanāni ca pṛthakpṛthak ||

Verse 3

देवैः पूर्वं विचीर्णानि मुनिभिश्च महात्मभिः। यथाक्रममशेषेण द्विजैः संपूजितानि च ।।

devaiḥ pūrvaṃ vicīrṇāni munibhiśca mahātmabhiḥ| yathākramamaśeṣeṇa dvijaiḥ saṃpūjitāni ca ||

Verse 4

ऋषीणां पूर्वचरितं तपोधर्मविचेष्टितम्। राजर्षीणां च चरितं कथाश्च विविधाः शुभाः ।।

ṛṣīṇāṃ pūrvacaritaṃ tapodharmaviceṣṭitam| rājarṣīṇāṃ ca caritaṃ kathāśca vividhāḥ śubhāḥ ||

Verse 5

शृण्वानास्तत्रतत्र स्म आश्रमेषु शिवेषु च। अभिषेकं द्विजैः सार्धं कृतवन्तो विशेषतः ।।

śṛṇvānāstatratatra sma āśrameṣu śiveṣu ca| abhiṣekaṃ dvijaiḥ sārdhaṃ kṛtavanto viśeṣataḥ ||

Verse 6

अर्चिताः सततं देवाः पुष्पैरद्भिः सदा च वः। यथालब्धैर्मूलफलैः पितरश्चापि तर्पिताः ।।

arcitāḥ satataṃ devāḥ puṣpairadbhiḥ sadā ca vaḥ| yathālabdhairmūlaphalaiḥ pitaraścāpi tarpitāḥ ||

Verse 7

पर्वतेषु च रम्येषु सर्वेषु च सरस्सु च। उदधौ च महापुण्ये सूपस्पृष्टं महात्मभिः ।।

parvateṣu ca ramyeṣu sarveṣu ca sarassu ca| udadhau ca mahāpuṇye sūpaspṛṣṭaṃ mahātmabhiḥ ||

Verse 8

इला सरस्वती सिन्धुर्यमुना नर्मदा तथा। नानातीर्थेषु रम्येषु सूपस्पृष्टं सह द्विजैः ।।

ilā sarasvatī sindhuryamunā narmadā tathā| nānātīrtheṣu ramyeṣu sūpaspṛṣṭaṃ saha dvijaiḥ ||

Verse 9

गङ्गाद्वारमतिक्रम्य बहवः पर्वताः शुभाः। हिमवान्पर्वतश्चैव नानाद्विजगणायुतः ।।

gaṅgādvāramatikramya bahavaḥ parvatāḥ śubhāḥ| himavānparvataścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ ||

Verse 10

विशाला बदरी दृष्टा नरनारायणाश्रमः। दिव्यपुष्करिणी दृष्टा सिद्धदेवर्षिपूजिता ।।

viśālā badarī dṛṣṭā naranārāyaṇāśramaḥ| divyapuṣkariṇī dṛṣṭā siddhadevarṣipūjitā ||

Verse 11

यथाक्रमविशेषेण सर्वाण्यायतनानि च। दर्शितानि द्विजेनद्रेण लोमशेन महात्मना ।।

yathākramaviśeṣeṇa sarvāṇyāyatanāni ca| darśitāni dvijenadreṇa lomaśena mahātmanā ||

Verse 12

इमं वैश्रवणावासं दुर्गमं गन्धमादनम्। कथं भीम गमिष्यामो मतिरत्र विधीयताम् ।।

imaṃ vaiśravaṇāvāsaṃ durgamaṃ gandhamādanam| kathaṃ bhīma gamiṣyāmo matiratra vidhīyatām ||

Verse 13

वैशंपायन उवाच। एवं ब्रुवति राजेन्द्रे वागुवाचाशरीरिणी। न शक्यो दुर्गमो गन्तुं पर्वतो गन्धमादनः ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| evaṃ bruvati rājendre vāguvācāśarīriṇī| na śakyo durgamo gantuṃ parvato gandhamādanaḥ ||

Verse 14

अननैव पथा राजन्प्रतिगच्छ यथागतम्। नरनारायणस्थानं बदरीत्यभिविश्रुतम् ।।

ananaiva pathā rājanpratigaccha yathāgatam| naranārāyaṇasthānaṃ badarītyabhiviśrutam ||

Verse 15

तस्माद्यास्यसि कौन्तेय सिद्धचारणसेवितम्। बहुपुष्पफलं रम्यमाश्रमं वृषपर्वणः ।।

tasmādyāsyasi kaunteya siddhacāraṇasevitam| bahupuṣpaphalaṃ ramyamāśramaṃ vṛṣaparvaṇaḥ ||

Verse 16

अतिक्रम्य च तं पार्थ त्वार्ष्टिषेणाश्रमे वसेः। ततो द्रक्ष्यसि कौन्तेय निवेशं धनदस्य च ।।

atikramya ca taṃ pārtha tvārṣṭiṣeṇāśrame vaseḥ| tato drakṣyasi kaunteya niveśaṃ dhanadasya ca ||

Verse 17

एतस्मिन्नन्तरे वायुर्दिव्यगन्धवहः शुभः। भनःप्रह्लादनः शीतः पुष्पवर्षं ववर्ष वै ।।

etasminnantare vāyurdivyagandhavahaḥ śubhaḥ| bhanaḥprahlādanaḥ śītaḥ puṣpavarṣaṃ vavarṣa vai ||

Verse 18

तच्छ्रुत्वा दिव्यमाकाशाद्विस्मयः समपद्यत। ऋषीणां ब्राह्मणानां च पार्थिवानां विशेषतः ।।

tacchrutvā divyamākāśādvismayaḥ samapadyata| ṛṣīṇāṃ brāhmaṇānāṃ ca pārthivānāṃ viśeṣataḥ ||

Verse 19

श्रुत्वा तन्महदाश्चर्यं द्विजो धौम्यस्त्वभाषत। न शक्यमुत्तरं गन्तुं प्रतिगच्छाम पाण्डव ।।

śrutvā tanmahadāścaryaṃ dvijo dhaumyastvabhāṣata| na śakyamuttaraṃ gantuṃ pratigacchāma pāṇḍava ||

Verse 20

ततो युधिष्ठिरो राजा विस्मयोत्फुल्ललोचनः। [प्रत्यागम्य पुनस्तं तु नरनारायणाश्रमम् ।।]

tato yudhiṣṭhiro rājā vismayotphullalocanaḥ| [pratyāgamya punastaṃ tu naranārāyaṇāśramam ||]

Verse 21

भीमसेनादिभिः सर्वैर्भ्रातृभिः परिवारितः। पाञ्चाल्या ब्राह्मणैश्चैव न्यवसत्सुसुखं तदा ।।

bhīmasenādibhiḥ sarvairbhrātṛbhiḥ parivāritaḥ| pāñcālyā brāhmaṇaiścaiva nyavasatsusukhaṃ tadā ||