Adhyaya 144

Verse 1

पाण्डवैर्मन्दरगिरिगमनम् ।। 1 ।। तथा आकाशगङ्गासेवनम् ।। 2 ।। तथा नरकासुरास्थिराशिदर्शनम् ।। 3 ।। लोमशेन पाण्डवान्प्रति विष्णुना नरकासुरवधप्रकारकथनम् ।। 4 ।। तथा वराहरूपिणा हरिणा भारावमग्नभूम्युद्धरणकथनम् ।। 5 ।। [लोमश उवाच। द्रष्टारः पर्वताः सर्वे नद्यः सपुरकाननाः। तीर्थानि चैव श्रीमन्ति स्पृष्टं च सलिलं करैः ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि चतुश्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः ।। 144 ।।

pāṇḍavairmandaragirigamanam || 1 || tathā ākāśagaṅgāsevanam || 2 || tathā narakāsurāsthirāśidarśanam || 3 || lomaśena pāṇḍavānprati viṣṇunā narakāsuravadhaprakārakathanam || 4 || tathā varāharūpiṇā hariṇā bhārāvamagnabhūmyuddharaṇakathanam || 5 || [lomaśa uvāca| draṣṭāraḥ parvatāḥ sarve nadyaḥ sapurakānanāḥ| tīrthāni caiva śrīmanti spṛṣṭaṃ ca salilaṃ karaiḥ || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi tīrthayātrāparvaṇi catuścatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 144 ||

Verse 2

पर्वतं मन्दरं दिव्यमेष पन्थाः प्रयास्यति। समाहीता निरुद्विग्नाः सर्वे भवत पाण्डवाः ।।

parvataṃ mandaraṃ divyameṣa panthāḥ prayāsyati| samāhītā nirudvignāḥ sarve bhavata pāṇḍavāḥ ||

Verse 3

अयं देवनिवासो वै गन्तव्यो वो भविष्यति। ऋषीणां चैव दिव्यानां निवासः पुण्यकर्मणां ।।

ayaṃ devanivāso vai gantavyo vo bhaviṣyati| ṛṣīṇāṃ caiva divyānāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇāṃ ||

Verse 4

एषा शिवजला पुण्या याति सौम्य महानदी। बदरीप्रभवा राजन्देवर्षिगणसेविता ।। भोद्रष्टारः सर्वे मन्दरादन्ये पर्वता दृष्टा इति शेषः ।।

eṣā śivajalā puṇyā yāti saumya mahānadī| badarīprabhavā rājandevarṣigaṇasevitā || bhodraṣṭāraḥ sarve mandarādanye parvatā dṛṣṭā iti śeṣaḥ ||

Verse 5

एषा वैहायसैर्नित्यं वालखिल्यैर्महात्मभिः। अर्चिता चोपयाता च गन्धर्वैश्च महात्मभिः ।। महानदी गङ्गा अलकनन्दा वा ।।

eṣā vaihāyasairnityaṃ vālakhilyairmahātmabhiḥ| arcitā copayātā ca gandharvaiśca mahātmabhiḥ || mahānadī gaṅgā alakanandā vā ||

Verse 6

अत्रसाम स्म गायन्ति सामगाः पुण्यनिःस्वनाः। मरीचिः पुलहश्चैव भृगुश्चैवाङ्गिरास्तथा ।।

atrasāma sma gāyanti sāmagāḥ puṇyaniḥsvanāḥ| marīciḥ pulahaścaiva bhṛguścaivāṅgirāstathā ||

Verse 7

अत्राह्निकं सुरश्रेष्ठो जपते समरुद्गणः। साध्याश्चैवाश्विनौ चैव परिधावन्ति तं तदा ।। उपयाता इष्टसिद्ध्यर्थं प्रार्थिता ।।

atrāhnikaṃ suraśreṣṭho japate samarudgaṇaḥ| sādhyāścaivāśvinau caiva paridhāvanti taṃ tadā || upayātā iṣṭasiddhyarthaṃ prārthitā ||

Verse 8

चन्द्रमाः सह सूर्येण ज्योतीषि च ग्रहैः सह। अहोरात्रविभागेन नदीमेनामनुव्रजन् ।।

candramāḥ saha sūryeṇa jyotīṣi ca grahaiḥ saha| ahorātravibhāgena nadīmenāmanuvrajan ||

Verse 9

एतस्याः सलिलं मूर्ध्नि वृषाङ्कः पर्यधारयत्। गङ्गाद्वारे महाभाग येन लोकस्थितिर्भवेत् ।।

etasyāḥ salilaṃ mūrdhni vṛṣāṅkaḥ paryadhārayat| gaṅgādvāre mahābhāga yena lokasthitirbhavet ||

Verse 10

एतां भगवतीं देवीं भवन्तः सर्व एव हि। प्रयतेनात्मना तात प्रतिगम्याभिवादत ।। आह्रिकं नैयमिकं जपम्। परिधावन्ति परिचरन्ति। तमिन्द्रम् ।।

etāṃ bhagavatīṃ devīṃ bhavantaḥ sarva eva hi| prayatenātmanā tāta pratigamyābhivādata || āhrikaṃ naiyamikaṃ japam| paridhāvanti paricaranti| tamindram ||

Verse 11

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लोमशस्य महात्मनः। आकाशगङ्गां प्रयताः पाण्डवास्तेऽभ्यवादयन् ।।

tasya tadvacanaṃ śrutvā lomaśasya mahātmanaḥ| ākāśagaṅgāṃ prayatāḥ pāṇḍavāste'bhyavādayan ||

Verse 12

अभिवाद्य च ते सर्वे पाण्डवा धर्मचारिणः। पुनः प्रयाताः संहृष्टाः सर्वैर्ऋषिगणैः सह ।।

abhivādya ca te sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ| punaḥ prayātāḥ saṃhṛṣṭāḥ sarvairṛṣigaṇaiḥ saha ||

Verse 13

ततो दूरात्प्रकाशन्तं पाण्डुरं मेरुसंनिभम्। ददृशुस्ते नरश्रेष्ठा विकीर्णं सर्वतोदिशम् ।। वादत वादयत। अक्षरलोप आर्षः ।।

tato dūrātprakāśantaṃ pāṇḍuraṃ merusaṃnibham| dadṛśuste naraśreṣṭhā vikīrṇaṃ sarvatodiśam || vādata vādayata| akṣaralopa ārṣaḥ ||

Verse 14

तान्प्रष्टुकामान्विज्ञाय पाण्डवान्स तु लोमशः। उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शृणुध्वं पाण्डुनन्दनाः ।।

tānpraṣṭukāmānvijñāya pāṇḍavānsa tu lomaśaḥ| uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ śṛṇudhvaṃ pāṇḍunandanāḥ ||

Verse 15

एतद्विकीर्णं सुश्रीमत्कैलासशिखरोपमम्। यत्पश्यसि नरश्रेष्ठ पर्वतप्रतिमं स्थितम् ।।

etadvikīrṇaṃ suśrīmatkailāsaśikharopamam| yatpaśyasi naraśreṣṭha parvatapratimaṃ sthitam ||

Verse 16

एतान्यस्थीनि दैत्यस्य नरकस्य महात्मनः। पर्वतप्रतिमं भाति पर्वतप्रस्तराश्रितम् ।।

etānyasthīni daityasya narakasya mahātmanaḥ| parvatapratimaṃ bhāti parvataprastarāśritam ||

Verse 17

पुरातनेन देवेन विष्णुना परमात्मना। रदैत्यो विनिहतस्तेन सुरराजहितैषिणा ।।

purātanena devena viṣṇunā paramātmanā| radaityo vinihatastena surarājahitaiṣiṇā ||

Verse 18

दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्यन्महामनाः। ऐनद्रं प्रार्थयते स्थानं तपःस्वाध्यायविक्रमात् ।।

daśavarṣasahasrāṇi tapastapyanmahāmanāḥ| ainadraṃ prārthayate sthānaṃ tapaḥsvādhyāyavikramāt ||

Verse 19

तपोबलेन महता बाहुवेगबलेन च। नित्यमेव दुराधर्षो धर्षयन्स दितेः सुतः ।।

tapobalena mahatā bāhuvegabalena ca| nityameva durādharṣo dharṣayansa diteḥ sutaḥ ||

Verse 20

स तु तस्य बलं ज्ञात्वा धर्मे च चरितव्रतम्। भयाभिभूतः संविग्नः शक्र आसीत्तदाऽनघ ।।

sa tu tasya balaṃ jñātvā dharme ca caritavratam| bhayābhibhūtaḥ saṃvignaḥ śakra āsīttadā'nagha ||

Verse 21

तेन संचिन्तितो देवो मनसा विष्णुरव्ययः। सर्वत्रगः प्रभुः श्रीमानागतश्च स्थितो बभौ ।।

tena saṃcintito devo manasā viṣṇuravyayaḥ| sarvatragaḥ prabhuḥ śrīmānāgataśca sthito babhau ||

Verse 22

ऋषयश्चापि तं सर्वे तुष्टुवुश्च दिवौकसः ।।

ṛṣayaścāpi taṃ sarve tuṣṭuvuśca divaukasaḥ ||

Verse 23

तं दृष्ट्वा ज्वलमानश्रीर्भगवान्हव्यवाहनः। नष्टतेजाः समभवत्तस्य तेजोभिभर्त्सितः ।।

taṃ dṛṣṭvā jvalamānaśrīrbhagavānhavyavāhanaḥ| naṣṭatejāḥ samabhavattasya tejobhibhartsitaḥ ||

Verse 24

तं दृष्ट्वा वरदं देवं विष्णुं देवगणेश्वरम्। प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा नमस्कृत्य च वज्रभृत्। प्राह वाक्यं ततस्तत्त्वं यतस्तस्य भयं भवेत् ।।

taṃ dṛṣṭvā varadaṃ devaṃ viṣṇuṃ devagaṇeśvaram| prāñjaliḥ praṇato bhūtvā namaskṛtya ca vajrabhṛt| prāha vākyaṃ tatastattvaṃ yatastasya bhayaṃ bhavet ||

Verse 25

विष्णुरुवाच। जानामि ते भयं शक्र दैत्येन्द्रान्नरकात्ततः। ऐन्द्रं रप्रार्थयते स्थानं तपःसिद्धेन कर्मणा ।।

viṣṇuruvāca| jānāmi te bhayaṃ śakra daityendrānnarakāttataḥ| aindraṃ raprārthayate sthānaṃ tapaḥsiddhena karmaṇā ||

Verse 26

सोहमेनं तव प्रीत्या तपःसिद्धमपि ध्रुवम्। वियुनज्मि देहाद्देवेनद्र मुहूर्तं प्रतिपालय ।।

sohamenaṃ tava prītyā tapaḥsiddhamapi dhruvam| viyunajmi dehāddevenadra muhūrtaṃ pratipālaya ||

Verse 27

लोमश उवाच। तस्य विष्णुर्महातेजाः पाणिना चेतनां हरत्। स पपात ततो भूमौ गिरिराज इवाहतः। तस्यैतदस्थिसंघातं मायाविनिहतस्य वै ।। पाण्डुरं श्वेतम्। अस्थां राशिमिति शेषः ।।

lomaśa uvāca| tasya viṣṇurmahātejāḥ pāṇinā cetanāṃ harat| sa papāta tato bhūmau girirāja ivāhataḥ| tasyaitadasthisaṃghātaṃ māyāvinihatasya vai || pāṇḍuraṃ śvetam| asthāṃ rāśimiti śeṣaḥ ||

Verse 28

इदं द्वितीयमपरं विष्णो कर्म प्रकाशते ।।

idaṃ dvitīyamaparaṃ viṣṇo karma prakāśate ||

Verse 29

नष्टा वसुमती कृत्स्ना पाताले चैव मज्जिता। पुनरुद्धरिता तेन वाराहेणैकशृङ्गिणा ।।

naṣṭā vasumatī kṛtsnā pātāle caiva majjitā| punaruddharitā tena vārāheṇaikaśṛṅgiṇā ||

Verse 30

युधिष्ठिर उवाच। मगवन्विस्तरेणेमां कथां कथय तत्त्वतः ।।

yudhiṣṭhira uvāca| magavanvistareṇemāṃ kathāṃ kathaya tattvataḥ ||

Verse 31

कथं तेन सुरेशेन नष्टा वसुमती तदा। योजनानां शतं ब्रह्मन्पुनरुद्धरिता तदा ।।

kathaṃ tena sureśena naṣṭā vasumatī tadā| yojanānāṃ śataṃ brahmanpunaruddharitā tadā ||

Verse 32

केन चैव प्रकारेण जगतो धरणी ध्रुवा। शिवा देवी महाभागा सर्वसस्यप्ररोहिणी। कस्य चैव प्रभावाद्धि योजनानां शतं गता ।। पाणिना चपेटाघातेन चेतनां हरत्प्राणान्जहार ।।

kena caiva prakāreṇa jagato dharaṇī dhruvā| śivā devī mahābhāgā sarvasasyaprarohiṇī| kasya caiva prabhāvāddhi yojanānāṃ śataṃ gatā || pāṇinā capeṭāghātena cetanāṃ haratprāṇānjahāra ||

Verse 33

श्रोतुं विस्तरशः सर्वं त्वं हि तस्य प्रतिश्रयः ।।

śrotuṃ vistaraśaḥ sarvaṃ tvaṃ hi tasya pratiśrayaḥ ||

Verse 34

लोमश उवाच। यत्तेऽहं परिपृष्टोऽस्मि कथामेतां युधिष्ठिर। तत्सर्वमखिलेनेह श्रूयतां मम भाषतः ।।

lomaśa uvāca| yatte'haṃ paripṛṣṭo'smi kathāmetāṃ yudhiṣṭhira| tatsarvamakhileneha śrūyatāṃ mama bhāṣataḥ ||

Verse 35

पुरा कृतयुगे तात वर्तमाने भयंकरे। यमत्वं कारयामास आदिदेवः पुरातनः ।।

purā kṛtayuge tāta vartamāne bhayaṃkare| yamatvaṃ kārayāmāsa ādidevaḥ purātanaḥ ||

Verse 36

यमत्वं कुर्वतस्तस्य देवदेवस्य धीमतः। न तत्र म्रियते कश्चिज्जायते वा तथाऽच्युत ।।

yamatvaṃ kurvatastasya devadevasya dhīmataḥ| na tatra mriyate kaścijjāyate vā tathā'cyuta ||

Verse 37

वर्धन्ते पक्षिसङ्घाश्च तथा पशुगवेडकम्। गवाश्वं च मृगाश्चैव सर्वे ते पिशिताशनाः ।। गता अधस्तादिति शेषः ।।

vardhante pakṣisaṅghāśca tathā paśugaveḍakam| gavāśvaṃ ca mṛgāścaiva sarve te piśitāśanāḥ || gatā adhastāditi śeṣaḥ ||

Verse 38

तथा पुरुषशार्दूल मानुपाश्च परंतप। सहस्रशो ह्ययुतशो वर्धन्ते सलिलं यथा ।।

tathā puruṣaśārdūla mānupāśca paraṃtapa| sahasraśo hyayutaśo vardhante salilaṃ yathā ||

Verse 39

एतस्मिन्संकुले तात वर्तमाने भयंकरे। अतिभाराद्वसुमती योजनानां शतं गता ।।

etasminsaṃkule tāta vartamāne bhayaṃkare| atibhārādvasumatī yojanānāṃ śataṃ gatā ||

Verse 40

सा वै व्यथितसर्वाङ्गी भारेणाक्रान्तचेतना। नारायणं वरं देवं प्रपन्ना शरणं गता ।।

sā vai vyathitasarvāṅgī bhāreṇākrāntacetanā| nārāyaṇaṃ varaṃ devaṃ prapannā śaraṇaṃ gatā ||

Verse 41

पृथिव्युवाच। भगवंस्त्वत्प्रसादाद्धि तिष्ठेयं सुचिरं त्विह। भारेणास्मि समाक्रान्ता न शक्नोस्मि स्म वर्तितुम् ।।

pṛthivyuvāca| bhagavaṃstvatprasādāddhi tiṣṭheyaṃ suciraṃ tviha| bhāreṇāsmi samākrāntā na śaknosmi sma vartitum ||

Verse 42

ममेमं भगवन्भारं व्यपनेतुं त्वमर्हसि। शरणागताऽस्मि ते देव प्रसादं कुरु मे विभो ।।

mamemaṃ bhagavanbhāraṃ vyapanetuṃ tvamarhasi| śaraṇāgatā'smi te deva prasādaṃ kuru me vibho ||

Verse 43

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवानक्षरः प्रभुः। प्रोवाच वचनं हृष्टः श्राव्यारसमीरितम् ।।

tasyāstadvacanaṃ śrutvā bhagavānakṣaraḥ prabhuḥ| provāca vacanaṃ hṛṣṭaḥ śrāvyārasamīritam ||

Verse 44

न ते महि भयं कार्यं भारार्ते वसुधारिणि। अयमेवं तथा कुर्मि यथा लध्वी भविष्यसि ।। पशवश्च गावश्च एडका मेषाश्च पशुगवेडकम् ।।

na te mahi bhayaṃ kāryaṃ bhārārte vasudhāriṇi| ayamevaṃ tathā kurmi yathā ladhvī bhaviṣyasi || paśavaśca gāvaśca eḍakā meṣāśca paśugaveḍakam ||

Verse 45

लोमश उवाच। स तां विसर्जयित्वा तु वसुधां शैलकुण्डलाम्। ततो वराहः संवृत्त एकशृङ्गो महाद्युतिः ।।

lomaśa uvāca| sa tāṃ visarjayitvā tu vasudhāṃ śailakuṇḍalām| tato varāhaḥ saṃvṛtta ekaśṛṅgo mahādyutiḥ ||

Verse 46

रक्ताभ्यां नयनाभ्यां तु भयमुत्पादयन्निव। धूमं च ज्वलयँल्लक्ष्म्या तत्र देशे व्यवर्धत ।। न ते त्वया। हे महि। कुर्मि करोमि ।।

raktābhyāṃ nayanābhyāṃ tu bhayamutpādayanniva| dhūmaṃ ca jvalaya~llakṣmyā tatra deśe vyavardhata || na te tvayā| he mahi| kurmi karomi ||

Verse 47

स गृहीत्वा वसुमतीं शृङ्गेणैकेन भास्वता। योजनानां शतं वीर समुद्धरति सोऽक्षरः ।।

sa gṛhītvā vasumatīṃ śṛṅgeṇaikena bhāsvatā| yojanānāṃ śataṃ vīra samuddharati so'kṣaraḥ ||

Verse 48

तस्यां चोद्धार्यमाणायां संक्षोभः समजायत। देवाः संक्षुभिताः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः ।।

tasyāṃ coddhāryamāṇāyāṃ saṃkṣobhaḥ samajāyata| devāḥ saṃkṣubhitāḥ sarve ṛṣayaśca tapodhanāḥ ||

Verse 49

हाहाभूतमभूत्सर्वं त्रिदिवं व्योम भूस्तथा। न पर्यवस्थितः कश्चिद्देवो वा मानुषोपि वा ।।

hāhābhūtamabhūtsarvaṃ tridivaṃ vyoma bhūstathā| na paryavasthitaḥ kaściddevo vā mānuṣopi vā ||

Verse 50

ततो ब्रह्माणमासीनं ज्वलमानमिव श्रिया। देवाः सर्षिगणाश्चैव उपतस्थुरनेकशः ।।

tato brahmāṇamāsīnaṃ jvalamānamiva śriyā| devāḥ sarṣigaṇāścaiva upatasthuranekaśaḥ ||

Verse 51

उपसर्प्य च देवेशं ब्रह्माणं लोकसाक्षिकम्। भूत्वा प्राञ्जलयः सर्वे वाक्यमुच्चारयंस्तदा ।। धूमं धूपम्। ज्वलयन्निति हेतौ शतृप्रत्ययः। यथायथा धूमो ज्वलति तथातथाऽवर्धत इत्यर्थः ।।

upasarpya ca deveśaṃ brahmāṇaṃ lokasākṣikam| bhūtvā prāñjalayaḥ sarve vākyamuccārayaṃstadā || dhūmaṃ dhūpam| jvalayanniti hetau śatṛpratyayaḥ| yathāyathā dhūmo jvalati tathātathā'vardhata ityarthaḥ ||

Verse 52

लोकाः संक्षुभिताः सर्वे व्याकुलं च चराचरम्। समुद्राणां च संक्षोभस्त्रिदशेश प्रकाशते ।।

lokāḥ saṃkṣubhitāḥ sarve vyākulaṃ ca carācaram| samudrāṇāṃ ca saṃkṣobhastridaśeśa prakāśate ||

Verse 53

सैषा वसुमती कृत्स्ना योजनानां शतं गता। किमेतत्किंप्रभावेण येनेदं रव्याकुलं जगत्। आख्यातु नो भवाञ्शीघ्रं विसंज्ञाः स्मेह सर्वशः ।।

saiṣā vasumatī kṛtsnā yojanānāṃ śataṃ gatā| kimetatkiṃprabhāveṇa yenedaṃ ravyākulaṃ jagat| ākhyātu no bhavāñśīghraṃ visaṃjñāḥ smeha sarvaśaḥ ||

Verse 54

ब्रह्मोवाच। असुरेभ्यो भयं नास्ति युष्माकं कुत्रचित्क्वचित्। श्रूयतां यत्कृते त्वेष संक्षोभो जायतेऽमराः ।।

brahmovāca| asurebhyo bhayaṃ nāsti yuṣmākaṃ kutracitkvacit| śrūyatāṃ yatkṛte tveṣa saṃkṣobho jāyate'marāḥ ||

Verse 55

योसौ सर्वत्रगः श्रीमानक्षरात्मा व्यवस्थितः। तस्य प्रभावात्संक्षोभस्त्रिदिवस्य प्रकाशते ।।

yosau sarvatragaḥ śrīmānakṣarātmā vyavasthitaḥ| tasya prabhāvātsaṃkṣobhastridivasya prakāśate ||

Verse 56

यैषा वसुमती कृत्स्ना योजनानां शतं गता। समुद्धृता पुनस्तेन विष्णुना परमात्मना ।।

yaiṣā vasumatī kṛtsnā yojanānāṃ śataṃ gatā| samuddhṛtā punastena viṣṇunā paramātmanā ||

Verse 57

तस्यामुद्धार्यमाणायां संक्षोभः समजायत। एवं भवन्तो जानन्तु च्छिद्यतां संशयश्च वः ।।

tasyāmuddhāryamāṇāyāṃ saṃkṣobhaḥ samajāyata| evaṃ bhavanto jānantu cchidyatāṃ saṃśayaśca vaḥ ||

Verse 58

देवा ऊचुः। क्व तद्भूतं वसुमतीं समुद्धरति हृष्टवत्। तं देशं भगवन्ब्रूहि तत्र यास्यामहे वयम् ।।

devā ūcuḥ| kva tadbhūtaṃ vasumatīṃ samuddharati hṛṣṭavat| taṃ deśaṃ bhagavanbrūhi tatra yāsyāmahe vayam ||

Verse 59

ब्रह्मोवाच। हन्त गच्छत भद्रं वो नन्दने पशय्त स्थितम्। एषोत्र भगवाञ्श्रीमान्मुपर्णः संप्रकाशते ।। वाक्यं उच्चारयन् उच्चारितवन्तः ।।

brahmovāca| hanta gacchata bhadraṃ vo nandane paśayta sthitam| eṣotra bhagavāñśrīmānmuparṇaḥ saṃprakāśate || vākyaṃ uccārayan uccāritavantaḥ ||

Verse 60

वारादेणैव रूपेण भगवाँल्लोकभावनः। कालानल इवाभाति पृथिवीतलमुद्धरन् ।।

vārādeṇaiva rūpeṇa bhagavā~llokabhāvanaḥ| kālānala ivābhāti pṛthivītalamuddharan ||

Verse 61

एतस्योरसि सुव्यक्तं श्रीवत्समभिराजते। पश्यध्वं विबुधाः सर्वे भूतमेतदनामयम् ।।

etasyorasi suvyaktaṃ śrīvatsamabhirājate| paśyadhvaṃ vibudhāḥ sarve bhūtametadanāmayam ||

Verse 62

लोमश उवाच। ततो दृष्ट्वा महात्मानं श्रुत्वा चामन्त्र्य चामराः। पितामहं पुरस्कृत्य जग्मुर्देवा यथागतम् ।।

lomaśa uvāca| tato dṛṣṭvā mahātmānaṃ śrutvā cāmantrya cāmarāḥ| pitāmahaṃ puraskṛtya jagmurdevā yathāgatam ||

Verse 63

वैशंपायन उवाच। श्रुत्वा तु तां कथां सर्वे पाण्डवा जनमेजय। लोमशादेशितेनाशु यथा जग्मुः प्रहृष्टवत् ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| śrutvā tu tāṃ kathāṃ sarve pāṇḍavā janamejaya| lomaśādeśitenāśu yathā jagmuḥ prahṛṣṭavat ||