Adhyaya 83

Verse 1

विदुरस्य इन्द्रप्रस्थगमनम्।। 1।। पाण्डवानां द्यूतसभाप्रवेशः।। 2।। वैशम्पायन उवाच।। ततः प्रायाद्विदुरोऽश्वैरुदारै- र्महाजवैर्बलिभिः साधु दान्तैः। बलान्नियुक्तो धृतराष्ट्रेण राज्ञा मनीषिणां पाण्डवानां सकाशे।।

vidurasya indraprasthagamanam|| 1|| pāṇḍavānāṃ dyūtasabhāpraveśaḥ|| 2|| vaiśampāyana uvāca|| tataḥ prāyādviduro'śvairudārai- rmahājavairbalibhiḥ sādhu dāntaiḥ| balānniyukto dhṛtarāṣṭreṇa rājñā manīṣiṇāṃ pāṇḍavānāṃ sakāśe||

Verse 2

सोऽभिपत्य तदध्वानमासाद्य नृपतेः पुरम्। प्रविवेश महाबुद्धिः पूज्यमानो द्विजातिभिः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि द्यूतपर्वणि व्यशीतितमोऽध्यायः।।83 ।।

so'bhipatya tadadhvānamāsādya nṛpateḥ puram| praviveśa mahābuddhiḥ pūjyamāno dvijātibhiḥ|| || iti śrīmanmahābhārate sabhāparvaṇi dyūtaparvaṇi vyaśītitamo'dhyāyaḥ||83 ||

Verse 3

स राजगृहमासाद्य कुबेरभवनोपमम्। अभ्यागच्छत धर्मात्मा धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्।।

sa rājagṛhamāsādya kuberabhavanopamam| abhyāgacchata dharmātmā dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram||

Verse 4

तं वै राजा सत्यधृतिर्महात्मा अजातशत्रुर्विदुरं यथावत्। पूजापूर्वं प्रतिगृह्याजमीढ- स्ततोऽपृच्छद्धृतराष्ट्रं सपुत्रम्।।

taṃ vai rājā satyadhṛtirmahātmā ajātaśatrurviduraṃ yathāvat| pūjāpūrvaṃ pratigṛhyājamīḍha- stato'pṛcchaddhṛtarāṣṭraṃ saputram||

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच।। विज्ञायते ते मनसोऽप्रहर्षः कच्चित्क्षत्तः कुशलेनागतोऽसि। कच्चित्पुत्राः स्थविरस्यानुलोमा वशानुगाश्चापि विशोऽथ कच्चित्।।

yudhiṣṭhira uvāca|| vijñāyate te manaso'praharṣaḥ kaccitkṣattaḥ kuśalenāgato'si| kaccitputrāḥ sthavirasyānulomā vaśānugāścāpi viśo'tha kaccit||

Verse 6

विदुर उवाच।। राजा महात्मा कुशली सपुत्र आस्ते वृतो ज्ञातिभिरिन्द्रकल्पः। प्रीतो राजन्पुत्रगुणैर्विनीतो विशोक एवात्मरतिर्महात्मा।। द्विजातिभिस्त्रैवर्णिकैः।।

vidura uvāca|| rājā mahātmā kuśalī saputra āste vṛto jñātibhirindrakalpaḥ| prīto rājanputraguṇairvinīto viśoka evātmaratirmahātmā|| dvijātibhistraivarṇikaiḥ||

Verse 7

इदं तु त्वां कुरुराजोऽभ्युवाच पूर्वं पृष्ट्वा कुशलं चाव्ययं च। इयं सभा त्वत्सभातुल्यरूपा भ्रातॄणां ते दृस्यतामेत्य पुत्र।। आत्मरतिः आत्मनः स्वस्योत्कर्ष एव रतिर्यस्य नतु धर्ममन्वीक्षते इति भावः।।

idaṃ tu tvāṃ kururājo'bhyuvāca pūrvaṃ pṛṣṭvā kuśalaṃ cāvyayaṃ ca| iyaṃ sabhā tvatsabhātulyarūpā bhrātṝṇāṃ te dṛsyatāmetya putra|| ātmaratiḥ ātmanaḥ svasyotkarṣa eva ratiryasya natu dharmamanvīkṣate iti bhāvaḥ||

Verse 8

समागम्य भ्रातृभिः पार्थ तस्यां सुहृद्द्यूतं क्रियतां रम्यतां च। प्रीयामहे भवतां सङ्गमेन समागताः कुरवश्चापि सर्वे।।

samāgamya bhrātṛbhiḥ pārtha tasyāṃ suhṛddyūtaṃ kriyatāṃ ramyatāṃ ca| prīyāmahe bhavatāṃ saṅgamena samāgatāḥ kuravaścāpi sarve||

Verse 9

दुरोदरा विहिता ये तु तत्र महात्मना धृतराष्ट्रेण राज्ञा। तान्द्रक्ष्यसे कितवान्सन्निविष्टा- नित्यागतोऽहं नृपते तज्जुषस्व।। अव्ययं धनादेरविनाशम्।।

durodarā vihitā ye tu tatra mahātmanā dhṛtarāṣṭreṇa rājñā| tāndrakṣyase kitavānsanniviṣṭā- nityāgato'haṃ nṛpate tajjuṣasva|| avyayaṃ dhanāderavināśam||

Verse 10

युधिष्ठर उवाच।। द्यूते क्षत्तः कलहो विद्यते नः को वै रोचतने बुध्यमानः। किं वा भवान्मन्यते युक्तरूपं भवद्वाक्ये सर्व एव स्थिताः स्मः।।

yudhiṣṭhara uvāca|| dyūte kṣattaḥ kalaho vidyate naḥ ko vai rocatane budhyamānaḥ| kiṃ vā bhavānmanyate yuktarūpaṃ bhavadvākye sarva eva sthitāḥ smaḥ||

Verse 11

विदुर उवाच।। जानाम्यहं द्यूतमनर्थमूलं कृतश्च यत्नोऽस्य मया निवारणे। राजा च मां प्राहिमोत्त्वत्सकाशं श्रुत्वा विद्वञ्श्रेय इहाचरस्व।।

vidura uvāca|| jānāmyahaṃ dyūtamanarthamūlaṃ kṛtaśca yatno'sya mayā nivāraṇe| rājā ca māṃ prāhimottvatsakāśaṃ śrutvā vidvañśreya ihācarasva||

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच।। के तत्रान्ये कितवा दीव्यमाना विना राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः। पृच्छामि त्वां विदुर ब्रूहि नस्तान् यैर्दीव्यामः शतशः सन्निपत्य।।

yudhiṣṭhira uvāca|| ke tatrānye kitavā dīvyamānā vinā rājño dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ| pṛcchāmi tvāṃ vidura brūhi nastān yairdīvyāmaḥ śataśaḥ sannipatya||

Verse 13

विदुर उवाच।। गन्धारराजः शकुनिर्विशाम्पते राजाऽतिदेवी कृतहस्तो मताक्षः। विनिंशतिश्चित्रसेनश्च राजा सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयश्च।।

vidura uvāca|| gandhārarājaḥ śakunirviśāmpate rājā'tidevī kṛtahasto matākṣaḥ| viniṃśatiścitrasenaśca rājā satyavrataḥ purumitro jayaśca||

Verse 14

युधिष्ठिर उवाच।। महाभयाः कितवाः सन्निविष्टा मायोपधा देवितारोऽत्र सन्ति। धात्रा तु दिष्टस्य वशे किलेदं सर्वं जगत्तिष्ठति न स्वतन्त्रम्।।

yudhiṣṭhira uvāca|| mahābhayāḥ kitavāḥ sanniviṣṭā māyopadhā devitāro'tra santi| dhātrā tu diṣṭasya vaśe kiledaṃ sarvaṃ jagattiṣṭhati na svatantram||

Verse 15

नाहं राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शासना- न्न गन्तुमिच्छामि कवे दुरोदरम्। इष्टो हि पुत्रस्य पिता सदैव तदस्मि कर्ता विदुरात्थ मां यथा।।

nāhaṃ rājño dhṛtarāṣṭrasya śāsanā- nna gantumicchāmi kave durodaram| iṣṭo hi putrasya pitā sadaiva tadasmi kartā vidurāttha māṃ yathā||

Verse 16

न चाकामः शकुनिना देविताहं न चेन्मां जिष्णुराह्वयिता सभायाम्। आहूतोऽहं न निवर्ते कदाचित् तदाहितं शाश्वतं वै व्रतं मे।।

na cākāmaḥ śakuninā devitāhaṃ na cenmāṃ jiṣṇurāhvayitā sabhāyām| āhūto'haṃ na nivarte kadācit tadāhitaṃ śāśvataṃ vai vrataṃ me||

Verse 17

वैशम्पायन उवाच।। एवमुक्त्वा विदुरं धर्मराजः प्रायात्रिकं सर्वमाज्ञाप्य तूर्णम्। प्रायाच्छ्वोभूते सगणः सानुयात्रः सह स्त्रीभिर्दौपदामादि कृत्वा।। दुरोदरा द्यूतकराः।।

vaiśampāyana uvāca|| evamuktvā viduraṃ dharmarājaḥ prāyātrikaṃ sarvamājñāpya tūrṇam| prāyācchvobhūte sagaṇaḥ sānuyātraḥ saha strībhirdaupadāmādi kṛtvā|| durodarā dyūtakarāḥ||

Verse 18

दैवं हि प्रज्ञां मुष्णाति चक्षुस्तेज इवापतत्। धातुश्च वशमन्वेति पाशैरिव नरः सितः।।

daivaṃ hi prajñāṃ muṣṇāti cakṣusteja ivāpatat| dhātuśca vaśamanveti pāśairiva naraḥ sitaḥ||

Verse 19

इत्युक्त्वा प्रययौ राजा सह क्षत्र्रा युधिष्ठिरः। अमृष्यमाणस्तस्याथ समाह्वानमरिन्दमः।।

ityuktvā prayayau rājā saha kṣatrrā yudhiṣṭhiraḥ| amṛṣyamāṇastasyātha samāhvānamarindamaḥ||

Verse 20

बाह्लिकेन रथं यत्तमास्थाय परवीरहा। परिच्छन्नो ययौ पार्थो भ्रातृभिः सह पाण्डवः। राजश्रिया दीप्यमानो ययौ ब्रह्मपुरः सरः।।

bāhlikena rathaṃ yattamāsthāya paravīrahā| paricchanno yayau pārtho bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ| rājaśriyā dīpyamāno yayau brahmapuraḥ saraḥ||

Verse 21

सन्दिदेश ततः प्रेष्यानागतान्नगरं प्रति। ततस्ते नृपशार्दूल चक्रुर्वै नृपशासनम्।।

sandideśa tataḥ preṣyānāgatānnagaraṃ prati| tataste nṛpaśārdūla cakrurvai nṛpaśāsanam||

Verse 22

ततो राजा महातेजाः संयम्य सपरिच्छदम्। ह्मणैः स्वस्ति वाच्याथ प्रययौ मन्दिराद्बहिः

tato rājā mahātejāḥ saṃyamya saparicchadam| hmaṇaiḥ svasti vācyātha prayayau mandirādbahiḥ

Verse 23

ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा गत्यर्थं स यथाविधि। अन्येभ्यः स तु दत्त्वा च गन्तुमेवोपचक्रमे।।

brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā gatyarthaṃ sa yathāvidhi| anyebhyaḥ sa tu dattvā ca gantumevopacakrame||

Verse 24

सर्वलक्षणसम्पन्नं राजहंसपरिच्छदम्। तमारुह्य महाराजो गजेन्द्रं षष्टिहायनम्।।

sarvalakṣaṇasampannaṃ rājahaṃsaparicchadam| tamāruhya mahārājo gajendraṃ ṣaṣṭihāyanam||

Verse 25

हारी किरीटी हेमाभः सर्वाभरणभूषितः। रराज राजन्पार्थो वै परया नृपशोभया।।

hārī kirīṭī hemābhaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ| rarāja rājanpārtho vai parayā nṛpaśobhayā||

Verse 26

रुक्मवेदिगतः प्राज्यो ज्वलन्निव हुताशनः। ततो जगाम राजा स प्रहृष्टनरवाहनः।।

rukmavedigataḥ prājyo jvalanniva hutāśanaḥ| tato jagāma rājā sa prahṛṣṭanaravāhanaḥ||

Verse 27

रथघोषेण महता पूरयन्वै नभः स्थलम्। संस्तूयमानः स्तुतिभिः सूतमागधबन्दिभिः।।

rathaghoṣeṇa mahatā pūrayanvai nabhaḥ sthalam| saṃstūyamānaḥ stutibhiḥ sūtamāgadhabandibhiḥ||

Verse 28

महासैन्येन सहितो यथादित्यः स्वरश्मिभिः। ण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि।।

mahāsainyena sahito yathādityaḥ svaraśmibhiḥ| ṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani||

Verse 29

बभौ युधिष्ठिरो राजा पौर्णमास्यामिवोडुराट्। चामरैर्हेमदण्डैश्च धूयमानः समन्ततः।।

babhau yudhiṣṭhiro rājā paurṇamāsyāmivoḍurāṭ| cāmarairhemadaṇḍaiśca dhūyamānaḥ samantataḥ||

Verse 30

याशिषः प्रहृष्टानां नराणां पथि पाण्डवः। प्रत्यगृह्णाद्यथान्यायं यथआवद्भरतर्षभः।।

yāśiṣaḥ prahṛṣṭānāṃ narāṇāṃ pathi pāṇḍavaḥ| pratyagṛhṇādyathānyāyaṃ yathaāvadbharatarṣabhaḥ||

Verse 31

तथैव सैनिका राजन्राजानमनुयान्ति ये। तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्धः प्रतिष्ठितः।।

tathaiva sainikā rājanrājānamanuyānti ye| teṣāṃ halahalāśabdo divaṃ stabdhaḥ pratiṣṭhitaḥ||

Verse 32

नृपस्याग्ने ययौ राजन्भीमसेनो रथी बली। उभौ पार्श्वगतौ राज्ञः सतल्पौ वै सुकल्पितौ।।

nṛpasyāgne yayau rājanbhīmaseno rathī balī| ubhau pārśvagatau rājñaḥ satalpau vai sukalpitau||

Verse 33

अधिरूढौ यमौ चापि जग्मतुर्भरतर्षभ। शोभयन्तौ महासैन्यं तावुभौ रूपशालिनौ।।

adhirūḍhau yamau cāpi jagmaturbharatarṣabha| śobhayantau mahāsainyaṃ tāvubhau rūpaśālinau||

Verse 34

पृष्ठतोऽनुययौ जिष्णुर्वीरः शस्त्रभृतां वरः। श्वेताश्वो गाण्डिवं गृह्य अग्निदत्तं रथं गतः।।

pṛṣṭhato'nuyayau jiṣṇurvīraḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ| śvetāśvo gāṇḍivaṃ gṛhya agnidattaṃ rathaṃ gataḥ||

Verse 35

सैन्यमध्ये ययौ राजन्कुरुराजो युधिष्ठिरः। द्रौपदीप्रमुखा नार्यः सानुगाः सपरिच्छदाः।।

sainyamadhye yayau rājankururājo yudhiṣṭhiraḥ| draupadīpramukhā nāryaḥ sānugāḥ saparicchadāḥ||

Verse 36

आरुह्य ता विचित्राङ्ग्यो यानानि विविधानि च। महत्या सेनया राजन्नग्रे यानानि विविधानि च।

āruhya tā vicitrāṅgyo yānāni vividhāni ca| mahatyā senayā rājannagre yānāni vividhāni ca|

Verse 37

समृद्धनरनागाश्वं सपताकरथध्वजम्। संनद्धवरनिस्त्रिंशं पथि निर्घोषनिः स्वनम्।।

samṛddhanaranāgāśvaṃ sapatākarathadhvajam| saṃnaddhavaranistriṃśaṃ pathi nirghoṣaniḥ svanam||

Verse 38

शङ्खदुन्दुभितालानां वेणुवीणानुवनादितम्। शुशुभे पाण्डवं सैन्यं प्रयास्यत्तत्तदा नृप।।

śaṅkhadundubhitālānāṃ veṇuvīṇānuvanāditam| śuśubhe pāṇḍavaṃ sainyaṃ prayāsyattattadā nṛpa||

Verse 39

यथा कुबेरो लङ्कायां पुरा चात्यन्तशोभया। महत्या सेनया सार्धं गुरुमिन्द्रं स गच्छति।।

yathā kubero laṅkāyāṃ purā cātyantaśobhayā| mahatyā senayā sārdhaṃ gurumindraṃ sa gacchati||

Verse 40

तथा ययौ स पार्थोऽपि असङ्ख्येयविभूतिना। सुसमृद्धेन सैन्येन यथा वैश्रवणस्तथा।।

tathā yayau sa pārtho'pi asaṅkhyeyavibhūtinā| susamṛddhena sainyena yathā vaiśravaṇastathā||

Verse 41

स सरांसि नदीश्चैव वनान्युपवनानि च। अत्यक्रामन्महाराज पुरीं चाभ्यवपद्यत।।

sa sarāṃsi nadīścaiva vanānyupavanāni ca| atyakrāmanmahārāja purīṃ cābhyavapadyata||

Verse 42

स हास्तिनसमीपे तु कुरुराजो युधिष्ठिरः। चक्रे निवेशनं तत्र ततः स सहसैनिकाः।।

sa hāstinasamīpe tu kururājo yudhiṣṭhiraḥ| cakre niveśanaṃ tatra tataḥ sa sahasainikāḥ||

Verse 43

शिवे देशे समे चैव न्यवसत्पाण्डवस्तदा। ततोराजन्समाहूय शोकविह्वलया गिरा।।

śive deśe same caiva nyavasatpāṇḍavastadā| tatorājansamāhūya śokavihvalayā girā||

Verse 44

तद्वाक्यं च सर्वस्वं धृतराष्ट्रचिकीर्षितम्। आचचक्षे यथावृत्तं विदुरोऽथ नृपस्य ह।।

tadvākyaṃ ca sarvasvaṃ dhṛtarāṣṭracikīrṣitam| ācacakṣe yathāvṛttaṃ viduro'tha nṛpasya ha||

Verse 45

तच्छ्रुत्वा भाषितं तेन धर्मराजोऽब्रवीदिदम्। न मर्षयाम्यहं क्षत्तः समाह्वानं व्रतं हि मे। स्वस्त्यस्तु लोके विप्राणां प्रजानां चैव सर्वदा।।

tacchrutvā bhāṣitaṃ tena dharmarājo'bravīdidam| na marṣayāmyahaṃ kṣattaḥ samāhvānaṃ vrataṃ hi me| svastyastu loke viprāṇāṃ prajānāṃ caiva sarvadā||

Verse 46

वैशम्पायन उवाच।। प्रविवेश ततो राजा नगरं नागसाह्वयम्। धृतराष्ट्रेण चाहूतः कालस्य समयेन च।।

vaiśampāyana uvāca|| praviveśa tato rājā nagaraṃ nāgasāhvayam| dhṛtarāṣṭreṇa cāhūtaḥ kālasya samayena ca||

Verse 47

स हास्तिनपुरं गत्वा धृतराष्ट्रगृहं ययौ। समियाय च धर्मात्मा धृतराष्ट्रेण पाण्डवः।।

sa hāstinapuraṃ gatvā dhṛtarāṣṭragṛhaṃ yayau| samiyāya ca dharmātmā dhṛtarāṣṭreṇa pāṇḍavaḥ||

Verse 48

तथा भीष्मेण द्रोणेन कर्णेन च कृपेण च। समियाय यथान्यायं द्रौणिना च विभुः सह

tathā bhīṣmeṇa droṇena karṇena ca kṛpeṇa ca| samiyāya yathānyāyaṃ drauṇinā ca vibhuḥ saha

Verse 49

समेत्य च महाबाहुः सोमदत्तेन चैव ह। दूर्योधनेन सभ्रात्रा सौबलेन च वीर्यवान्।।

sametya ca mahābāhuḥ somadattena caiva ha| dūryodhanena sabhrātrā saubalena ca vīryavān||

Verse 50

ये चान्ये तत्र राजानः पूर्वमेव समागताः। दुःशासनेन वीरेण सर्वैर्भ्रातृभिरेव च।।

ye cānye tatra rājānaḥ pūrvameva samāgatāḥ| duḥśāsanena vīreṇa sarvairbhrātṛbhireva ca||

Verse 51

जयद्रथेन च तथा कुरुभिश्चापि सर्वशः। ततः सर्वैर्महाबाहुर्भ्रातृभिः पिरवारितः।।

jayadrathena ca tathā kurubhiścāpi sarvaśaḥ| tataḥ sarvairmahābāhurbhrātṛbhiḥ piravāritaḥ||

Verse 52

प्रविवेश गृहं राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः। ददर्श तत्र गान्धारीं देवीं पतिमनुव्रताम्।।

praviveśa gṛhaṃ rājño dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ| dadarśa tatra gāndhārīṃ devīṃ patimanuvratām||

Verse 53

स्नुषाभिः संवृतां शश्वत्ताराभिरिव रोहिणीम्। अभिवाद्य स गान्धारीं तया च प्रतिनन्दितः।।

snuṣābhiḥ saṃvṛtāṃ śaśvattārābhiriva rohiṇīm| abhivādya sa gāndhārīṃ tayā ca pratinanditaḥ||

Verse 54

ददर्श पितरं वृद्धं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम्।।

dadarśa pitaraṃ vṛddhaṃ prajñācakṣuṣamīśvaram||

Verse 55

राज्ञा मूर्धन्युपाघ्रातास्ते च कौरवनन्दनाः। चत्वारः पाण्डवा राजन्भीमसेनपुरोगमाः।।

rājñā mūrdhanyupāghrātāste ca kauravanandanāḥ| catvāraḥ pāṇḍavā rājanbhīmasenapurogamāḥ||

Verse 56

ततो हर्षः समभवत्कौरवाणां विशाम्पते। तान्दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रान्पाण्डवान्प्रियदर्शनान्।।

tato harṣaḥ samabhavatkauravāṇāṃ viśāmpate| tāndṛṣṭvā puruṣavyāghrānpāṇḍavānpriyadarśanān||

Verse 57

विविशुस्तेऽभ्यनुज्ञाता रत्नवन्ति गृहाणि च। ददृशुश्चोपयातारो द्रोपदीप्रमुखाः स्त्रियः।। आदि अविभक्तिकनिर्देशः।।

viviśuste'bhyanujñātā ratnavanti gṛhāṇi ca| dadṛśuścopayātāro dropadīpramukhāḥ striyaḥ|| ādi avibhaktikanirdeśaḥ||

Verse 58

याज्ञसेन्याः परामृद्धिं दृष्ट्वा प्रज्वलितामिव। स्नुषास्ता धृतराष्ट्रस्य नातिप्रमनसोऽभवन्।।

yājñasenyāḥ parāmṛddhiṃ dṛṣṭvā prajvalitāmiva| snuṣāstā dhṛtarāṣṭrasya nātipramanaso'bhavan||

Verse 59

ततस्ते पुरुषव्याघ्रा ग्तवा स्त्रीभिस्तु संविदम्। कृत्वा व्यायामपूर्वाणि कृत्यानि प्रतिकर्म च।। यातारः यातरः।।

tataste puruṣavyāghrā gtavā strībhistu saṃvidam| kṛtvā vyāyāmapūrvāṇi kṛtyāni pratikarma ca|| yātāraḥ yātaraḥ||

Verse 60

ततः कृताह्निकाः सर्वे दिव्यचन्दनभूषिताः। कल्याणमनसश्चैव ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च।।

tataḥ kṛtāhnikāḥ sarve divyacandanabhūṣitāḥ| kalyāṇamanasaścaiva brāhmaṇānsvasti vācya ca||

Verse 61

मनोज्ञमशनं भुक्त्वा विविशुः शरणान्यथ। उपगीयमाना नारीभिरस्वपन्कुरुपुङ्गवाः।।

manojñamaśanaṃ bhuktvā viviśuḥ śaraṇānyatha| upagīyamānā nārībhirasvapankurupuṅgavāḥ||

Verse 62

जगाम तेषां सा रात्रिः पुण्या रतिविहारिणाम्। स्तूयमानाश्च विश्रान्ताः काले निद्रामथात्यजन्।।

jagāma teṣāṃ sā rātriḥ puṇyā rativihāriṇām| stūyamānāśca viśrāntāḥ kāle nidrāmathātyajan||

Verse 63

मुखोषितास्ते रजनीं प्रातः सर्वे कृताह्निकाः। सभां रम्यां प्रविविशुः कितवैरभिनन्दिताः।।

mukhoṣitāste rajanīṃ prātaḥ sarve kṛtāhnikāḥ| sabhāṃ ramyāṃ praviviśuḥ kitavairabhinanditāḥ||