Adhyaya 110

Verse 1

वैशंपायन उवाच । ततः प्रायतः कौन्तेयः क्रमेण भरतर्षभ । नन्दामपरनन्दां च नद्यौ पापभयापहे ॥

vaiśaṃpāyana uvāca | tataḥ prāyataḥ kaunteyaḥ krameṇa bharatarṣabha | nandāmaparanandāṃ ca nadyau pāpabhayāpahe ||

Verse 2

पर्वतं स समासाद्य हेमकूटमनामयम् । अचिन्त्याबद्भुतान्भावाब्ददर्श सुवहून्नृपः

parvataṃ sa samāsādya hemakūṭamanāmayam | acintyābadbhutānbhāvābdadarśa suvahūnnṛpaḥ

Verse 3

वर्षो यत्राभावद्वओर उपलाश्च सहस्रशः । नाशक्रुवंस्तमारोढुं विपण्णमनसो जनाः

varṣo yatrābhāvadvaora upalāśca sahasraśaḥ | nāśakruvaṃstamāroḍhuṃ vipaṇṇamanaso janāḥ

Verse 4

वायुर्नित्यं ववौ तत्र नित्यं देवश्च वर्षति । खाद्यायघोषश्च तथा श्रूयते न च दृश्यते ॥

vāyurnityaṃ vavau tatra nityaṃ devaśca varṣati | khādyāyaghoṣaśca tathā śrūyate na ca dṛśyate ||

Verse 5

सायं प्रातश्च भगवान्दृश्यते हव्यवाहनः मक्षिकाश्चादशंस्तत्र तपसः प्रतिघातिकाः॥

sāyaṃ prātaśca bhagavāndṛśyate havyavāhanaḥ makṣikāścādaśaṃstatra tapasaḥ pratighātikāḥ||

Verse 6

निर्वेदो जायते तत्र ग्रुहाणि स्मरते जनः । एवं बहुविधानभावानद्भुतान्वीक्ष्य पाण्डवः । लोमशं पुनरेवाथ पर्यपृच्छत्तदद्भुतम् ॥

nirvedo jāyate tatra gruhāṇi smarate janaḥ | evaṃ bahuvidhānabhāvānadbhutānvīkṣya pāṇḍavaḥ | lomaśaṃ punarevātha paryapṛcchattadadbhutam ||

Verse 7

यदेतद्भगवंश्चित्रं पर्वतेऽस्मिन्महौजसि । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महाद्युते ॥

yadetadbhagavaṃścitraṃ parvate'sminmahaujasi | etanme sarvamācakṣva vistareṇa mahādyute ||

Verse 8

लोमश उवाच । यथाश्रुतमिदं पूर्वमस्माभिरर्किर्शन । तदेकाग्रमना राजन्निबोध गदतो मम ॥

lomaśa uvāca | yathāśrutamidaṃ pūrvamasmābhirarkirśana | tadekāgramanā rājannibodha gadato mama ||

Verse 9

अस्मिन्नृपभकूटेऽभूदृपभो नाम तापसः। अनेकशतवर्षायुस्तपस्वी कोपनो भृशम् ॥

asminnṛpabhakūṭe'bhūdṛpabho nāma tāpasaḥ| anekaśatavarṣāyustapasvī kopano bhṛśam ||

Verse 10

स वै संभाष्यमाणोऽन्यैः कोपाद्भिरिमुवाच ह । य इह व्याहरेत्कश्चिदुपलानुत्सृजेत वा ॥

sa vai saṃbhāṣyamāṇo'nyaiḥ kopādbhirimuvāca ha | ya iha vyāharetkaścidupalānutsṛjeta vā ||

Verse 11

वातं चाहूय मा शब्दमित्युवाच स तापसः । व्याहरंश्चेह पुरुषो मेघशब्देन वार्यते ॥

vātaṃ cāhūya mā śabdamityuvāca sa tāpasaḥ | vyāharaṃśceha puruṣo meghaśabdena vāryate ||

Verse 12

एवमेतानि कर्माणि राजंस्तेन महर्षिणा । कृतानि कानिचित्क्रोधात्प्रतिषिद्धानि कानिचित् ।

evametāni karmāṇi rājaṃstena maharṣiṇā | kṛtāni kānicitkrodhātpratiṣiddhāni kānicit |

Verse 13

नन्दां त्वभिगता देवाः पुरा राजन्निति श्रुतिः । अन्वपद्यन्त् सहसा पुरुषा देवदर्शिनः ॥

nandāṃ tvabhigatā devāḥ purā rājanniti śrutiḥ | anvapadyant sahasā puruṣā devadarśinaḥ ||

Verse 14

तेनादर्शनमिच्छन्तो देवाः शक्रपुरोगमाः । दुर्गचक्रुरिमं देशं गिरिं प्रत्यूहरुपकम् ॥

tenādarśanamicchanto devāḥ śakrapurogamāḥ | durgacakrurimaṃ deśaṃ giriṃ pratyūharupakam ||

Verse 15

तदाप्रभृति कौन्तेय नरा गिरिमिमं सदा । नाशक्रुवन्नभिद्रष्टुं कुत एवाधिरोहितुम् ॥

tadāprabhṛti kaunteya narā girimimaṃ sadā | nāśakruvannabhidraṣṭuṃ kuta evādhirohitum ||

Verse 16

नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुमेप महागिरिः । आरोढुं वाऽपि कौन्तेय तस्मान्नियतवागभव ॥

nātaptatapasā śakyo draṣṭumepa mahāgiriḥ | āroḍhuṃ vā'pi kaunteya tasmānniyatavāgabhava ||

Verse 17

इह देवास्तदा सर्वे यज्ञानाजहुरुत्तमान् । तेषामेतानि लिङ्गानि दृश्यन्तेऽद्यापि भारत ॥

iha devāstadā sarve yajñānājahuruttamān | teṣāmetāni liṅgāni dṛśyante'dyāpi bhārata ||

Verse 18

कुशाकारेव दूर्वेयं संस्तीर्णेव च् भूरियम् । य़ूपप्रकारा बहवो वृक्षाश्चेमे विशांपते ॥

kuśākāreva dūrveyaṃ saṃstīrṇeva c bhūriyam | ẏūpaprakārā bahavo vṛkṣāśceme viśāṃpate ||

Verse 19

देवाश्च ऋषौयश्चैव वसन्त्यद्यापि भारत । त्तेषां सायं तथा प्रातर्दृश्यते हव्यवाहनः ॥

devāśca ṛṣauyaścaiva vasantyadyāpi bhārata | tteṣāṃ sāyaṃ tathā prātardṛśyate havyavāhanaḥ ||

Verse 20

इहाप्लतानां कौन्तेय सद्यः पाप्माऽभिहन्यते । कुरुश्रेष्ठाभिषेकं वै तस्माअत्कुरु सहानुजः ॥

ihāplatānāṃ kaunteya sadyaḥ pāpmā'bhihanyate | kuruśreṣṭhābhiṣekaṃ vai tasmāatkuru sahānujaḥ ||

Verse 21

ततो नन्दाप्लुताङ्गस्त्वं कौशिकीमभियास्यसि । विश्वामित्रेण यत्रोग्रं तपस्तप्तमनुत्तमम् ॥

tato nandāplutāṅgastvaṃ kauśikīmabhiyāsyasi | viśvāmitreṇa yatrograṃ tapastaptamanuttamam ||

Verse 22

वैशंपायन उवाच । ततस्तत्र समाप्लुत्य गात्राणि सगणो नृपः जगामकौशिकीं पुण्यां रम्यां शीतजलां शुभां ॥

vaiśaṃpāyana uvāca | tatastatra samāplutya gātrāṇi sagaṇo nṛpaḥ jagāmakauśikīṃ puṇyāṃ ramyāṃ śītajalāṃ śubhāṃ ||