Adhyaya 150

Verse 1

हनुमता भीमंप्रति समग्ररामकथाकथनम् ।। 1 ।। हनूमानुवाच। हृतदारः सह भ्रात्रा पत्नीं मार्गन्स राघवः। दृष्टवाञ्शैलशिखरे सुग्रीवं वानरर्षभम् ।।

hanumatā bhīmaṃprati samagrarāmakathākathanam || 1 || hanūmānuvāca| hṛtadāraḥ saha bhrātrā patnīṃ mārgansa rāghavaḥ| dṛṣṭavāñśailaśikhare sugrīvaṃ vānararṣabham ||

Verse 2

तेन तस्याभवत्सख्यं राघवस्य महात्मनः। स हत्वा वालिनं राज्ये सुग्रीवं प्रत्यपादयत् ।।

tena tasyābhavatsakhyaṃ rāghavasya mahātmanaḥ| sa hatvā vālinaṃ rājye sugrīvaṃ pratyapādayat ||

Verse 3

स राज्यं प्राप्य सुग्रीवः सीतायाः परिमार्गणे। वानरान्प्रेषयामास शतशोऽथ सहस्रशः ।।

sa rājyaṃ prāpya sugrīvaḥ sītāyāḥ parimārgaṇe| vānarānpreṣayāmāsa śataśo'tha sahasraśaḥ ||

Verse 4

ततो वानरकोटीभिः सहितोऽहं नरर्षभ। सीतां मार्गन्महाबाहो प्रस्थितो दक्षिणां दिशम् ।।

tato vānarakoṭībhiḥ sahito'haṃ nararṣabha| sītāṃ mārganmahābāho prasthito dakṣiṇāṃ diśam ||

Verse 5

ततः प्रवृत्तिः सीताया गृध्रेण सुमहात्मना। संपातिना समाख्याता रावणस्य निवेशने ।।

tataḥ pravṛttiḥ sītāyā gṛdhreṇa sumahātmanā| saṃpātinā samākhyātā rāvaṇasya niveśane ||

Verse 6

ततोऽहं कार्यसिद्ध्यर्थं रामस्याक्लिष्टकर्मणः। शतयोजनविस्तारमर्णवं सहसा प्लुतः ।।

tato'haṃ kāryasiddhyarthaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ| śatayojanavistāramarṇavaṃ sahasā plutaḥ ||

Verse 7

अहं स्ववीर्यादुत्तीर्य सागरं मकरालयम्। सुतां जनकराजस्य सीतां सुररसुतोपमाम् ।।

ahaṃ svavīryāduttīrya sāgaraṃ makarālayam| sutāṃ janakarājasya sītāṃ surarasutopamām ||

Verse 8

दृष्टवान्भरतश्रेष्ठ रावणस्य निवेशने। समेत्य तामहं देवीं वैदेहीं राघवप्रियाम् ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ।। 150 ।।

dṛṣṭavānbharataśreṣṭha rāvaṇasya niveśane| sametya tāmahaṃ devīṃ vaidehīṃ rāghavapriyām || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi tīrthayātrāparvaṇi pañcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 150 ||

Verse 9

दग्ध्वा लङ्कामशेषेण सादृप्राकारतोरणाम्। प्रत्यागतश्चास्य पुनर्नाम तत्रप्रकाश्य वै ।। समेत्य विदित्वा संभाषणादिना निश्चित्येत्यर्थः ।।

dagdhvā laṅkāmaśeṣeṇa sādṛprākāratoraṇām| pratyāgataścāsya punarnāma tatraprakāśya vai || sametya viditvā saṃbhāṣaṇādinā niścityetyarthaḥ ||

Verse 10

मद्वाक्यं चावधार्याशु रामो राजीवलोचनः। अबद्धपूर्वमन्यैश्च बद्ध्वा सेतुं महोदधौ। वृतो वानरकोटीभिः समुत्तीर्णो महार्णवम् ।। अस्य रामस्य। तत्र लङ्कायाम् ।।

madvākyaṃ cāvadhāryāśu rāmo rājīvalocanaḥ| abaddhapūrvamanyaiśca baddhvā setuṃ mahodadhau| vṛto vānarakoṭībhiḥ samuttīrṇo mahārṇavam || asya rāmasya| tatra laṅkāyām ||

Verse 11

ततो ररामेण वीर्येण हत्वा तान्सर्वराक्षसान्। रणे तु राक्षसगणं रावणं लोकरावणम् ।। अवधार्य निश्चित्य ।।

tato rarāmeṇa vīryeṇa hatvā tānsarvarākṣasān| raṇe tu rākṣasagaṇaṃ rāvaṇaṃ lokarāvaṇam || avadhārya niścitya ||

Verse 12

निशाचरेनद्रं हत्वा तु सभ्रातृसुतबान्धवम्। राज्येऽभिषिच्य लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।।

niśācarenadraṃ hatvā tu sabhrātṛsutabāndhavam| rājye'bhiṣicya laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam ||

Verse 13

धार्मिकं भक्तिमन्तं च भक्तानुगतवत्सलः। प्रत्याहृत्य ततः सीतां नष्टां वेदश्रुतिं यथा ।।

dhārmikaṃ bhaktimantaṃ ca bhaktānugatavatsalaḥ| pratyāhṛtya tataḥ sītāṃ naṣṭāṃ vedaśrutiṃ yathā ||

Verse 14

तयैव सहितः साध्व्या पत्न्या रामो महायशाः। गत्वा ततोऽतित्वरितः स्वां पुरीं रघुनन्दनः। अध्यावसत्ततोऽयोध्यामयोध्यां द्विषतां प्रभुः ।। लोकरावणं लोकपीडाकरम् ।।

tayaiva sahitaḥ sādhvyā patnyā rāmo mahāyaśāḥ| gatvā tato'titvaritaḥ svāṃ purīṃ raghunandanaḥ| adhyāvasattato'yodhyāmayodhyāṃ dviṣatāṃ prabhuḥ || lokarāvaṇaṃ lokapīḍākaram ||

Verse 15

ततः प्रतिष्ठितो राज्ये रामो नृपतिसत्तमः। वरं मया याचितोऽसौ रामो राजीवलोचनः ।।

tataḥ pratiṣṭhito rājye rāmo nṛpatisattamaḥ| varaṃ mayā yācito'sau rāmo rājīvalocanaḥ ||

Verse 16

यावद्रामकथेयं ते भवेल्लोकेषु शत्रुहन्। तावज्जीवेयमित्येवं तथाऽस्त्विति च सोब्रवीत् ।।

yāvadrāmakatheyaṃ te bhavellokeṣu śatruhan| tāvajjīveyamityevaṃ tathā'stviti ca sobravīt ||

Verse 17

सीताप्रसादाच्च सदा मामिहस्थमरिंदम। उपतिष्ठन्ति दिव्या हि भोगा भीम यथेप्सिताः ।।

sītāprasādācca sadā māmihasthamariṃdama| upatiṣṭhanti divyā hi bhogā bhīma yathepsitāḥ ||

Verse 18

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च। राज्यं कारितवान्रामस्ततः स्वभवनं गतः ।। अयोध्यां योद्धुमशक्याम् ।।

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca| rājyaṃ kāritavānrāmastataḥ svabhavanaṃ gataḥ || ayodhyāṃ yoddhumaśakyām ||

Verse 19

तदिहाप्सरसस्तात गन्धर्वाश्च सदाऽनघ। तस्य वीरस्य चरितं गायन्त्यो रमयन्ति माम् ।।

tadihāpsarasastāta gandharvāśca sadā'nagha| tasya vīrasya caritaṃ gāyantyo ramayanti mām ||

Verse 20

अयं च मार्गो मर्त्यानामगम्यः कुरुनन्दन। ततोऽहं रुद्धवान्मार्गं तवेमं देवसेवितम् ।।

ayaṃ ca mārgo martyānāmagamyaḥ kurunandana| tato'haṃ ruddhavānmārgaṃ tavemaṃ devasevitam ||

Verse 21

त्वामनेन पथा यान्तं यक्षो वा राक्षसोपि वा। धर्षयेद्वा शपेद्वाऽपि मा कश्चिदिति भारत ।।

tvāmanena pathā yāntaṃ yakṣo vā rākṣasopi vā| dharṣayedvā śapedvā'pi mā kaściditi bhārata ||

Verse 22

दिव्यो देवपथो ह्येष नात्र गच्छन्ति मानुषाः। यदर्थमागतश्चासि अत एव सरश्च तत् ।।

divyo devapatho hyeṣa nātra gacchanti mānuṣāḥ| yadarthamāgataścāsi ata eva saraśca tat ||