Adhyaya 9

Verse 1

वरुणसभावर्णनम्।। 1।। नारद उवाच।। युधिष्ठिर सभा दिव्या वरुणस्यामितप्रभा। प्रमाणेन यथा याम्या शुभप्राकारतोरणा।।

varuṇasabhāvarṇanam|| 1|| nārada uvāca|| yudhiṣṭhira sabhā divyā varuṇasyāmitaprabhā| pramāṇena yathā yāmyā śubhaprākāratoraṇā||

Verse 2

अन्तः सलिलमास्थाय विहिता विश्वकर्मणा। दिव्यै रत्नमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युता।।

antaḥ salilamāsthāya vihitā viśvakarmaṇā| divyai ratnamayairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutā||

Verse 3

नीलपीतैः सिताः श्यामैः सितैर्लोहितकैरपि। अवतानैस्तथा गुल्मैर्मञ्जरीजालधारिभिः।।

nīlapītaiḥ sitāḥ śyāmaiḥ sitairlohitakairapi| avatānaistathā gulmairmañjarījāladhāribhiḥ||

Verse 4

तथा शकुनयस्तस्यां विचित्रा मधुरस्वराः। अनिर्देश्या वपुष्मन्तः शतशोऽथ सहस्रशः।।

tathā śakunayastasyāṃ vicitrā madhurasvarāḥ| anirdeśyā vapuṣmantaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ||

Verse 5

सा सभा सुखसंस्पर्शा न शीता न च धर्मदा। वेश्मासनवती रम्या सिता वरुणपालिता।।

sā sabhā sukhasaṃsparśā na śītā na ca dharmadā| veśmāsanavatī ramyā sitā varuṇapālitā||

Verse 6

यस्यामास्ते स वरुणो वारुण्या च समन्वितः। दिव्यरत्नाम्बरधरो दिव्याभरणभूषितः।।

yasyāmāste sa varuṇo vāruṇyā ca samanvitaḥ| divyaratnāmbaradharo divyābharaṇabhūṣitaḥ||

Verse 7

?द्वितीयेन तु नाम्ना वै गौरीति भुवि विश्रुता। पत्न्या सवरुणो देवः प्रमोदति सुखी सुखम्।।

?dvitīyena tu nāmnā vai gaurīti bhuvi viśrutā| patnyā savaruṇo devaḥ pramodati sukhī sukham||

Verse 8

स्रग्विणो दिव्यगन्धाश्च दिव्यगन्धानुलेपनाः। आदित्यास्तत्र वरुणं जलेश्वरमुपासते।।

sragviṇo divyagandhāśca divyagandhānulepanāḥ| ādityāstatra varuṇaṃ jaleśvaramupāsate||

Verse 9

वासुकिस्तक्षकश्चैव नागश्चैरावतस्तथा। कृष्णश्च लोहितश्चैव पद्मश्चित्रश्च वीर्यवान्।।

vāsukistakṣakaścaiva nāgaścairāvatastathā| kṛṣṇaśca lohitaścaiva padmaścitraśca vīryavān||

Verse 10

कम्बलाश्वतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ। मणिमान्कुण्डधारश्च कर्कोटकधनञ्जयौ।।

kambalāśvatarau nāgau dhṛtarāṣṭrabalāhakau| maṇimānkuṇḍadhāraśca karkoṭakadhanañjayau||

Verse 11

पाणिमान्कुण्डधारश्च बलवान्पृथिवीपते। प्रह्रादो मुषिकादश्च तथैव जनमेजयः ।।

pāṇimānkuṇḍadhāraśca balavānpṛthivīpate| prahrādo muṣikādaśca tathaiva janamejayaḥ ||

Verse 12

पताकिनो मण्डलिनः फणवन्तश्च सर्वशः। अर्थो धर्मश्च कामश्च वसुः कपिल एव च।।

patākino maṇḍalinaḥ phaṇavantaśca sarvaśaḥ| artho dharmaśca kāmaśca vasuḥ kapila eva ca||

Verse 13

अनन्तश्च महानागो यं दृष्ट्वा जलजेश्वरः। अभ्यर्चयति सत्कारैरासनेन च तं विभुः।।

anantaśca mahānāgo yaṃ dṛṣṭvā jalajeśvaraḥ| abhyarcayati satkārairāsanena ca taṃ vibhuḥ||

Verse 14

वासुकिप्रमुखाश्चैव सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः। अनुज्ञाताश्च शेषेण यथार्हमुपविश्य च।।

vāsukipramukhāścaiva sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ| anujñātāśca śeṣeṇa yathārhamupaviśya ca||

Verse 15

एते चान्ये च बहवः सर्पास्तस्यां युधिष्ठिर। वैनतेयश्च गरुडो ये चास्य परिचारिणः। उपासते महात्मानं वरुणं विगतक्लमाः।।

ete cānye ca bahavaḥ sarpāstasyāṃ yudhiṣṭhira| vainateyaśca garuḍo ye cāsya paricāriṇaḥ| upāsate mahātmānaṃ varuṇaṃ vigataklamāḥ||

Verse 16

बलिर्वैरोचनो राजा नरकः पृथिवीञ्जयः। संह्रादो विप्रचित्तिश्च कालखञ्जाश्च दानवाः।।

balirvairocano rājā narakaḥ pṛthivīñjayaḥ| saṃhrādo vipracittiśca kālakhañjāśca dānavāḥ||

Verse 17

सुहनुर्दुर्मुखः शङ्खः सुमनाः सुमतिस्ततः। घटोदरो महापार्श्वः क्रथनः पिठरस्तथा।।

suhanurdurmukhaḥ śaṅkhaḥ sumanāḥ sumatistataḥ| ghaṭodaro mahāpārśvaḥ krathanaḥ piṭharastathā||

Verse 18

विश्वरूपः स्वरूपश्च विरूपोऽथ महाशिराः। दशग्रीवश्च वाली च मेघवासा दशावरः।।

viśvarūpaḥ svarūpaśca virūpo'tha mahāśirāḥ| daśagrīvaśca vālī ca meghavāsā daśāvaraḥ||

Verse 19

टिट्टिभो विटभूतश्च संह्रादश्चेन्द्रतापनः। दैत्यदानवसङ्घाश्च सर्वे रुचिरकुण्डलाः।।

ṭiṭṭibho viṭabhūtaśca saṃhrādaścendratāpanaḥ| daityadānavasaṅghāśca sarve rucirakuṇḍalāḥ||

Verse 20

स्रग्विणो मौलिनश्चैव तथा दिव्यपरिच्छदाः। सर्वे लब्धवराः शूराः सर्वे विगतमृत्यवः।।

sragviṇo maulinaścaiva tathā divyaparicchadāḥ| sarve labdhavarāḥ śūrāḥ sarve vigatamṛtyavaḥ||

Verse 21

ते तस्यां वरुणं देवं धर्मपाशधरं सदा। उपासते महात्मानं सर्वे सुचरितव्रताः।।

te tasyāṃ varuṇaṃ devaṃ dharmapāśadharaṃ sadā| upāsate mahātmānaṃ sarve sucaritavratāḥ||

Verse 22

तथा समुद्राश्चत्वारो नदी भागीरथी च सा। कालिन्दी विदिशा वेणा नर्दमा वेगवाहिनी।।

tathā samudrāścatvāro nadī bhāgīrathī ca sā| kālindī vidiśā veṇā nardamā vegavāhinī||

Verse 23

विपाशा च शतद्रुश्च चन्द्रभागा सरस्वती। इरावती वितस्ता च सिन्धुर्देवनदी तथा।।

vipāśā ca śatadruśca candrabhāgā sarasvatī| irāvatī vitastā ca sindhurdevanadī tathā||

Verse 24

गोदावरी कृष्णवेणी कावेरी च सरिद्वरा। किम्पुना च विशल्या च तथा वैतरणी नदी।।

godāvarī kṛṣṇaveṇī kāverī ca saridvarā| kimpunā ca viśalyā ca tathā vaitaraṇī nadī||

Verse 25

तृतीया ज्येष्ठिला चैव शोणश्चापि महानदः। चर्मण्वती तथा चैव पर्णाशा च महानदी।।

tṛtīyā jyeṣṭhilā caiva śoṇaścāpi mahānadaḥ| carmaṇvatī tathā caiva parṇāśā ca mahānadī||

Verse 26

सरयूर्वारवत्याऽथ लाङ्गली च सरिद्वरा। करतोया तथाऽऽत्रेयी लौहित्यश्च महानदः।।

sarayūrvāravatyā'tha lāṅgalī ca saridvarā| karatoyā tathā''treyī lauhityaśca mahānadaḥ||

Verse 27

लङ्घती गोमती चैव सन्ध्या त्रिस्रोतसी तथा। एताश्चन्याश्च राजेन्द्र सुतीर्था लोकविश्रुताः।।

laṅghatī gomatī caiva sandhyā trisrotasī tathā| etāścanyāśca rājendra sutīrthā lokaviśrutāḥ||

Verse 28

सरितः सर्वतश्चान्यास्तीर्थानि च सरांसि च। कूपाश्च सप्रस्रवणा देहवन्तो युधिष्ठिर।

saritaḥ sarvataścānyāstīrthāni ca sarāṃsi ca| kūpāśca saprasravaṇā dehavanto yudhiṣṭhira|

Verse 29

पल्वलानि तटाकानि देहवन्त्यथ भारत। दिशस्तथा मही चैव तथा सर्वे महीधराः।।

palvalāni taṭākāni dehavantyatha bhārata| diśastathā mahī caiva tathā sarve mahīdharāḥ||

Verse 30

उपासते महात्मानं सर्वे जलचरास्तथा। गीतवादित्रवन्तश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः।।

upāsate mahātmānaṃ sarve jalacarāstathā| gītavāditravantaśca gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ||

Verse 31

स्तुवन्तो वरुणं तस्यां सर्व एव समासते। महीधरा रत्नवन्तो रसा ये च प्रतिष्ठिताः।।

stuvanto varuṇaṃ tasyāṃ sarva eva samāsate| mahīdharā ratnavanto rasā ye ca pratiṣṭhitāḥ||

Verse 32

कथयन्तः सुमधुराः कथास्तत्र समासते। वारुणश्च तथा मन्त्री सुनाभः पर्युपासते।।

kathayantaḥ sumadhurāḥ kathāstatra samāsate| vāruṇaśca tathā mantrī sunābhaḥ paryupāsate||

Verse 33

पुत्रपौत्रैः परिवृतो गोनाम्ना पुष्करेण च। सर्वे विग्रहवन्तस्ते तमीश्वरमुपासते।।

putrapautraiḥ parivṛto gonāmnā puṣkareṇa ca| sarve vigrahavantaste tamīśvaramupāsate||

Verse 34

एषा मया सम्पतता वारुणी भरतर्षभ। दृष्टपूर्वा सभा रम्या कुबेरस्य सभां शृणु।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि नवमोऽध्यायः।। 9।।

eṣā mayā sampatatā vāruṇī bharatarṣabha| dṛṣṭapūrvā sabhā ramyā kuberasya sabhāṃ śṛṇu|| || iti śrīmanmahābhārate sabhāparvaṇi mantraparvaṇi navamo'dhyāyaḥ|| 9||